صندوق ویژه سازمان ملل متحد برای افغانستان (STFA) در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که نیازهای این کشور در حال تغییر است و بازگشت گسترده مهاجران، حوادث ناشی از تغییرات اقلیمی و فشارهای اقتصادی، جوامع محلی را با چالش‌های بیشتری مواجه کرده است. این صندوق امروز (یک شنبه، ۱۰ عقرب) با نشر پیامی در حساب کاربری ایسک خود نوشته است که در برنامه‌های آینده خود بر تقویت اقدامات مؤثر، رسیدگی به نیازهای تازه و قرار دادن جوامع محلی در مرکز فعالیت‌هایش تمرکز خواهد کرد. صندوق ویژه سازمان ملل متحد برای افغانستان تاکید کرد که با توجه به تغییر شرایط، برنامه‌های حمایتی باید متناسب با نیازهای جوامع تنظیم شود تا بتواند به چالش‌های موجود پاسخ دهد. این در حالی ا‌ست که افغانستان با چالش‌هایی چون بازگشت گسترده مهاجران، بیکاری، فقر، کمبود خدمات اساسی و پیامدهای خشکسالی و سایر حوادث طبیعی مواجه است. براساس گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی، این عوامل فشار بر خانواده‌ها و جوامع آسیب‌پذیر را افزایش داده‌اند.

شماری از رسانه‌ها گزارش دادند که پولیس ترکیه به دلیل بدرفتاری، انگشتان دست‌وپای شماری از مهاجران اهل افغانستان را در منطقه مرزی ماکو شکسته است. در گزارش آمده است که پولیس ترکیه شماری از مهاجران اهل افغانستان را هنگام عبور از مرز ایران و ترکیه پس از بازداشت شکنجه کرده است. منبع تاکید کرد که انگشتان دست‌وپای شماری از این مهاجران نیز شکسته شده است. روزنامه هشت صبح در گزارشی نوشته هاست که شمار زیادی از مهاجران افغانستانی در خاک ایران حضور دارند و شماری از آنان از خوابگاه‌ها به‌سوی مرز ایران و ترکیه حرکت می‌کنند. منابع نسبت به وضعیت مهاجران در منطقه مرزی ماکو ابراز نگرانی کرده و خواستار توجه به وضعیت آنان شده‌اند. قابل ذکر است که شماری از شهروندان افغانستان برای رسیدن به ترکیه و رفتن به کشورهای اروپایی از مسیر ایران استفاده می‌کنند. مهاجران اهل افغانستان در این مسیر با خطرهای گوناگون، از جمله بازداشت و بدرفتاری روبه‌رو هستند.

دفتر برنامه توسعه سازمان ملل متحد در افغانستان در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که با حمایت این سازمان، برای زنان بازگشته از ایران زمینه ایجاد و گسترش کسب‌وکار فراهم شده است. این سازمان امروز (یک‌شنبه، ۳ عقرب) با نشر گزارشی گفته است که این اقدامات به هدف آن انجام شده تا زنان بازگشت‌کننده بتوانند درآمد کسب کرده و فرصت‌های کاری ایجاد کنند. دفتر برنامه توسعه سازمان ملل متحد در ادامه آمده است که زنان کارآفرین در ولایت قندوز با دریافت کمک مالی، تجهیزات و آموزش‌های کاروباری و بازاریابی، فعالیت‌های اقتصادی خود را گسترش داده‌اند. در گزارش آمده است که یکی از کسب‌وکارهای لبنیات در قندوز اکنون روزانه ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرام ماست تولید می‌کند و برای ۱۲ تن، از جمله هفت مهاجر بازگشته، زمینه کار فراهم کرده است. دفتر سازمان ملل تاکید کرد که این حمایت‌ها در چارچوب پروژه‌ای با تامین مالی جاپان و اجرای برنامه توسعه سازمان ملل متحد، با همکاری بنیاد آقاخان، ارایه شده است. این در حالی است که در پنج سال گذشته، زنان با محدودیت‌های گسترده در زمینه کار و فعالیت‌های اقتصادی روبرو بوده‌اند و فرصت‌های شغلی آنان به‌شدت محدود شده است. همچنین حکومت سرپرست پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است. این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند. بر بنیاد گزارش‌ها، اگر این ممنوعیت ادامه یابد، تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به چهار میلیون دختر ممکن است از آموزش محروم شوند.

