یلدا حکیم، خبرنگار و مستندساز افغانستانی-استرالیایی اعلام کرده است که آموزش یک حق اساسی انسانی برای همه است؛ اما زنان و دختران تحت حاکمیت حکومت سرپرست افغانستان همچنان از آموزش محروم‌ هستند. خانم حکیم در واکنش به ادامه‌ی ممنوعیت آموزش دختران از سوی حکومت فعلی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که یک هزار و ۶۷۵ روز است که دختران در انتظار بازگشت به مکتب هستند. همچنین وی در ادامه بر اهمیت دسترسی برابر به آموزش تاکید کرده و وضعیت کنونی در افغانستان را نمونه‌ای از ادامه‌ی محدودیت‌ها بر حق آموزش دختران توصیف کرده است. این مستند‌ساز خطاب به دختران و زنان افغانستان نوشته است: «شما فراموش‌ نشده‌اید.» این خبرنگار و مستندساز افغانستانی-استرالیایی از حقوق آموزش دختران افغانستان دفاع می‌کند که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است.‏ این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند.

دید‌بان حقوق‌ بشر از افزایش اخراج مهاجران افغانستان از پاکستان ابراز نگرانی کرد و از پاکستان خواسته است فوراً بازگشت اجباری پناهندگان افغانستانی را متوقف کند. این نهاد با نشر گزارشی گفته است که پاکستان پس از درگیری‌های مرزی با حکومت سرپرست، بازداشت‌های خودسرانه و بازگشت اجباری پناهندگان افغانستانی را به شدت افزایش داده‌ است. فرشته عباسی، پژوهشگر افغانستان در دیده‌بان حقوق‌بشر تاکید کرده است: «پاکستان باید علیه اقدامات توهین‌آمیز پولیس اقدام کند و فورا بازگشت اجباری پناهندگان افغان را متوقف کند.» در گزارش آمده است که پولیس پاکستان هزاران پناهنده آسیب‌پذیر افغانستانی، از جمله کودکان را با موانع جدی در زمینه مراقبت‌های بهداشتی، آموزش و سایر خدمات ضروری روبرو کرده است. فرشته عباسی در ادامه افزوده است که مقامات پاکستان در حال گسترش ترس در بین پناهندگان افغانستانی است. دید‌بان حقوق بشر می‌گوید پناهندگان افغانستانی با رفتار خشن و توهین‌آمیز پولیس پاکستان مواجه‌اند. گفته شده پولیس پاکستان، حتی افغان‌هایی را که ویزای معتبر دارند بازداشت کرده است. طبق اطلاعات ارائه شده، دولت پاکستان از سال ۲۰۲۳ میلادی تمدید کارت‌های PoR و سایر اسناد اقامتی پناه‌جویان افغانستانی را نیز متوقف کرده است. طبق ارقام این گزارش، تنها در سال ۲۰۲۶ میلادی، بیش از ۱۴۶ هزار افغانستانی از پاکستان اخراج شده‌اند. دیدبان حقوق بشر بر اساس مصاحبه‌هایی که با شماری از مهاجران در پاکستان انجام داده، گفت پولیس پاکستان، افغانستانی‌ها را در حین خرید، رفتن به مکتب و جستجوی کار روزانه بازداشت، و تلفن‌ و پول نقد آنها را مصادره می‌کند. همچنین این سازمان می‌گوید پولیس پاکستان در ازای آزادی مهاجران افغان رشوه می‌خواهد که آنان توانایی پرداختش را ندارند. دید‌بان حقوق بشر می‌گوید بسیاری از آنها، روزنامه‌نگاران، مدافعان حقوق بشر و فعالانی هستند که به دلیل سوابق خود و یا انتقاد از حکومت فعلی، در صورت بازگشت به افغانستان در معرض خطر جدی هستند. گفته شده در میان کسانی که بازداشت و به زور بازگردانده شده‌اند، روزنامه‌نگارانی هستند که پس از تحولات از افغانستان گریختند.

