برنامه‌ توسعه‌ سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که محدودیت‌های حکومت سرپرست بر کار زنان و دختران، حدود دو میلیارد دالر از تولید ناخالص داخلی افغانستان کاسته و درآمد سرانه خانوارها را نزدیک به ۵۰ درصد کاهش داده است. این نهاد با نشر گزارشی گفته است که با وجود محدودیت‌های گسترده، بیشتر زنان کارآفرین همچنان به ادامه فعالیت اقتصادی خود متعهد هستند. در گزارش آمده است که نرخ اشتغال زنان در افغانستان در ۲۰۲۳ میلادی تنها هفت درصد بوده است، اما محدودیت‌های فزاینده بر اشتغال و رفت‌وآمد زنان، کسب‌وکارهای کوچک را به یکی از معدود منابع تأمین معیشت برای حدود ۸۰ درصد خانواده‌های زن‌سرپرست تبدیل کرده است. در ادامه آمده است که از ۲۰۲۲ میلادی تا اکنون، حدود ۸۰ هزار کسب‌وکار متعلق به زنان از آموزش، کمک‌های مالی، دسترسی به بازارهای جدید، انرژی و خدمات دیجیتال بهره‌مند شده‌اند؛ حمایتی که به ایجاد بیش از ۴۰۰ هزار فرصت شغلی انجامیده است. برنامه‌ توسعه‌ سازمان ملل در ادامه تاکید کرده است که کسب‌وکارهای زنان و دختران در افغانستان، افزون بر ایجاد درآمد، به فضایی برای توان‌مندسازی، همبستگی، حمایت روانی و گسترش شبکه‌های حرفه‌ای زنان تبدیل شدند. این نهاد در نظرسنجی از بیش از ۶۰۰ شرکت متعلق به زنان دریافته است که اجرای قانون «امر‌یه‌معروف و نهی‌ازمنکر» در ۲۰۲۴ میلادی، فعالیت اقتصادی زنان را دشوارتر کرده است. بر اساس این نظرسنجی، نزدیک به نیمی از زنان گفته‌‌اند که این قانون هزینه‌های کسب‌وکار و محدودیت‌های رفت‌وآمد آنان را افزایش داده است، در حالی که بیش از یک‌چهارم پاسخ‌دهندگان از محدودیت‌های سخت‌گیرانه در زمینه پوشش و تفکیک جنسیتی خبر داده‌اند. با وجود این چالش‌ها، ۷۶ درصد زنان کارآفرین گفته‌اند که‌ قصد دارند به فعالیت خود ادامه دهند و تنها شش درصد احتمال تعطیلی کسب‌وکارشان را مطرح کرده‌اند. همچنین در گزارش آمده است که دشواری دسترسی به وام‌های بانکی، نبود وثیقه، ثبت‌نبودن دارایی‌ها به نام زنان و کم‌بود مهارت‌های مالی، بازاریابی و مدیریتی از مهم‌ترین موانع رشد کسب‌وکارهای زنان در افغانستان به شمار می‌رود. این در حالی است که حکومت فعلی پس از بازگشت به قدرت در آگوست ۲۰۲۱ میلادی، محدودیت‌های گسترده‌ای بر آموزش، اشتغال و حضور اجتماعی زنان اعمال کرده‌اند. نهادهای بین‌المللی بارها هشدار داده‌‌اند که این سیاست‌ها، افزون بر نقض حقوق زنان، پیامدهای سنگینی بر اقتصاد افغانستان بر جای گذاشته و مشارکت زنان در بازار کار را به پایین‌ترین سطح در سال‌های اخیر رسانده است.

