برنامه‌ی اسکان بشر سازمان ملل متحد درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که بهبود دسترسی زنان و دختران به خدمات بهداشتی عملی و کارآمد، کلید کاهش مرگ‌ومیر مادران و کودکان در افغانستان است. این نهاد با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که هر سال شمار زیادی از زنان در افغانستان به‌دلیل کم‌بود امکانات بهداشتی مناسب جان خود را از دست می‌دهند در صورتی‌که بسیاری از این مرگ‌و‌میر‌ها قابل پیش‌گیری است. همچنین برنامه‌ی اسکان بشر سازمان ملل متحد در بخشی پیامش تاکید کرده است که برنامه‌ی اسکان بشر سازمان ملل، با حمایت آژانس همکاری‌های بین‌المللی جاپان، مرکز بهداشتی «جنت‌‌گل‌خان» در شرق کابل را بازسازی می‌کند تا دسترسی زنان و خانواده‌ها به مراقبت‌های پیش‌گیرانه و درمانی افزایش یابد. قابل ذکر است که نظام بهداشت افغانستان از دهه‌ها به این‌سو به کمک‌های خارجی وابسته بوده است. همچنین نبود کارشناسان پزشکی به ویژه در بخش زنان، نبود مرکزهای صحی در منطقه‌های دوردست و بخش‌هایی تحت منازعه یکی از عمده‌ترین عامل‌های مرگ‌ومیر زنان در هنگام زایمان در افغانستان عنوان شده است. با بازگشت حکومت سرپرست و بسته‌شدن دروازه‌های مکتب و دانشگاه‌ها بر روی دختران، نگرانی‌ها از کم‌بود کارکنان پزشکی در سراسر افغانستان افزایش یافته است. در کنار آن‌، سازمان‌های بین‌المللی بارها هشدار داده است که نرخ کنونی مرگ‌ومیر مادران در افغانستان از بالاترین‌ها در سطح جهان است و سازمان‌های بین‌المللی نسبت به تشدید این وضعیت ابراز نگرانی کرده‌اند.

بخش زنان سازمان ملل (UN Women) درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که در سال ۲۰۲۵ میلادی، پانزدهمین سالگرد فعالیت‌های خود را جشن می‌گیرد و به عنوان یک نیروی جهانی، برای تغییر وضعیت زنان و دختران در سراسر جهان تلاش می‌کند. این سازمان امروز (سه‌شنبه، ۲جدی/ ۲۳ دسامبر) با نشر گزارشی گفته است که فعالیت‌های آن در ۱۰۹ کشور جریان دارد و خدمات آن به حدود چهار میلیارد زن و دختر ارائه می‌شود. بخش زنان سازمان ملل خود را یک مدافع جهانی، شریک قابل اعتماد سازمان ملل برای حقوق زنان و برابری جنسیتی می‌داند. در گزارش بخش زنان سازمان ملل متحد آمده است که هدف این سازمان، ایستادن در کنار حقوق، برابری و توانمندسازی تمام زنان و دختران و ایجاد تغییرات معنی‌دار در جوامع مختلف است، «از روستاهای دورافتاده تا اتاق‌های هیئت‌مدیره جهانی.» همچنین بخش زنان سازمان ملل تاکید کرده است که مشارکت‌های پایدار با کشورهای عضو و حامیان وفادار در «قلب» تمام دستاوردهای آن قرار دارند و برابری جنسیتی، ماموریت اصلی و مسیر ادامه فعالیت این سازمان است. در حالی این سازمان بر دفاع از حقوق زنان و دختران تاکید می‌کند که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است.‏ این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند.

