یوناما یا هیأت معاونت سازمان ملل در افغانستان بر ضرورت مشارکت معنادار زنان و دختران افغانستان در زندگی عمومی و روندهای تصمیم‌گیری سیاسی تاکید کرده است. این نهاد امروز (چهارشنبه، ۳ سرطان) به مناسبت روز جهانی زنان در دیپلوماسی با نشر اعلامیه‌ای گفته است که حضور و صدای زنان و دختران برای دستیابی به صلح پایدار، توسعه فراگیر و آینده‌ای روشن برای افغانستان حیاتی است. یوناما در ادامه تاکید کرده است که تضمین مشارکت معنادار زنان و دختران در زندگی عمومی و روندهای تصمیم‌گیری در افغانستان همچنان یک ضرورت اساسی است. این نهاد بار دیگر بر اهمیت فراهم‌سازی فرصت‌های برابر برای زنان و دختران افغانستان تاکید کرده و افزوده که آنان باید بتوانند آموزش ببینند، رهبری کنند و در تمامی عرصه‌های جامعه، از جمله دیپلوماسی و خدمات عمومی، نقش مؤثر ایفا کنند. قابل ذکر است که روز جهانی زنان در دیپلوماسی هر سال در ۲۴ جون گرامی داشته می‌شود و هدف آن برجسته‌کردن نقش زنان در دیپلوماسی، صلح‌سازی و تصمیم‌گیری‌های بین‌المللی و ترویج مشارکت برابر آنان در عرصه روابط بین‌الملل است. در اعلامیه آمده است که دیپلومات‌های زن تنها مشارکت‌کنندگان در عرصه روابط بین‌الملل نیستند، بلکه به‌عنوان رهبران، میانجی‌گران صلح و مدافعان برابری، نقش مهمی در تقویت همکاری‌های بین‌المللی، پیشبرد صلح و شکل‌دهی تصمیم‌گیری‌های فراگیر ایفا می‌کنند. این نهاد افزود که زنان با دانش، تجربه و دیدگاه‌های خود به ایجاد جهانی عادلانه‌تر، باثبات‌تر و پایدارتر کمک می‌کنند و حضور آنان در عرصه‌های دیپلوماتیک و عمومی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. باید گفت که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است. این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند. بر بنیاد گزارش‌ها، اگر این ممنوعیت ادامه یابد، تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به چهار میلیون دختر ممکن است از آموزش محروم شوند.

منابع محلی از ولایت دایکندی می‌گویند که نیروهای حکومت سرپرست آمر لیسه نسوان مرکز ولسوالی «سنگ‌تخت و بندر» این ولایت را را به دلیل خودداری از تحویل موبایل هوشمندش بازداشت کردند. دست‌کم دو منبع گفته‌اند که نیروهای دولتی دیروز (دوشنبه، ۱ سرطان) برای جمع‌آوری موبایل‌های هوشمند آموزگاران به این مکتب رفته بودند. منبع در ادامه تاکید کرده است که طیبه حافظی، آمر لیسه «نسوان مرکز بندر»، پس از خودداری از تحویل موبایلش توسط نیروهای دولتی بازداشت شده است. منبع در ادامه افزوده است که این کارمند زن تا شام روز دوشنبه در بازداشت قرار داشت. این در حالی است که مسوولان حکومت سرپرست استفاده از موبایل هوشمند توسط کارمندان دولتی را ممنوع کرده‌اند. مسوولان دولتی هشدار داده است که هر کارمندی که همراه خود موبایل هوشمند داشته باشد، به دادگاه نظامی معرفی خواهد شد. دولت از کارمندان خواسته‌اند که موبایل‌های خود را بشکنند.

سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که کمبود داکتران زن در افغانستان تبدیل به یک بحران شده است؛ در حالی که حکومت سرپرست تحصیل دختران را ممنوع کرده است. اولگا چرفکو، عضو دفتر اوچا یا هماهنگ‌کننده‌ی کمک‌های بشردوستانه‌ی سازمان ملل متحد که‌ به‌تازگی به بامیان سفر کرده، گفته است که وقتی یک داکتر زن سمت خود را ترک می‌کند، جایگزینی او اغلب تقریباً غیرممکن است. وی در ادامه تاکید کرده است که این امر دسترسی زنان و دختران به مراقبت‌های بهداشتی نجات‌بخش، از جمله مراقبت‌های مادران و نوزادان و همچنان خدمات مربوط به سوءتغذیه و آموزش را به شدت محدود کرده است. او در ادامه افزوده است که محدودیت‌های وضع‌شده توسط حکوت فعلی بر تحصیل دختران، آنان را از اشتغال در آینده محروم می‌کند. او گفته است: «تمام زنانی که با آنها صحبت کردم، عمیقاً نگران دخترانشان هستند که دیگر نمی‌توانند به مکتب بروند و ممکن است آینده‌ای نداشته باشند.» همچنین در بخشی گزارش ویب سایت سازمان ملل متحد آمده است که کمبود آب دلیل اصلی نزاع روستایی‌ها در ولایت بامیان است. اولگا چرفکو، عضو دفتر هماهنگ‌کننده‌ی کمک‌های بشردوستانه‌ی سازمان ملل متحد، وضعیت روستاهای دوردست در بامیان را «روستاهای ارواح» توصیف کرده و گفته است کسانی که توانسته‌، این روستاها را ترک کرده‌اند. او گفته است: «در این روستای خاص در بامیان که من رفتم، به من گفتند که حدود نیمی از جمعیت آن‌جا را ترک کرده‌اند، در واقع، به این دلیل که آبی برای آبیاری زمین‌ها وجود ندارد و بنابراین تمام محصولاتی که کشت می‌کردند، خشک شده‌اند. افرادی که می‌توانستند آن‌جا را ترک کنند، آن‌جا را ترک کردند». به گفته‌ی او، آن‌هایی که مانده‌اند، چاره‌ی دیگری ندارند؛ «آن‌ها نمی‌توانند هزینه‌ی رفتن را بپردازند». این نماینده‌ی سازمان ملل می‌گوید: «یکی از مردانی که من ملاقات کردم، نُه عضو خانواده داشت. او به من نشان داد که برای چاشت چه می‌خورند. در اصل یک کاسه از چیزی شبیه پوست کچالو گندیده بود که فقط برای زنده ماندن خانواده، در سوپ پخته شده بود.» چرفکو گفته است که این واقعیت تلخ بسیاری از آسیب‌پذیرترین خانواده‌های افغانستان است که به‌دلیل تغییرات اقلیمی و خشک‌سالی، سوءتغذیه‌ی گسترده و افزایش محدودیت‌ها برای زنان، به آنان تحمیل شده است. سازمان ملل متحد می‌گوید در سال جاری میلادی ۲۲ میلیون نفر در افغانستان به‌دلیل پی‌آمدهای تغییرات اقلیمی، فقر و بیکاری، مهاجرت و آوارگی داخلی نیاز به کمک‌های بشردوستانه دارند.

منابع محلی از ولایت ننگرهار می‌گویند که یک داکتر زن در این ولایت از سوی تفنگ‌داران ناشناس به شکل بسیار فجیع به قتل رسیده است. دست‌کم دو منبع با تایید این رویداد گفته‌اند که داکتر گلالی (یک‌شنبه شب، ۳۱ جوزا) در شهرک شیخ مصری از مربوطات ولسوالی سرخرود از سوی افراد ناشناس کشته شده است. منبع در ادامه تاکید کرده است که داکتر گلالی در ولسوالی پچیراگام ولایت ننگرهار در یک نهاد صحی وظیفه داشت. همچنین رسانه‌ها با نشر گزارشی گفته‌اند که تفنگ‌داران ناشناس به خانه این داکتر رفته و او را به قتل رسانده‌اند. در ادامه آمده است که پدر این داکتر نیز از سوی مهاجمان لت‌وکوب شده و دستش شکسته است. قتل این داکتر در حالی رخ می‌دهد که نگرانی‌ها درباره افزایش جرایم جنایی و ناامنی‌های هدفمند در شماری از ولایت‌های کشور همچنان ادامه دارد. قابل ذکر است که از زمان تسلط دوباره‌ی حکومت سرپرست بر افغانستان، موارد متعددی از قتل زنان به‌دست اعضای خانواده‌های‌شان از ولایت‌های مختلف کشور گزارش شده است. بیماری‌های روانی، خصومت شخصی، ازدواج‌های اجباری، خشونت خانوادگی و فشار‎های روحی ناشی از فقر و بیکاری عوامل اصلی این قتل‌ها بیان شده است. همچنین با تسلط حکومت سرپرست بر افغانستان اکثریت نهادهای حامی حقوق زنان متوقف شده است. زنان در افغانستان چون گذشته با مراجعه به نهادهای عدلی و قضایی، دیگر نمی‌توانند برای خشونت‌های وارده‌ی شان شکایت کنند و این‌گونه خشونت‌‌ها پایدار باقی مانده و افزایش پیدا می‌کند.

صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که بسیاری از زنان و دختران پس از بازگردانده شده از ایران به افغانستان با مشکلات زیادی در زمینه دسترسی به خدمات صحی، بهداشتی و وسایل ابتدایی مراقبتی مواجه می‌شوند. این سازمان با نشر اعلامیه‌ای گفته است که شماری از زنان بازگشته، پس از ورود به افغانستان حتا توانایی تهیه ابتدایی‌ترین وسایل مراقبتی را ندارند و در وضعیت آسیب‌پذیر قرار می‌گیرند. صندوق جمعیت سازمان ملل در ادامه تاکید کرده است که برای حمایت از این زنان و دختران، بسته‌های صحی و خدمات حمایت روانی-اجتماعی در اختیار آنان قرار داده می‌شود. این نهاد افزوده است که چنین خدماتی نقش مهمی در تقویت سلامت روانی و جسمی زنان بازگردانده شده از کشورهای همسایه از جمله ایران دارد. سازمان‌های بین‌المللی همواره هشدار داده‌اند که زنان و کودکان بازگشته از کشورهای همسایه از آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه هستند که به حمایت‌های فوری بشردوستانه نیاز دارند. براساس پیش‌بینی سازمان ملل متحد، احتمال دارد در سال ۲۰۲۶ میلادی بیش از دو میلیون تن از ماه‌های اپریل تا دسامبر به افغانستان بازگردانده شوند. قابل ذکر است که پاکستان و ایران از دهه‌ها به این‌سو میزبان میلیون‌ها مهاجر افغانستانی است. اکنون روزانه هزاران نفر از طریق گذرگاه‌های مرزی مشترک با پاکستان و ایران، به افغانستان بازگردانده می‌شوند.

صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که دسترسی زنان به اطلاعات، خدمات صحی و مراقبت‌های پیش از زایمان در مناطق دورافتاده افغانستان، نقش مهمی در کاهش خطرات دوران بارداری و و بهبود سلامت مادران و نوزادان دارد. این سازمان با نشر اعلامیه‌ای گفته است که بسیاری از زنان در مناطق روستایی و دورافتاده افغانستان به‌دلیل کمبود خدمات صحی و زایمان در خانه با مشکلات و عوارض جدی صحی روبرو می‌شوند. صندوق جمعیت سازمان ملل متحد در ادامه تاکید کرده است که اکنون دسترسی به مراکز صحی محلی سبب افزایش آگاهی و بهبود وضعیت زنان باردار شده است. در اعلامیه آمده است که زنان باردار در این مراکز خدماتی مانند معاینات منظم، واکسیناسیون، دریافت مکمل‌های غذایی و آموزش‌های مرتبط با حفظ‌الصحه و مراقبت‌های دوران بارداری را دریافت می‌کنند. صندوق جمعیت سازمان ملل گفته است که این خدمات به زنان کمک می‌کند تا علایم خطر را بهتر تشخیص داده و در زمان مناسب برای دریافت خدمات درمانی مراجعه کنند. این سازمان تاکید کرده که افزایش آگاهی صحی در میان زنان و دسترسی به مراقبت‌های تخصصی، آنان را به سوی زایمان‌های ایمن‌تر سوق داده و خطر مرگ‌ومیر و بیماری‌های قابل پیش‌گیری را کاهش می‌دهد. قابل ذکر است که افغانستان از جمله کشورهایی است که با میزان بالای مرگ‌ومیر مادران و نوزادان روبرو است. کم‌بود امکانات صحی، دسترسی محدود به آموزش‌های تخصصی و فاصله‌ی زیاد روستاها تا مرکزهای درمانی، چالش‌های جدی در ارایه‌ی خدمات به مادران باردار ایجاد کرده است. در بسیاری از مناطق، زنان در خانه یا درمانگاه‌های کوچک زایمان می‌کنند و قابله‌ها اغلب با امکانات اندک و بدون دسترسی فوری به راهنمایی‌های تخصصی کار می‌کنند.