تیم کریکت زنان پناهجوی افغانستان پس از دیدار با شاه چارلز سوم، در یک دیدار دوستانه مقابل تیم کریکت زنان نیروهای مسلح بریتانیا بازی کرد و این دیدار دوستانه‌ با پیروزی تیم نیروهای مسلح بریتانیا به پایان رسید. تیم کریکت زنان پناهنده افغانستان در یکی از دیدارهای تور تدارکاتی خود در انگلستان، مقابل تیم زنان نیروهای مسلح بریتانیا با اختلاف ۵۲ دوش شکست خورد. در این مسابقه تیم بریتانیا در ۲۰ آور با از دست دادن ۷ ویکت ۱۴۹ دوش به‌دست آورد. تیم افغانستان در تعقیب هدف ۱۵۰ دوشی، در نهایت نتوانست به هدف برسد و در ۲۰ آور با از دست دادن ۹ ویکت، ۹۷ دوش کسب کرد. این رقابت بخشی از نخستین تور بین‌المللی تیم کریکت زنان پناهنده افغانستان است که به میزبانی کریکت‌بورد انگلستان و ولز در حال برگزاری است. در بین تماشاچیان این دیدار شماری از فعالان حقوق بشر، از جمله ریچارد بنت، گزارشگر ویژه‌ی سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان، فرشته عباسی، پژوهشگر بخش افغانستان در دیده‌بان حقوق بشر و فوزیه کوفی، فعال حقوق زنان حضور داشته است. فوزیه کوفی با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که تیم کریکت زنان پناهجوی افغانستان در شهر کمبریج در برابر تیم بانوان نیروهای مسلح بریتانیا به میدان رفته است. خانم کوفی نوشته است: «این دستاوردی است که با تلاش و پشتکار فراوان برای بازیکنان ما و همه کسانی که تحقق آن را ممکن ساختند، به دست آمده است.» این فعال حقوق زنان افزوده است: «این فقط درباره‌ی کریکت نیست؛ بلکه درباره‌ی شکستن موانع و ایجاد فرصت‌های تازه است.» همچنین فرشته عباسی، فعال حقوق بشر و پژوهشگر بخش افغانستان در دیده‌بان حقوق بشر نیز با نشر پیام حساب کاربری ایکس خود نوشته است: «مفتخرم که از تیم کریکت زنان افغانستان حمایت می‌کنم.» او نوشته است: «آنها به عنوان چراغ امید عمل می‌کنند و برای هر دختر افغان که حق شرکت در این ورزش را در داخل کشور ندارد، بازی می‌کنند.» تیم کریکت زنان پناهجوی افغانستان که پس از بازگشت دوباره‌ی حکومت سرپرست به قدرت در آگست ۲۰۲۱ میلادی به استرالیا پناهنده شده بود، نخستین مسابقه رقابتی خود را در شهر ملبورن این کشور در جنوری ۲۰۲۵ برگزار کرد. شورای بین‌المللی کریکت در اپریل سال گذشته‌ی میلادی گروه کاری ویژه‌ای برای حمایت از بازیکنان زن آواره افغانستان ایجاد کرد.

نصیراحمد فایق، سرپرست نمایندگی دایمی افغانستان در سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که میلیون‌ها شهروند افغانستان به شمول زنان و دختران از حقوق اساسی خود محروم شده و از زندگی عمومی حذف شدند. آقای فایق این اظهارات را به مناسبت هشتادمین سالگرد تصویب منشور ملل متحد مطرح کرده و گفته است که میلیون‌ها شهروند افغانستان از همان حقوقی محروم هستند که منشور برای حفاظت‌ از آن‌ها ایجاد شده است. وی در ادامه تاکید کرده است که دختران در افغانستان از دسترسی به حق آموزش محروم هستند و زنان از عرصه‌های عمومی حذف شده‌اند. سرپرست نمایندگی دایمی افغانستان در سازمان ملل متحد تصریح کرد که جوانان در افغانستان از داشتن امید و فرصت برای آینده‌ی‌شان محروم هستند و ملتی در در افغانستان به سکوت واداشته شده است. همچنین او افزوده است که حقوق اساسی شهروندان افغانستان به‌ گونه‌ی ساختارمند نقض می‌شود و مردم افغانستان هم‌چنان در انتظار عملی‌شدن وعده منشور ملل متحد در زمینه حقوق بشر، کرامت و عدالت هستند. نصیراحمد فایق می‌گوید که اعتبار منشور ملل متحد در گرو دفاع از کسانی است که برای پشتیبانی از آن‌ها شده است. او در حالی از وضعیت زنان در افغانستان انتقاد می‌کند که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است. این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند. بر بنیاد گزارش‌ها، اگر این ممنوعیت ادامه یابد، تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به چهار میلیون دختر ممکن است از آموزش محروم شوند.

