سازمان بین‌المللی مهاجرت درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که تغییرات اقلیمی در سال ۲۰۲۵ میلادی، ۱۰ میلیون تن را در افغانستان تحت تأثیر قرار داده است. این سازمان با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که دوره سوم ارزیابی‌های اقلیمی و آسیب‌پذیری‌های اقلیمی خود را انجام داده است. سازمان بین‌المللی مهاجرت در ادامه تاکید کرده است که ۸۹ درصد مردم خشکسالی شدید را تجربه کردند. در بخشی از گزارش آمده است که یک میلیون تن به دلیل تغییرات اقلیمی بی‌جا شده‌اند. سازمان بین‌المللی مهاجرت در ادامه افزوده است که ۵۳۴ هزار سرپناه در یک سال گذشته از بین رفته‌اند. براساس آمارهای سازمان بین‌المللی مهاجرت، ۶۷ درصد مردم با آب غیرصحی مواجه شده‌اند. همچنین در بخشی از گزارش آمده است که ۹۰ درصد مردم به خدمات ضروری دسترسی نداشتند، ۳۸ درصد با چالش‌های دسترسی به خدمات صحی مواجه شدند و ۷۵ درصد شهروندان برق نداشتند. نهادهای مختلف سازمان ملل در سال ۲۰۲۵ میلادی هشدار داده بودند که افغانستان شدیدترین خشک‌سالی را تجربه خواهد کرد. این در حالی است که افغانستان چند سال است که خشک‌سالی دوام‌دار را تجربه می‌کند.

تیروئید یکی از مهم‌ترین غدد بدن است که در جلوی گردن قرار دارد و وظیفه‌ی آن تولید هورمون‌هایی است که بر سوخت‌وساز، انرژی، وزن، خلق‌وخو و حتی باروری تأثیر می‌گذارند. وقتی این غده نتواند به اندازه‌ی کافی هورمون تولید کند، بدن وارد حالتی به نام کم‌کاری تیروئید می‌شود. این اختلال در زنان چندین برابر شایع‌تر از مردان است و علائم آن گاهی آن‌قدر آهسته پیش می‌رود که تا مدت‌ها فرد متوجه بیماری نمی‌شود. چرا زنان بیشتر به کم‌کاری تیروئید مبتلا می‌شوند؟ عامل اصلی این تفاوت جنسیتی را می‌توان در تأثیر هورمون‌های زنانه جست‌وجو کرد. نوسانات هورمون استروژن در دوران قاعدگی، بارداری و یائسگی می‌تواند بر عملکرد تیروئید اثر بگذارد. علاوه بر این، بیماری‌های خودایمنی مانند هاشیموتو که عامل شایع کم‌کاری تیروئید است، در خانم‌ها بیشتر دیده می‌شود. وراثت، استرس مزمن، کمبود ید در رژیم غذایی و حتی مصرف برخی داروها نیز از عوامل کمکی محسوب می‌شوند. علائم کم‌کاری تیروئید در زنان علائم این بیماری ممکن است نامشخص و شبیه خستگی معمولی یا افسردگی باشند، اما با دقت بیشتر می‌توان نشانه‌های زیر را تشخیص داد: احساس خستگی یا خواب‌آلودگی مداوم افزایش وزن بی‌دلیل یا مشکل در کاهش وزن خشکی پوست و ریزش مو سردی دست و پا حتی در هوای معمولی کاهش تمرکز، کندی ذهن و فراموشی اختلال در چرخه قاعدگی یا مشکلات باروری یبوست مزمن تورم در ناحیه گردن (در موارد پیشرفته) اگر چند مورد از این علائم با هم وجود داشته باشد، حتماً باید آزمایش خون انجام شود تا سطح هورمون‌های TSH، T3 و T4 بررسی گردد. تشخیص و اهمیت مراقبت پزشکی تشخیص کم‌کاری تیروئید صرفاً با علائم ظاهری ممکن نیست؛ باید از راه آزمایش‌های دقیق، وضعیت هورمون‌ها مشخص شود. پزشک پس از مشاهده نتایج، معمولاً داروی لووتیروکسین را تجویز می‌کند تا مقدار هورمون تیروئید در بدن تنظیم شود. میزان مصرف این دارو باید متناسب با نیاز فرد باشد و تحت نظر پزشک تغییر کند. بی‌توجهی به درمان باعث مشکلات قلبی، تورم بدن، افسردگی شدید و حتی ناباروری می‌شود؛ بنابراین پیگیری منظم آزمایش‌ها ضروری است. نقش تغذیه و سبک زندگی در کنترل بیماری اگرچه داروی تیروئید اساس درمان محسوب می‌شود، اما رژیم غذایی و سبک زندگی سالم می‌تواند اثربخشی آن را افزایش دهد: مصرف ید کافی؛ نمک‌های یددار استفاده کنید، اما زیاده‌روی نکنید. خوردن غذاهای سرشار از سلنیوم و زینک مثل ماهی، تخم‌مرغ و مغزها برای عملکرد بهتر تیروئید مفید است. پرهیز از مصرف زیاد سویا و کافئین، چون جذب داروهای تیروئیدی را کاهش می‌دهند. ورزش منظم باعث افزایش انرژی، کنترل وزن و بهبود خلق‌وخو می‌شود. خواب کافی و اجتناب از استرس روزانه نیز در بهبود وضعیت هورمونی نقش مهمی دارند. کم‌کاری تیروئید و بارداری برای زنان باردار، کنترل تیروئید اهمیت دوچندان دارد. در دوران بارداری، بدن به مقدار بیشتری هورمون تیروئید نیاز دارد تا رشد سالم جنین انجام شود. اگر مادر درمان نشده باشد، خطر زایمان زودرس، سقط جنین یا آسیب‌های رشد عصبی در جنین افزایش می‌یابد. بنابراین زنان باید پیش از بارداری و در طول آن چندین بار سطح هورمون‌های تیروئید را بررسی کنند. آیا کم‌کاری تیروئید قابل درمان کامل است؟ در اغلب موارد، این اختلال قابل کنترل است، ولی نه همیشه قابل درمان کامل. با مصرف منظم دارو و رعایت توصیه‌های پزشکی، فرد می‌تواند زندگی طبیعی داشته باشد. برخی بیماران پس از چند سال ممکن است نیاز به کاهش دوز دارو داشته باشند، اما قطع دارو بدون نظر پزشک خطرناک است. جمع‌بندی کم‌کاری تیروئید در زنان بیماری‌ای خاموش و تدریجی است که در صورت تشخیص به‌موقع کاملاً قابل کنترل می‌باشد. زنان باید نسبت به تغییرات جسمی و روانی خود آگاه باشند و آزمایش تیروئید را در چکاپ سالانه‌ی خود قرار دهند. رعایت تغذیه مناسب، مدیریت استرس و همکاری با پزشک متخصص باعث می‌شود این اختلال هیچ مانعی برای داشتن زندگی سالم و پرانرژی نباشد. نویسنده: داکتر معصومه پارسا

تقریباً همه ما این تجربه را داشته‌ایم که پس از دیدن یا شنیدن چند خبر منفی، حال‌وهوایمان به‌طور محسوسی تغییر می‌کند. ممکن است مضطرب، غمگین، بی‌انرژی یا حتی ناامید شویم، در حالی که در زندگی شخصی‌مان اتفاق ناخوشایند خاصی رخ نداده است. جالب اینجاست که اخبار خوب معمولاً چنین اثر ماندگاری ندارند. یک خبر مثبت شاید لحظه‌ای ما را خوشحال کند، اما خیلی زود فراموش می‌شود؛ در حالی که یک خبر بد می‌تواند ساعت‌ها یا حتی روزها در ذهنمان باقی بماند. این تفاوت اتفاقی نیست و ریشه‌های عمیق روان‌شناختی دارد. ذهن انسان از نظر تکاملی به‌گونه‌ای شکل گرفته است که نسبت به تهدیدها حساس‌تر باشد. در گذشته‌های دور، بی‌توجهی به خطر می‌توانست به قیمت جان تمام شود. اجداد ما اگر صدای مشکوکی را نادیده می‌گرفتند یا نشانه‌ای از خطر را جدی نمی‌گرفتند، شانس زنده ماندن کمتری داشتند. به همین دلیل، مغز انسان یاد گرفته است اطلاعات منفی را سریع‌تر، قوی‌تر و ماندگارتر پردازش کند. این ویژگی که در روان‌شناسی «سوگیری منفی» نامیده می‌شود، هنوز هم همراه ماست؛ حتی اگر خطرات امروزی، مانند اخبار ناگوار، مستقیماً جان ما را تهدید نکنند. وقتی با یک خبر بد مواجه می‌شویم، سیستم هشدار مغز فعال می‌شود. بخش‌هایی از مغز که مسئول تشخیص خطر و بقا هستند، مانند آمیگدالا، واکنش نشان می‌دهند. این واکنش می‌تواند باعث ترشح هورمون‌هایی مانند کورتیزول و آدرنالین شود؛ همان هورمون‌هایی که بدن را برای مقابله با تهدید آماده می‌کنند. در نتیجه، ذهن و بدن وارد حالت آماده‌باش می‌شوند. حتی اگر فقط روی مبل نشسته باشیم و خبر را در گوشی خود بخوانیم، مغز تفاوت چندانی میان خطر واقعی و خطرِ ناشی از خبر قائل نمی‌شود. به همین دلیل، اخبار منفی می‌توانند واکنش‌های واقعی جسمی و روانی ایجاد کنند. یکی دیگر از دلایل تأثیر عمیق اخبار منفی، تقویت