اوچا یا دفتر هماهنگی کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که دسترسی به خدمات صحی در افغانستان برای بسیاری از مردم، به‌ویژه در مناطق دورافتاده، «یک راه نجات» است. این سازمان امروز (چهارشنبه، ۲ ثور) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که با حمایت صندوق بشردوستانه افغانستان و تامین مالی مشترک اتحادیه اروپا، در ولسوالی پغمان ولایت کابل خدمات صحی ارائه می‌شود. دفتر هماهنگی کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل در ادامه تاکید کرده است که با ارائه این خدمات، تلاش می‌کند تا دسترسی به مراقبت‌های صحی در مناطق دوردست و‌ روستایی بهبود یابد. در حالی اوچا از این موضوع خبر می‌دهد که کمبود خدمات صحی در برخی مناطق افغانستان، زند‌گی هزاران خانواده را با خطر جدی مواجه کرده و نیاز به ادامه حمایت‌های بشردوستانه را افزایش داده است. سازمان ملل همواره بر ادامه همکاری‌های بین‌المللی برای تقویت نظام صحی افغانستان و رساندن خدمات اولیه به مردم نیازمند تاکید کرده است. قابل ذکر است که افغانستان از جمله کشورهایی است که با میزان بالای مرگ‌ومیر مادران و نوزادان روبرو است. کم‌بود امکانات صحی، دسترسی محدود به آموزش‌های تخصصی و فاصله‌ی زیاد روستاها تا مرکزهای درمانی، چالش‌های جدی در ارایه‌ی خدمات به مادران باردار ایجاد کرده است. در بسیاری از مناطق، زنان در خانه یا درمانگاه‌های کوچک زایمان می‌کنند و قابله‌ها اغلب با امکانات اندک و بدون دسترسی فوری به راهنمایی‌های تخصصی کار می‌کنند.

حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین افغانستان می‌گوید که دختر بزرگش پس از فراغت از صنف ششم، از مکتب محروم شده و به‌گونه آنلاین آموزش می‌بیند. آقای کرزی این اظهارات را در گفتگو با مجله اشپیگل مطرح کرده و گفته است که دختر دیگرش نیز در صنف ششم درس می‌خواند و تا چند ماه دیگر از مکتب باز خواهد ماند. او تاکید کرده است که کوچک‌ترین دخترش در صنف سوم مکتب است و برای بازگرداندن حقوق زنان و دختران افغانستان، هرچه در توان دارد انجام خواهد داد. حامد کرزی در بخشی از صحبت‌هایش افزود که هیچ شواهدی مبنی بر مخالفت نیروهای عادی حکومت سرپرست با آموزش دختران وجود ندارد و پس از تصرف کابل توسط حکومت فعلی، برخی اعضای جوان دولت از او خواسته‌اند دختران‌شان را برای تحصیل به خارج از کشور بفرستد. حامد کرزی گفت روحانیون افغانستان نیز، بارها خواستار بازگشایی مکاتب دخترانه و لغو ممنوعیت اشتغال زنان شده‌اند، زیرا ممنوعیت کار و آموزش زنان افغانستان را تضعیف کرده است. رییس‌جمهور پیشین افزود که مطالبه حق کار و آموزش از حقوق قانونی زنان افغانستان است. مجله اشپیگل نوشت با آنکه روزانه بسیاری از زنان برای دستیابی به حقوق اساسی خود از حامد کرزی کمک می‌خواهند، اما فرزندان رییس‌جمهور پیشین مانند دیگر دختران افغانستان از آموزش حضوری در بالاتر از صنف ششم محروم‌اند. رییس‌جمهور پیشین در این گفتگو خاطرنشان کرده است که ممنوعیت آموزش، کار و مشارکت زنان به نفع کسانی است که می‌خواهند افغانستان ضعیف باشد. حامد کرزی در حالی این اظهارات را مطرح می‌کند که  حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است.‏ این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند.

یونیسف یا صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که در سال ۲۰۲۵ میلادی بیش از ۲۰۰ مکتب در افغانستان ساخته یا بازسازی شده است. این سازمان امروز (سه‌شنبه، ۱ ثور) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که فضاهای امن آموزشی در سراسر افغانستان اشکال مختلفی داشته‌اند. همچنین صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل در گزارش سالانه خود اعلام کرده است که بیش از ۲۰ میلیون تن، به‌شمول ۵.۶ میلیون کودک، در افغانستان در سال ۲۰۲۵ میلادی حمایت شده‌اند. افزون بر این، ۴ میلیون کودک در مکاتب، برنامه‌های آموزشی مبتنی بر جامعه و شرایط اضطراری، مواد آموزشی و یادگیری دریافت کرده‌اند. همچنین بر اساس گزارش یونیسف، ۲.۲ میلیون دختر از مکتب محروم هستند. در حالی یونیسف از ساخت یا بازسازی مکاتب در افغانستان خبر می‌دهد که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است.‏ این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. نهادهای حقوق‌بشری، بارها خواستار لغو این محدودیت‌ها شده، اما برای پنجمین سال پیاپی مکتب‌ها در ولایت‌های سردسیر افغانستان بدون دختران آغاز شد و حکومت فعلی تا اکنون به درخواست دختران و جامعه‌ی جهانی پاسخ مثبت نداده است.

ندامحمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی حکومت سرپرست از دانشجویان ولایت خوست خواسته است تا از فعالیت‌های سیاسی و پیوستن به گروه‌های مختلف دوری کنند. خبرگزاری باختر که تحت کنترل حکومت فعلی قرار دارد، گزارش داده است که وزیر تحصیلات عالی این اظهارات را در جریان سفر رسمی خود به ولایت خوست مطرح کرده است. ندامحمد ندیم در سفر گفته است که حکومت سرپرست افغانستان از دانشجویان به‌گونه «قوی» حمایت می‌کند و زمینه آموزش را مطابق به شرایط کنونی برای آنان فراهم می‌سازد. همچنین او در بخشی از صحبت‌هایش تاکید کرده است که بر تحصیلات عالی توجه ویژه داشته و از دانشجویان «امیدهای زیادی» دارد. این سخنان در حالی مطرح می‌شود که منابع پیش‌تر گزارش داده بودند که ندامحمد ندیم، گروهی از دانشجویان دیپارتمنت زبان و ادبیات اوزبیکی دانشگاه کابل را تهدید و تحقیر کرده است. در حالی ندامحمد ندیم خواستار دوری دانشجویان از فعالیت‌های سیاسی می‌شود که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است.‏ این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند.

با تشدید روند اخراج شهروندان افغانستان از پاکستان، جنبش «فانوس آزادی زنان افغانستان» هشدار داده است که این روند بیش از همه، زنان به‌ویژه فعالان مدنی و خبرنگاران را در معرض خطرهای جدی قرار می‌دهد. این جنبش با نشر اعلامیه‌ای گفته است که تعیین ضرب‌الاجل برای خروج مهاجران و افزایش فشارها، در شرایطی صورت می‌گیرد که «هیچ تضمینی برای بازگشت امن، داوطلبانه و با کرامت» به افغانستان وجود ندارد. در اعلامیه آمده است که بازگرداندن اجباری زنان، به‌ویژه آنانی که در حوزه‌های حقوق بشر و رسانه فعالیت داشته‌اند، می‌تواند آنان را در معرض تهدیدهای مستقیم و محدودیت‌های شدید قرار دهد. جنبش فانوس آزادی زنان افغانستان افزوده است که بسیاری از این زنان به‌دلیل وضعیت امنیتی و محدودیت‌های گسترده، ناگزیر به ترک کشور شده‌ و اکنون بازگرداندن‌شان، آنان را به «آینده‌ای نامعلوم و ناامن» سوق می‌دهد. در کنار آن، رسانه‌های بین‌المللی از افزایش فشارهای میدانی بر مهاجران افغانستانی حکایت دارد. پولیس پاکستان به افغانستانی‌های ساکن فیصل‌تاون راولپندی هشدار داده که خانه‌های خود را ترک کنند؛ اقدامی که در هفته‌های اخیر و هم‌زمان با تشدید روند اخراج‌ها شدت گرفته است. این جنبش از دولت پاکستان خواسته است که روند اخراج اجباری را فوراً متوقف کرده و در تعیین ضرب‌الاجل تجدیدنظر کند. همچنین آنان بر ضرورت همکاری با نهادهای بین‌المللی برای ایجاد راه‌کارهای انسانی و پایدار، با توجه ویژه به وضعیت زنان، تأکید کرده‌اند. در بخشی از اعلامیه آمده است: « نحوه برخورد با پناهندگان، آزمون واقعی تعهد به ارزش‌های انسانی است؛ آزمونی که نتیجه آن، نه‌تنها سرنوشت هزاران انسان، بلکه اعتبار وجدان جهانی را رقم خواهد زد.» جنبش فانوس آزادی، هم‌چنان از جامعه‌ی جهانی خواسته که برای حفاظت از جان و کرامت پناهندگان افغانستانی، به‌ویژه زنان، اقدام‌های فوری و عملی انجام دهد و در برابر وضعیت کنونی سکوت نکند. قابل ذکر است که پاکستان از دهه‌ها به این‌سو میزبان میلیون‌ها مهاجر افغانستانی است. اکنون روزانه هزاران نفر از طریق گذرگاه‌های مرزی مشترک با پاکستان، به افغانستان بازگردانده می‌شوند.