رزا اوتونبایوا، رییس پیشین یوناما از کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای خواسته است که همبستگی خود را با زنان و دختران افغانستان حفظ کنند و نسبت به وضعیت آنان بی‌تفاوت نباشند. خانم اوتونبایوا این اظهارات را در مجمع زنان سازمان همکاری شانگهای مطرح کرده و گفته است که زنان و دختران در افغانستان از آموزش، اشتغال و آزادی رفت‌و‌آمد آزادانه محروم شدند. مجمع زنان سازمان همکاری شانگهای نشستی را با حضور نمایندگان کشورهای عضو، مقام‌های بین‌المللی و شماری از کارشناسان امور زنان برگزار کرد و در این نشست، بر گسترش همکاری‌های زنان در حوزه‌های سیاست، اقتصاد، امنیت و توسعه اجتماعی تاکید شد. رزا اوتونبایوا نیز در این نشست شرکت کرده و درباره موضوعاتی چون نقش زنان در حل منازعات، امنیت انسانی، توسعه اقتصادی و وضعیت زنان افغانستان سخنرانی کرد. خانم اوتونبایوا در این نشست با اشاره به ماموریت خود در افغانستان در سال ۲۰۲۲ میلادی گفت که از نزدیک پیامدهای محدودیت‌های وضع‌شده علیه زنان و دختران را مشاهده کرده است. وی در ادامه تاکید کرد: «امروز در افغانستان، دختران پس از صنف ششم نمی‌توانند آموزش خود را ادامه دهند. زنان از اشتغال، رفتن به پارک‌ها و سالن‌های ورزشی و سفر بدون همراه محروم‌اند. این نشان می‌دهد که بازگشت به شیوه‌های محافظه‌کارانه بسیار سریع رخ می‌دهد.» سازمان همکاری شانگهای یک نهاد بین‌المللی و منطقه‌ای است که در سال ۲۰۰۱ پایه‌گذاری شد. این بلوک از ۱۰ عضو اصلی شامل بلاروس، هند، ایران، قزاقستان، قرغیزستان، چین، پاکستان، روسیه، تاجیکستان و اوزبیکستان تشکیل شده است.

یوناما یا هیأت معاونت سازمان ملل در افغانستان بر ضرورت مشارکت معنادار زنان و دختران افغانستان در زندگی عمومی و روندهای تصمیم‌گیری سیاسی تاکید کرده است. این نهاد امروز (چهارشنبه، ۳ سرطان) به مناسبت روز جهانی زنان در دیپلوماسی با نشر اعلامیه‌ای گفته است که حضور و صدای زنان و دختران برای دستیابی به صلح پایدار، توسعه فراگیر و آینده‌ای روشن برای افغانستان حیاتی است. یوناما در ادامه تاکید کرده است که تضمین مشارکت معنادار زنان و دختران در زندگی عمومی و روندهای تصمیم‌گیری در افغانستان همچنان یک ضرورت اساسی است. این نهاد بار دیگر بر اهمیت فراهم‌سازی فرصت‌های برابر برای زنان و دختران افغانستان تاکید کرده و افزوده که آنان باید بتوانند آموزش ببینند، رهبری کنند و در تمامی عرصه‌های جامعه، از جمله دیپلوماسی و خدمات عمومی، نقش مؤثر ایفا کنند. قابل ذکر است که روز جهانی زنان در دیپلوماسی هر سال در ۲۴ جون گرامی داشته می‌شود و هدف آن برجسته‌کردن نقش زنان در دیپلوماسی، صلح‌سازی و تصمیم‌گیری‌های بین‌المللی و ترویج مشارکت برابر آنان در عرصه روابط بین‌الملل است. در اعلامیه آمده است که دیپلومات‌های زن تنها مشارکت‌کنندگان در عرصه روابط بین‌الملل نیستند، بلکه به‌عنوان رهبران، میانجی‌گران صلح و مدافعان برابری، نقش مهمی در تقویت همکاری‌های بین‌المللی، پیشبرد صلح و شکل‌دهی تصمیم‌گیری‌های فراگیر ایفا می‌کنند. این نهاد افزود که زنان با دانش، تجربه و دیدگاه‌های خود به ایجاد جهانی عادلانه‌تر، باثبات‌تر و پایدارتر کمک می‌کنند و حضور آنان در عرصه‌های دیپلوماتیک و عمومی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. باید گفت که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است. این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند. بر بنیاد گزارش‌ها، اگر این ممنوعیت ادامه یابد، تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به چهار میلیون دختر ممکن است از آموزش محروم شوند.