رسانه ایرانی «حال‌وش» اعلام کرد که در پی برخورد یک موتر حامل مهاجران افغانستان با یک تریلی در سیستان و بلوچستان ایران، ۹ مهاجر و یک راننده‌ی ایرانی جان باختند و همچنان اجسادشان در آتش سوختند. این خبرگزاری با نشر گزارشی گفته است که این حادثه بامداد (سه‌شنبه، ۲۸ میزان) در منطقه‌ی «کهورک» از مربوطات زاهدان-بم رخ داده است. در گزارش آمده است که یک موتر سواری با یک تریلی که در جهت‌های مخالف در حرکت بودند، روبرو برخورد کرده‌اند. این خبرگزاری تاکید کرد که در پی این حادثه، ۹ مهاجر افغانستان و یک راننده‌ی ایرانی اهل سیستان و بلوچستان، در جا جان باخته‌اند. حال‌وش نوشته است که پس از برخورد هردو موتر، موتر سواری دچار آتش‌سوزی شده و کل نُه مهاجر افغانستان که سرنشین آن بودند، در میان شعله‌های آتش جان باخته‌اند. این رسانه به نقل از شاهدان نوشته است که آتش‌سوزی موجب «سوختگی شدید» اجساد جان‌باختگان شده است. تا هنوز هویت مهاجران افغانستان و راننده‌ی ایرانی مشخص نشده است. این در حالی است که چند هفته روز پیش نیز دست‌کم ۱۷ مهاجر اهل افغانستان در سراوان ایران بر اثر تشنگی جان باختند.

اوچا یا دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که با نزدیک‌شدن به زمستان، بازگشت‌کنندگان به کمک‌های فوری نیاز دارند. این سازمان امروز (دوشنبه، ۲۰ میزان) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که هزاران خانواده‌ای که باز می‌گردند، به سرپناه مناسب، گرما، حفاظت و کمک‌های فوری نیاز دارند. وی در ادامه تاکید کرده است که زمستان منتظر نمی‌ماند و کمک‌های انسان‌دوستانه نیز نباید به تأخیر بیفتد. براساس آمار کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، در نُه ماه نخست سال جاری میلادی، یک میلیون و ۲۹۸ هزار و ۳۷۰ مهاجر از ایران و پاکستان و سایر کشورها به افغانستان بازگشته‌اند. در ادامه آمده است که از این میان، ۷۱۵ هزار و ۴۰۰ نفر از پاکستان و ۵۸۱ هزار و ۶۰۰ نفر از ایران بازگشته‌اند که بیش از ۵۶۳ هزار نفر از مجموع بازگشت‌کنندگان به‌گونه‌ی اجباری اخراج شده‌اند. سازمان ملل متحد قبلا گفته بود که برای حمایت از بازگشت‌کنندگان افغانستان در سال ۲۰۲۶، به ۵۲۹.۲ میلیون دالر بودجه نیاز است تا به حدود ۲.۷ میلیون نفر کمک‌رسانی کند. این بودجه برای کمک‌های فوری در مرزها، اسکان مجدد، خدمات صحی، آموزش، سرپناه و ایجاد فرصت‌های شغلی در نظر گرفته شده است. همچنین سازمان ملل متحد برای برنامه‌ی عمومی کمک‌های بشردوستانه‌ی افغانستان در سال جاری ۱.۷۱ میلیارد دالر درخواست کرده بود که تا هنوز تنها ۳۱ درصد آن، معادل حدود ۵۳۰ میلیون دالر، تأمین شده و حدود ۱.۱۸ میلیارد دالر از بودجه‌ی مورد نیاز این برنامه هنوز تأمین نشده است.

آمارهای تازه اداره مهاجرت ترکیه نشان می‌دهد که پولیس این کشور طی ۹ ماه نخست سال جاری میلادی، ۲۹ هزار و ۷۱۲ پناهجوی اهل افغانستان را در سراسر این کشور بازداشت کرده است. اداره مهاجرت ترکیه با نشر اعلامیه‌ای گفته است که آمارها نشان می‌دهد، مهاجران اهل افغانستان در صدر فهرست پناهجویان بازداشت‌ شده قرار دارند. اداره مهاجرت ترکیه آمار تازه از روند بازداشت پناهجویان بدون مدرک را منتشر کرد که براساس آن در ۹ ماه نخست امسال نزدیک به ۱۱۰ هزار پناهجوی بدون مدرک از کشورهای مختلف در این کشور بازداشت شدند. در گزارش آمده است که پس از افغانستان، شهروندان سوریه، اوزبیکستان، ترکمنستان، ایران، مراکش، عراق، مصر، سودان و یمن، به‌ترتیب بیشترین شمار پناهجویان بازداشت‌شده را تشکیل می‌دهند. این پناهجویان به‌دلیل نداشتن کارت اقامت بازداشت شده‌اند. اداره مهاجرت ترکیه درباره سرنوشت افراد بازداشت‌شده و شمار افراد اخراج‌شده جزئیاتی ارائه نکرده است. همچنین در این مدت ۱۰ هزار و ۱۳۵ نفر به اتهام قاچاق انسان بازداشت شده‌اند. پولیس و گارد ساحلی ترکیه به‌گونه مداوم پناهجویان عمدتا شهروندان افغانستان را بازداشت و سپس اخراج می‌کنند.