احساس عدم کنترل است. بیشتر اخبار بد درباره رویدادهایی هستند که خارج از کنترل فردی ما رخ می‌دهند؛ مانند جنگ‌ها، بحران‌های اقتصادی، بیماری‌ها، حوادث طبیعی یا خشونت. مواجهه مداوم با چنین اخباری می‌تواند این پیام پنهان را به ذهن منتقل کند که «دنیا جای ناامنی است و من کاری از دستم برنمی‌آید». این احساس ناتوانی یکی از عوامل مهم شکل‌گیری اضطراب مزمن و حتی افسردگی به شمار می‌رود. ذهن انسان تمایل دارد احساس تسلط بر زندگی داشته باشد، اما اخبار منفی این حس را تضعیف می‌کنند. از سوی دیگر، رسانه‌ها نیز ــ آگاهانه یا ناخواسته ــ به این سوگیری دامن می‌زنند. اخبار منفی معمولاً توجه بیشتری جلب می‌کنند. تیترهای ترسناک، شوک‌آور یا نگران‌کننده بیشتر دیده می‌شوند و ماندگاری بیشتری در ذهن دارند. مغز انسان به‌طور طبیعی به محرک‌هایی با بار هیجانی بالاتر توجه بیشتری نشان می‌دهد و اخبار بد اغلب چنین ویژگی‌ای دارند. در نتیجه، چرخه‌ای شکل می‌گیرد که در آن رسانه‌ها اخبار منفی بیشتری منتشر می‌کنند، زیرا مخاطب بیشتری جذب می‌کند و مخاطبان نیز بیش از پیش در معرض این اخبار قرار می‌گیرند. تأثیر اخبار منفی تنها به لحظه دریافت آن‌ها محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند بر افکار و رفتارهای ما نیز اثر بگذارد. فردی که به‌طور مداوم در معرض اخبار ناگوار قرار دارد، ممکن است نسبت به آینده بدبین‌تر شود، اعتمادش به دیگران کاهش یابد یا احساس ناامنی بیشتری در روابط و تصمیم‌های خود تجربه کند. حتی خواب، تمرکز و کیفیت زندگی روزمره نیز ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد. ذهنی که پیوسته با پیام‌های تهدیدآمیز تغذیه می‌شود، به‌سختی می‌تواند آرام بماند. نکته مهم دیگر این است که اخبار منفی اغلب تصویری کامل از واقعیت ارائه نمی‌دهند. تمرکز آن‌ها بیشتر بر بحران‌ها، فجایع و مشکلات است و کمتر به روندهای بهبود، راه‌حل‌ها یا توانمندی‌های انسانی پرداخته می‌شود. این نوع روایت می‌تواند تصویر ذهنی ما از جهان را تیره‌تر از واقعیت نشان دهد. در حالی که همزمان با همه این مشکلات، پیشرفت‌ها، همکاری‌ها و مهربانی‌های فراوانی نیز در جریان است که کمتر دیده می‌شوند. با این حال، ذهن ما به دلیل همان سوگیری منفی، همین تصویر ناقص را به‌عنوان واقعیت کامل می‌پذیرد. با وجود این، تأثیر عمیق اخبار منفی به این معنا نیست که ما محکوم به آسیب دیدن هستیم. آگاهی از این سازوکارها خود گامی مهم به شمار می‌رود. وقتی بدانیم واکنش شدید ما به اخبار بد طبیعی و ریشه‌دار است، کمتر خود را سرزنش می‌کنیم. گام بعدی، مدیریت آگاهانه میزان و شیوه مصرف اخبار است. قرار نیست چشم خود را بر واقعیت ببندیم، اما غرق شدن در اخبار منفی نیز به سلامت روان کمک نمی‌کند. تعیین زمان مشخص برای دنبال کردن اخبار، فاصله گرفتن از منابع بیش از حد هیجانی و انتخاب منابع متعادل‌تر می‌تواند اثرات منفی را کاهش دهد. سخن پایانی در نهایت، ذهن انسان مانند زمینی حاصلخیز است؛ هرچه بیشتر در آن بکاریم، همان بیشتر رشد می‌کند. اگر پیوسته در معرض اخبار نگران‌کننده قرار بگیریم، طبیعی است که اضطراب و ناامیدی نیز افزایش یابد. اما اگر در کنار آگاهی از واقعیت‌ها، به تجربه‌های مثبت، روابط انسانی و لحظه حال نیز توجه کنیم، تعادل بیشتری در روان ما شکل می‌گیرد. اخبار منفی تأثیر عمیقی دارند، زیرا ذهن ما برای بقا چنین طراحی شده است؛ اما می‌توانیم بیاموزیم که اسیر این تأثیر نشویم و آگاهانه از سلامت روان خود مراقبت کنیم. مرضیه بهروزی «روانشناس بالینی»