منابع محلی از ولایت دایکندی می‌گویند که نیروهای حکومت سرپرست آمر لیسه نسوان مرکز ولسوالی «سنگ‌تخت و بندر» این ولایت را را به دلیل خودداری از تحویل موبایل هوشمندش بازداشت کردند. دست‌کم دو منبع گفته‌اند که نیروهای دولتی دیروز (دوشنبه، ۱ سرطان) برای جمع‌آوری موبایل‌های هوشمند آموزگاران به این مکتب رفته بودند. منبع در ادامه تاکید کرده است که طیبه حافظی، آمر لیسه «نسوان مرکز بندر»، پس از خودداری از تحویل موبایلش توسط نیروهای دولتی بازداشت شده است. منبع در ادامه افزوده است که این کارمند زن تا شام روز دوشنبه در بازداشت قرار داشت. این در حالی است که مسوولان حکومت سرپرست استفاده از موبایل هوشمند توسط کارمندان دولتی را ممنوع کرده‌اند. مسوولان دولتی هشدار داده است که هر کارمندی که همراه خود موبایل هوشمند داشته باشد، به دادگاه نظامی معرفی خواهد شد. دولت از کارمندان خواسته‌اند که موبایل‌های خود را بشکنند.

سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که کمبود داکتران زن در افغانستان تبدیل به یک بحران شده است؛ در حالی که حکومت سرپرست تحصیل دختران را ممنوع کرده است. اولگا چرفکو، عضو دفتر اوچا یا هماهنگ‌کننده‌ی کمک‌های بشردوستانه‌ی سازمان ملل متحد که‌ به‌تازگی به بامیان سفر کرده، گفته است که وقتی یک داکتر زن سمت خود را ترک می‌کند، جایگزینی او اغلب تقریباً غیرممکن است. وی در ادامه تاکید کرده است که این امر دسترسی زنان و دختران به مراقبت‌های بهداشتی نجات‌بخش، از جمله مراقبت‌های مادران و نوزادان و همچنان خدمات مربوط به سوءتغذیه و آموزش را به شدت محدود کرده است. او در ادامه افزوده است که محدودیت‌های وضع‌شده توسط حکوت فعلی بر تحصیل دختران، آنان را از اشتغال در آینده محروم می‌کند. او گفته است: «تمام زنانی که با آنها صحبت کردم، عمیقاً نگران دخترانشان هستند که دیگر نمی‌توانند به مکتب بروند و ممکن است آینده‌ای نداشته باشند.» همچنین در بخشی گزارش ویب سایت سازمان ملل متحد آمده است که کمبود آب دلیل اصلی نزاع روستایی‌ها در ولایت بامیان است. اولگا چرفکو، عضو دفتر هماهنگ‌کننده‌ی کمک‌های بشردوستانه‌ی سازمان ملل متحد، وضعیت روستاهای دوردست در بامیان را «روستاهای ارواح» توصیف کرده و گفته است کسانی که توانسته‌، این روستاها را ترک کرده‌اند. او گفته است: «در این روستای خاص در بامیان که من رفتم، به من گفتند که حدود نیمی از جمعیت آن‌جا را ترک کرده‌اند، در واقع، به این دلیل که آبی برای آبیاری زمین‌ها وجود ندارد و بنابراین تمام محصولاتی که کشت می‌کردند، خشک شده‌اند. افرادی که می‌توانستند آن‌جا را ترک کنند، آن‌جا را ترک کردند». به گفته‌ی او، آن‌هایی که مانده‌اند، چاره‌ی دیگری ندارند؛ «آن‌ها نمی‌توانند هزینه‌ی رفتن را بپردازند». این نماینده‌ی سازمان ملل می‌گوید: «یکی از مردانی که من ملاقات کردم، نُه عضو خانواده داشت. او به من نشان داد که برای چاشت چه می‌خورند. در اصل یک کاسه از چیزی شبیه پوست کچالو گندیده بود که فقط برای زنده ماندن خانواده، در سوپ پخته شده بود.» چرفکو گفته است که این واقعیت تلخ بسیاری از آسیب‌پذیرترین خانواده‌های افغانستان است که به‌دلیل تغییرات اقلیمی و خشک‌سالی، سوءتغذیه‌ی گسترده و افزایش محدودیت‌ها برای زنان، به آنان تحمیل شده است. سازمان ملل متحد می‌گوید در سال جاری میلادی ۲۲ میلیون نفر در افغانستان به‌دلیل پی‌آمدهای تغییرات اقلیمی، فقر و بیکاری، مهاجرت و آوارگی داخلی نیاز به کمک‌های بشردوستانه دارند.