الکساندر دی‌کرو، رییس برنامه توسعه سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد هشدار داده است که پشت کردن جامعه جهانی به افغانستان می‌تواند در پنج تا ۱۰ سال آینده پیامدهایی سنگینی به دنبال داشته باشد. دی‌کرو این اظهارات را در گفتگو با «فارن پالیسی» مطرح کرده و گفته است که با وجود اختلاف‌نظرها با حکومت سرپرست، جامعه جهانی باید با افغانستان تعامل داشته باشد؛ زیرا این کشور با مجموعه‌ای از بحران‌های اقتصادی، اقلیمی و انسانی مواجه است. وی در ادامه تاکید کرده است که افغانستان با انقباض اقتصادی نزدیک به ۲۰ درصد، پیامدهای تغییرات اقلیمی، بلایای طبیعی، تنش با کشورهای همسایه و بازگشت نزدیک به پنج میلیون مهاجر از ایران و پاکستان در حدود یک‌ونیم سال گذشته مواجه شده است. او تصریح کرد که اگر در مدت کوتاه، به‌دلیل بازگشت مهاجران، جمعیت یک کشور ۱۲ تا ۱۵ درصد بیشتر شود، مدیریت این افزایش برای هیچ کشوری آسان نیست. رییس برنامه سازمان ملل متحد افزوده است که به همین دلیل، افغانستان برای روبه‌رو شدن با این فشار به حمایت جامعه جهانی نیاز دارد الکساندر دی‌کرو در ادامه تاکید کرده است که جامعه جهانی باید از حمایت خود از افغانستان به‌عنوان اهرمی برای پیشبرد حقوق زنان و دختران و گسترش فضای مدنی استفاده کند. این در حالی است که در افغانستان، گرسنگی به شکل شدیدی روی زندگی شهروندان تاثیر گذاشته است. برنامه‌ جهانی غذا با نشر آمارهای مدعی شده است که بیش از ۱۷ میلیون جمعیت این کشور با ناامنی شدید غذایی روبرو هستند.

آنلین ون بوسویت، وزیر مهاجرت بلجیم در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که ۶۰ پناه‌جوی افغانستان که اکثریت آنان محکوم به قتل و تجاوز هستند و اکنون در زندان به‌سر می‌برند، نباید پس از ختم محکومیت‌ خود در خیابان‌های این کشور پرسه بزنند. خانم بوسویت این اظهارات را در نشست عمومی در پارلمان بلجیم مطرح کرده و گفته است که بروکسل پس از این شرایط ورود و اخراج مهاجران را به‌صورت جدی پیگیری می‌کند. او تاکید کرد: «هم‌اکنون حدود ۶۰ مرد اهل افغانستان با اقامت غیرقانونی وجود دارند که مشمول شرایط اخراج هستند. آنان در حال حاضر دوران محکومیت خود را در زندان‌های بلجیم سپری می‌کنند و به‌صورت غیرقانونی در کشور ما حضور دارند.» وی می‌گوید: «من نمی‌خواهم این افراد پس از پایان دوران محکومیت‌ خود همچنان در خیابان‌های بلجیم رها شوند و احتمالا دوباره باعث رنج و آزار مردم شوند؛ چرا که چنین وضعیتی غیرانسانی است.» همچنین وزیر مهاجرت بلجیم از شرکای خود در دولت ائتلافی خواست اطمینان حاصل کنند که هر زمان درباره‌ی ترتیبات ویژه و پذیرش قانونی افراد بیشتر بحث می‌کنند، در زمینه‌ی بازگرداندن افراد نیز پیشرفت‌هایی حاصل شود. او این بحث را در مجلسی بیان کرد که انتقادها از عدم همکاری دولت در استثنا قائل شدن برای ۱۳ دانشجوی اهل غزه بالا گرفته بود. برخی نمایندگان از دولت بلجیم خواسته بودند که برای ۱۳ دانشجوی اهل غزه که پذیرش دانشگاه‌های این کشور را دارند، استثنا قائل شود و بدون حضور آنان در یک نمایندگی سیاسی بلجیم، ویزا صادر کند. با این وجود وزیر مهاجرت بلجیم گفت اگر قرار باشد این کشور استثنا قائل شود، ابتدا باید برای دختران محروم از تحصیل در افغانستان استثنا قائل شود که از حق آموزش کاملا محروم شده‌اند.