نورجلال جلالی، وزیر صحت‌عامه‌ی حکومت سرپرست، در گفتگو با یک رسانه‌ی هندی گفته است که ارائه خدمات بهداشتی بدون حضور کارکنان زن در مراکز درمانی افغانستان ناممکن است. آقای جلالی این اظهارات را در جریان سفرش به هند و در گفتگو  شبکه ویون هندی مطرح کرده و گفته است که برای ارائه خدمات به زنان و کودکان، به ویژه در مناطق روستایی، قابله‌ها و پزشکان متخصص استخدام شده‌اند. وی در ادامه تاکید کرده است: «زنان نیمی از جامعه‌ی افغانستان را تشکیل می‌دهند و بدون حضور کارکنان صحی زن، ارائه خدمات درمانی ممکن نیست. در سکتور صحت افغانستان، شمار بزرگی از کارکنان زن استخدام شده که شامل قابله‌ها و پزشکان متخصص می‌شود. ما در حال کار برای توسعه خدمات صحی برای زنان و کودکان در مناطق دوردست افغانستان هستیم.» با این حال، محدودیت حضور زنان در برخی مراکز درمانی و کمبود کارکنان زن در ولایات مختلف هنوز یکی از چالش‌های اصلی نظام بهداشت افغانستان است و مانع ارائه کامل خدمات بهداشتی به زنان و کودکان می‌شود. همچنین وزیر صحت عامه، از حمایت‌های «درازمدت و دوامدار» هند در بخش صحت افغانستان قدردانی کرده و این کشور را یکی از شرکای اصلی و مردم‌محور افغانستان در عرصه خدمات درمانی، آموزش صحی و کمک‌های بشردوستانه خوانده است. او در ادامه تاکید کرده است که مردم افغانستان طی دهه‌های گذشته به‌گونه گسترده برای درمان بیماری‌های پیچیده و تخصصی به هند سفر کرده‌اند و همچنان وی ویزه پزشکی هند را «یک مسیر حیاتی بشردوستانه» برای بیماران افغانستان‌ توصیف کرده است. نورجلال جلالی در ادامه تصریح کرد که هند در حال ساخت یک شفاخانه ۳۰ بستر در منطقه بگرامی کابل است که این مرکز شامل یک مرکز تداوی سرطان، یک مرکز تروما و پنج کلینیک ویژه صحت زنان و زایمان خواهد بود. به گفته‌ی او، شفاخانه صحت اطفال اندرا گاندی یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین مراکز درمانی کودکان در افغانستان به‌شمار می‌رود و مسوولان حکومت فعلی پیش از این از نمایندگی هند در کابل خواستار تقویت بیشتر زیرساخت‌های این شفاخانه شده‌اند.

نورجلال جلالی، وزیر صحت عامه‌ی حکومت سرپرست درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که ۹۵ درصد مردم توانایی پرداخت هزینه درمان خود را ندارند. آقای جلالی این اظهارات را در جریان سفرش به دهلی‌نو مطرح کرده و گفته است که اگر امکان درمان در شفاخانه‌های دولتی فراهم نشود، مردم با رنج و درد جان می‌دهند.» وی در جریان سفرش به فقر گسترده و فراگیر در افغانستان اذعان کرد و تاکید کرد که افغانستانی‌ها هند را «برادر روزهای سخت» خود می‌دانند. او در نشستی در اتاق بازرگانی و صنعت هند در دهلی نو گفت: «می‌توانم بگویم که هندوستان بیش از تصور به ما محبت کرد.» نورجلال جلالی در ادامه افزوده است: «افغان‌ها فکر می‌کنند هند برادر روزهای دشوارشان است. حدود ۷۰ درصد داروی مورد نیاز افغانستان پیش‌تر از پاکستان تأمین می‌شد، اما اکنون روابط با پاکستان خراب شده است.» همچنین وزیر صحت عامه در بخشی از صحبت‌هایش تصریح کرد که کیفیت داروهای موجود در بازار افغانستان پایین است. او در اظهاراتی تند تاکید کرد: «کسانی که در دوا و غذا جعل می‌کنند باید اعدام شوند.» وزیر صحت از شرکت‌های دارویی هند خواست در بازار افغانستان به سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت و بلندمدت روی بیاورند. هند می‌تواند نیاز بازار داروی افغانستان را تامین کند و در آینده کارخانه‌های تولید دارو در این کشور ایجاد کند. او همچنان از هند خواست شفاخانه مجهز در افغانستان بسازد. آقای جلالی خطاب به حاضران در این نشست گفت: «بازار افغانستان در خدمت شماست. قطع نظر از درآمد و سود، افغان‌ها برادران شما هستند. افغان‌ها خاطره‌های خوبی از هند دارند.» او تصریح کرد: «خیلی خوب خواهد بود که داروی باکیفیت و ارزان را به برادران خود بفرستید.» این سومین مقام ارشد حکومت فعلی است که در ماه‌های اخیر به دهلی نو سفر کرده است. هدف از این سفر تسهیل واردات دارو از هند عنوان شده است.