صندوق جمعیت سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که آموزش‌های بهداشتی و توزیع بسته‌های حمایتی در تغییر زندگی دختران و زنان در افغانستان در دوران قاعدگی بسیار اهمیت دارد. سازمان ملل در گزارشی به عنوان مثال داستان یک دختر ۱۶ ساله روستایی در افغانستان را روایت کرده که از قاعدگی احساس شرم و ناراحتی می‌کرده، اما پس از شرکت در جلسات آگاهی‌بخشی، اعتمادبه‌نفس لازم برای مدیریت بهداشت خود را به دست آورده است. در گزارش آمده است که درک آن دختر از منبع ترس و خجالت، به درک آن به عنوان یک فرآیند طبیعی و قابل کنترول تغییر یافت. صندوق جمعیت ملل متحد در گزارشش جلسات آموزشی را «حیاتی» خوانده و گفته این جلسات آگاهی‌بخشی در مورد بهداشت شخصی، استفاده ایمن از مواد بهداشتی و اهمیت کلی مدیریت صحیح قاعدگی، مطابق با شرایط محلی را ارائه می‌دهد. در گزارش آمده است که این جلسات که با حمایت مالی بخش کمک‌های بشردوستانه اتحادیه اروپا برگزار می‌شود، نه تنها آگاهی دختران را بیشتر می‌کند، بلکه نگاه آن‌ها را به یک فرآیند طبیعی تغییر می‌دهد. صندوق جمعیت ملل متحد می‌گوید تجربه دختر روستایی، نمونه‌ای موفق از ترکیب آموزش و دسترسی به امکانات بهداشتی است که نشان می‌دهد می‌توان با موانع غلبه کرد تا دختران با اطمینان خاطر سلامت خود را مدیریت کنند. باید گفت که در پی محدودیت‌های حکومت فعلی، دسترسی زنان به خدمات پزشکی دشوار و مراکز صحی و کادر پزشکی به صورت قابل توجهی در افغانستان کاهش یافته است. در نبود سیستم بهداشتی موثر و محدودیت شدید آموزشی، بسیاری از دختران افغان با ترس و شرم ناشی از عرف و پیشداوری‌های اجتماعی، دوران قاعدگی خود را تجربه می‌کنند. صندوق جمعیت سازمان ملل متحد قبلا گفته بود که نبود آگاهی و کمبود خدمات بهداشتی به شدت سلامت جسمی و روانی دختران را تهدید می‌کند.

مسوولان در فرماندهی پولیس ولایت جوزجان می‌گویند که یک زن در مرکز این ولایت توسط شوهرش به قتل رسیده است. عبدالستار حلیمی، سخنگوی فرماندهی پولیس جوزجان با نشر اعلامیه‌ای گفته است که این زن دیشب (یک‌شنبه، ۳۰ حمل) در منطقه‌ی «مصرآباد» از مربوطات شهر شبرغان در خانه‌اش و به ضرب چاقو توسط شوهرش به قتل رسیده است. وی در ادامه تاکید کرده است که نیروهای پولیس شوهر این زن را بازداشت کرده‌اند. سخنگوی فرماندهی جوزجان علت این قتل را «مسائل ناموسی» عنوان کرده و تاکید کرده است که یک مرد دیگر نیز به اتهام «رابطه‌ی نامشروع» با مقتول، بازداشت شده است. قابل ذکر است که موارد قتل زنان از زمان بازگشت حکومت فعلی به قدرت افزایش چشم‌گیر یافته است. پس از تسلط دوباره‌ی حکومت سرپرست بر افغانستان، قتل‌های مرموز زنان، کودکان و جوان در در سراسر کشور افزایش کم‌پیشینه یافته است. بیماری‌های روانی، خصومت شخصی، ازدواج‌های اجباری، خشونت خانوادگی و فشار‎های روحی ناشی از فقر و بیکاری عوامل اصلی این قتل‌ها بیان شده است. همچنین با تسلط حکومت سرپرست بر افغانستان اکثریت نهادهای حامی حقوق زنان متوقف شده است. زنان در افغانستان چون گذشته با مراجعه به نهادهای عدلی و قضایی، دیگر نمی‌توانند برای خشونت‌های وارده‌ی شان شکایت کنند و این‌گونه خشونت‌‌ها پایدار باقی مانده و افزایش پیدا می‌کند.