یوناما یا نمایندگی سازمان ملل متحد در افغانستان اعلام کرد که برای رسیدگی به نیازهای حدود ۲.۷ میلیون مهاجر که پیش‌بینی می‌شود بین ماه‌های اپریل تا دسامبر ۲۰۲۶ از ایران و پاکستان به کشور بازگردند، یک طرح پاسخ‌گویی به ارزش ۵۲۹ میلیون دالر راه‌اندازی کرده است. سازمان ملل از مقام‌های حکومت فعلی خواسته است از مهاجران بازگشته، خانواده‌های آنان و جوامع میزبان حمایت بیشتری کنند. این سازمان از جامعه جهانی خواسته است منابع مالی لازم برای ادامه فعالیت‌های بشردوستانه در افغانستان را تأمین کند. جورجت گانیون، سرپرست هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) در سفر به اسلام‌قلعه هرات بر ادامه حمایت از بازگشت‌کنندگان و جوامع میزبان تاکید کرد. یوناما گفت که گانیون در جریان این سفر، روند ارائه کمک‌های بشردوستانه به مهاجران بازگشته از ایران و پاکستان را بررسی کرده است. قابل ذکر است که اسلام‌قلعه یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های مرزی افغانستان با ایران است و بخش عمده‌ای از مهاجران اخراج‌شده یا بازگشته از ایران از این مسیر وارد کشور می‌شوند. سازمان ملل گفت که نهادهای وابسته به این سازمان و شرکای امدادرسان آن در مرز خدمات اولیه از جمله مراقبت‌های صحی، مشاوره، کمک‌های اضطراری، ثبت و ارجاع خانواده‌های آسیب‌پذیر را برای بازگشت‌کنندگان فراهم می‌کنند. همچنین اخیرا کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان اعلام کرد که کمک نقدی این سازمان به بازگشت کنندگان افغان از ۳۷۵ دالر به ۱۷۰ دالر برای هر نفر کاهش یافته است.

سازمان بین‌المللی مهاجرت در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که در ارزیابی انجام‌شده از یک‌هزار و ۵۴۷ مهاجر افغانستانی دریافته است که ۶۹ درصد آنان در ۳۰ روز پیش از بررسی شاغل نبوده‌اند و ۵۴ درصد نیز نتوانسته‌اند نیازهای اساسی زندگی‌شان را تامین کنند. این سازمان با نشر اعلامیه‌ای گفته است که از اواسط سپتامبر ۲۰۲۳ میلادی تا ۳۱ اگست ۲۰۲۶ میلادی، ۶ میلیون و ۴۷۳ هزار و ۹۷۸ شهروند افغانستان از ایران و پاکستان به کشور بازگشته‌اند. در گزارش آمده است که ۷۷ درصد بازگشت‌کنند‌گان در سرپناه‌های موقت زند‌گی می‌کردند و ۱۴ درصد آنان پس از بازگشت از محل سکونت‌شان اخراج شده‌اند. در گزارش آمده است که ۴۳ درصد بازگشت‌کنند‌گان یا اعضای خانواده‌های آنان اسناد لازم برای دسترسی به خدمات را نداشته‌اند. همچنین غذا با ۶۹ درصد، سرپناه با ۶۷ درصد و کمک نقدی چندمنظوره با ۶۴ درصد، از مهم‌ترین نیازهای بازگشت‌کنند‌گان بوده است. سازمان بین‌المللی مهاجرت تاکید کرده است که ۶۲ درصد بازگشت‌کنندگان دسترسی کافی به خدمات صحی و ۵۳ درصد آنان دسترسی کافی به آب آشامیدنی سالم نداشته‌اند. با این حال، ۷۵ درصد بازگشت‌کنندگان گفته‌اند که قصد ترک محل فعلی زنده‌گی‌شان را ندارند. در گزارش آمده است که این بررسی در اگست ۲۰۲۶ میلادی از میان یک‌هزار و ۵۴۷ بازگشت‌کننده، شامل یک‌هزار و ۲۶۷ خانواده و ۲۸۰ بازگشت‌کننده انفرادی، انجام شده است. پاسخ‌دهند‌گان افرادی بودند که بین اول جولای تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ به افغانستان بازگشته بودند. سازمان بین‌المللی مهاجرت می‌گوید یافته‌های این بررسی برای شناسایی موانع ادغام مجدد و هدفمند ساختن کمک‌های بشردوستانه و برنامه‌های توسعه‌ای برای بازگشت‌کنندگان و جوامع میزبان استفاده می‌شود.