سازمان جهانی صحت برای افغانستان درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که ‏بیماری عفونت حاد تنفسی (ذات‌الریه) در ماه نوامبر ‌‏۲۴.۶ درصد افزایش یافته است و ۲۴۸ تن جان باخته‌اند. این سازمان در گزارش ماهانه‌ی خود ‏درباره‌ی وضعیت صحی در افغانستان گفته است که سیستم نظارت از بیماری‌ها ۱۴۷ هزار و ‌‏۱۳۸ مورد ابتلا به بیماری عفونت حاد تنفسی و ۲۴۸ مورد مرگ‌ومیر ناشی از آن را ثبت کرده است.‏ در گزارش آمده است که موارد ابتلا به ‏بیماری عفونت حاد تنفسی در ماه اکتبر به ۱۱۸ هزار و ۹۰ نفر ‏می‌رسید.‏ سازمان جهانی صحت در گزارشش تاکید کرده است که با وجود افزایش موارد ابتلا ‏به بیماری عفونت حاد تنفسی در ماه نوامبر، نسبت مرگ‌ومیر به ۰.۲ ثابت مانده است که ‏در ماه نوامبر نُه هزار و ۵۴۸ مورد بیماری اسهال ‏حاد آبکی و چهار مورد مرگ مرتبط با آن گزارش شده ‏است.‏ در گزارش آمده است که این آمار نشان‌دهنده‌ی کاهش ۳۸.۲ درصدی در مقایسه با اکتبر است و اسهال حاد آبکی از ‏ماه آگست روند نزولی داشته است.‏ در گزارش سازمان جهانی صحت آمده است که ‏موارد مشکوک به تب دنگی در ماه نوامبر به دو هزار و ‌‏۳۵۷ مورد افزایش یافت که نسبت به ماه اکتبر ۲۱.۹ ‏درصد افزایش داشته است. با وجود این افزایش، ‏هیچ مرگ‌ومیر مرتبط با تب دنگی در سال ۲۰۲۵ ‏گزارش نشده است که نشان‌دهنده‌ی مدیریت مؤثر ‏موارد است.‏ در ادامه آمده است که در طول ‏دوره‌ی گزارش، در مجموع چهار هزار و ۸۰۴ مورد ‏ابتلا به بیماری مالاریا نیز گزارش شده است که در ‏مقایسه با ۱۵ هزار و ۲۵۳ مورد در ماه اکتبر، ‌‏۶۸.۵ درصد کاهش را نشان می‌دهد.‏ همچنین ‏از ابتدای سال ۲۰۲۵ هیچ مرگ‌ومیر مرتبط با ‏مالاریا گزارش نشده است.‏ در گزارش سازمان جهانی صحت آمده است که در ماه ‏نوامبر سه هزار و ۷۲۱ مورد جدید سرخک با پنج ‏مورد مرگ مرتبط با آن گزارش شده است که نشان‌دهنده‌ی افزایش ۵.۱ درصدی نسبت به ماه سپتامبر ‏است.‏ این سازمان افزوده است که مرحله‌ی اول کارزار سراسری ‏ایمن‌سازی سرخک با موفقیت به پایان رسیده است و ‏تقریبا ۸.۳ میلیون کودک شش‌ماهه تا ۱۰ ساله را در ‌‏۱۷ ولایت با آب‌وهوای سرد تحت پوشش قرار داده ‏است.‏ بیماری‌های قابل پیشگیری در حالی جان شهروندان ‏افغانستان را می‌گیرند که بخش صحت این کشور با ‏بحران مواجه است.

صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که دسترسی به مراقبت‌های صحی و حمایت روانی زنان به‌ویژه مادران، نقش مهمی در بهبود سلامت و توانمندی آنان دارد. این سازمان امروز (سه‌شنبه، ۱۸ قوس) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که تیم‌های صحی سیار (MHT) در مناطق روستایی خدمات حیاتی مانند مراقبت‌های قبل و بعد از زایمان و مشاوره‌ روانی ارائه می‌دهند تا زنان بتوانند سلامت جسمی و روانی خود را حفظ کنند. صندوق جمعیت سازمان ملل متحد در ادامه تاکید کرده است که این خدمات به زنان کمک می‌کند فشارهای روانی و جسمی مرتبط با بارداری و مراقبت از نوزاد را بهتر مدیریت کنند. باید گفت که نبود مراکز درمانی عصری، خدمات صحی مورد نیاز و داکتران زن در مناطق دور دست و‌ روستایی افغانستان، باعث بلند رفتن آمار مرگ‌و‌میر مادران و نوزادان در هنگام ولادت شده است. همچنین حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. حکومت فعلی در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران بست، در حالی که ‏بخش صحت افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است.‏ این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش باز بماند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند.

اداره احصائیه و معلومات حکومت سرپرست درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که در ماه عقرب سال جاری خورشیدی، هزینه‌ی معالجه و درمان در سراسر افغانستان، ۱۳.۹ درصد افزایش یافته است. این اداره امروز (شنبه، ۱۵ قوس) با نشر اعلامیه‌‌ای این آمار را اعلام کرد و گفته است که بر اساس آمارها در ماه عقرب نرخ موادغذایی در افغانستان نیز ۲.۳ درصد افزایش یافته است. این اداره در ادامه تاکید کرده است که نرخ انواع غله‌جات ۱.۳ درصد، نرخ گوشت ۱.۶ درصد، نرخ میوه ۱۰.۳ درصد و نرخ سبزی ۲.۱ درصد در ماه عقرب افزایش یافته است. حکومت سرپرست در پی تنش سیاسی با پاکستان، به تاجران کشور سه ماه مهلت داده‌اند که حساب‌های خود را با شرکت‌های پاکستانی تصفیه کنند و پس از آن واردات دارو از آن کشور کاملاً ممنوع می‌شود. همچنین اداره احصائیه و معلومات در ادامه افزوده است که نرخ مواد غیرغدایی نیز ۱.۲ درصد افزایش یافته است که شامل افزایش ۳.۲ در شاخص مسکن و ۱۳.۹ درصد در شاخص معالجه و درمان می‌شود. در بخشی از آمار آمده است که در ماه عقرب، تورم ماهانه ۱.۶ درصد و تورم نقطه به نقطه در مقایسه با ماه عقرب سال گذشته، ۸.۵ درصد افزایش یافته است. این در حالی است که در پی تنش سیاسی و درگیری میان نیروهای حکومت فعلی و نیروهای پاکستانی، گذرگاه‌های مرزی دو کشور بیش از ۵۰ روز است که مسدود و تجارت میان دو طرف، متوقف است.

برنامه اسکان بشر سازمان ملل (UN-Habitat) اعلام کرده است که برای پیش‌گیری از مرگ‌ومیر مادران، نوزادن و سایر بیماران در سراسر افغانستان، نیاز اساسی به امکانات صحی مناسب وجود دارد. این سازمان امروز (پنج‌شنبه، ۱۳ قوس) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود بر حمایت و اراه خدمات صحی مورد نیاز برای مادران و نوزادان و سایر بیماران تاکید کرده است. برنامه اسکان بشر سازمان ملل در ادامه تاکید کرده است که همراه با شرکای خود، برای ارتقای زیرساخت‌ها تلاش می‌کند تا مادران، نوزادان و سایر بیماران بتوانند به خدمات حیاتی و نجات‌بخش دسترسی پیدا کنند. این در حالی است که دسترسی مادران و زنان به خدمات صحی در بسیاری از نقاط افغانستان محدود می‌باشد و نبود تجهیزات و نیروی متخصص، خطر مرگ‌ومیر را افزایش داده است. علاوه بر این، کمبود مراکز صحی مجهز و راه‌های طولانی بین روستاها و شفاخانه‌ها، مادران را با دشواری‌های جدی برای دریافت خدمات درمانی نیز روبرو کرده است. همچنین چندی پیش، ولکر ترک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد اعلام کرده بود که افغانستان به دلیل محدودیت‌ها بر دسترسی زنان و دختران به خدمات صحی، یکی از بالاترین نرخ‌های مرگ‌ومیر مادران در جهان را دارد. آقای ترک این سخنان در آغاز شصتمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد مطرح کرده و گفته بود که حکومت سرپرست افغانستان نه‌تنها دسترسی زنان به خدمات صحی را محدود کرده‌، بلکه بسیاری از حقوق بشری آنان را نیز نقض کرده است. قابل ذکر است که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. حکومت فعلی در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران بست، در حالی که ‏بخش صحت افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است.‏ این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش باز بماند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند.

سازمان پزشکان بدون مرز درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که خانواده‌ها در شمال افغانستان در دسترسی به خدمات درمانی رایگان و باکیفیت برای فرزندان‌شان با مشکلات جدی روبرو هستند. این سازمان با نشر گزارشی گفته است که کمبود مراکز صحی، مشکلات اقتصادی و دور بودن مراکز درمانی بر وضعیت صدها هزار بیمار تاثیر منفی گذاشته است. در بخشی از گزارش آمده است که خانواده‌ها در شمال افغانستان، برای یافتن درمان مناسب ناچارند به مناطق دور دست و به شهرهای دیگر سفر کنند و در بسیاری از موارد، کودکان پس از صرف هزینه‌های سنگین، بهبود نمی‌یابند و مجبورند که به یک مرکز درمانی دیگر مراجعه کنند. سازمان پزشکان بدون مرز تاکید کرده است که روایت‌هایی از مادران کودکان بیمار در فاریاب، دولت‌آباد، اندخوی و شهر مزارشریف نشان می‌دهد که سرخکان، سینه‌بغل، سوءتغذیه و بیماری‌های عفونی از جمله مواردی است که کودکان را در وضعیت بحرانی قرار داده است و در برخی موارد، تنها در شفاخانه ابوعلی سینا در مزارشریف خدمات رایگان فراهم بوده است. پزشکان بدون مرز در ادامه افزوده است که در دو سال گذشته برای تقویت این شفاخانه، بخش‌های مراقبت ویژه اطفال، مراقبت ویژه نوزادان، بخش ایزوله سرخکان و بخش عاجل را با همکاری وزارت صحت فعال کرده و تنها در یک ماه، صدها کودک در وضعیت بحرانی به این شفاخانه حوزوی رجوع کرده‌اند. در گزارش آمده است که تیم‌های درمانی پزشکان بدون مرز تا اکنون بیش از ۳۶۰ هزار بیمار را تریاژ یا اولویت‌بندی کرده و برای هزاران کودک، نوزاد و بیماران مبتلا به سرخکان، سینه‌بغل، سوءتغذیه و بیماری‌های عفونی خدمات درمانی ارائه کرده‌اند. این نهاد می‌گوید به‌طور متوسط هر هفته حدود ۳۰۰۰ کودک در این بیمارستان اولویت‌بندی می‌شوند و موارد بحرانی به سرعت به بخش‌های تخصصی منتقل می‌گردند. پزشکان بدون مرز هشدار می‌دهد که نبود سیستم ارجاع مشخص و کارآمد میان مراکز صحی، یکی از عوامل اصلی وخیم‌تر شدن وضعیت بیماران است. قابل ذکر است که پس از زلزله سوم نوامبر امسال در مزارشریف نیز کمک‌های عاجل و تجهیزات طبی به شفاخانه ابوعلی سینا فرستاده شده است. سازمان پزشکان بدون مرز می‌گوید که ادامه کمک‌های بین‌المللی برای کاهش مرگ‌ومیر قابل پیشگیری، جلوگیری از فرسایش کارمندان صحی و تامین خدمات درمانی برای کودکان ضرورى است.