عتیه عابدی که در منابع با نام Atia Abawi شناخته می‌شود، نویسنده، روزنامه‌نگار و خبرنگار جنگ افغان‌تبار است. او از جمله نویسندگانی است که توانسته با تلفیق تجربه‌های واقعی خبرنگاری و هنر داستان‌نویسی، تصویری انسانی از افغانستان و خاورمیانه را به مخاطبان جهانی ارائه کند. آثار او بیشتر برای نوجوانان و جوانان نوشته شده‌اند، اما به دلیل پرداخت عمیق موضوعاتی چون جنگ، مهاجرت، تبعیض، عشق، هویت و امید، خوانندگان بزرگسال نیز از آن‌ها استقبال کرده‌اند. عتیه عابدی در سال ۱۹۸۲ در آلمان غربی و در خانواده‌ای افغان به دنیا آمد. خانواده او پس از اشغال افغانستان توسط اتحاد جماهیر شوروی، کشور را ترک کرده بودند. او هنوز یک ساله نشده بود که همراه خانواده به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد و دوران کودکی و نوجوانی خود را در ایالت ویرجینیا گذراند. با وجود رشد در آمریکا، پیوند عاطفی و فرهنگی خود را با افغانستان حفظ کرد و زبان‌های دری و فارسی را نیز آموخت؛ موضوعی که بعدها در شناخت دقیق‌تر جامعه افغانستان و خلق آثارش نقش مهمی ایفا کرد. او از همان سال‌های نوجوانی به روزنامه‌نگاری علاقه داشت. پس از پایان تحصیلات متوسطه، وارد دانشگاه ویرجینیا تک (Virginia Tech) شد و در رشته ارتباطات و خبرنگاری تحصیل کرد. در دوران دانشجویی به عنوان گوینده و خبرنگار تلویزیون دانشگاه فعالیت داشت و استعدادش در گزارشگری خیلی زود مورد توجه قرار گرفت. پس از فارغ‌التحصیلی، فعالیت حرفه‌ای خود را در یک شبکه محلی آغاز کرد و سپس به شبکه CNN پیوست. اندکی بعد، به عنوان خبرنگار بین‌المللی به افغانستان اعزام شد و مسئولیت دفتر کابل این شبکه را بر عهده گرفت. بعدها نیز با NBC News و رسانه‌های بین‌المللی دیگر همکاری کرد. او نزدیک به پنج سال در افغانستان زندگی و گزارش تهیه کرد. در این مدت، از نزدیک با مردم، زنان، کودکان، سربازان و خانواده‌هایی که قربانی جنگ بودند گفت‌وگو کرد. همین تجربه‌های میدانی بعدها الهام‌بخش مهم‌ترین آثار داستانی او شدند. برخلاف بسیاری از نویسندگان که تنها بر اساس تحقیق می‌نویسند، عابدی بخش بزرگی از روایت‌های خود را بر پایه تجربه‌های شخصی و مشاهدات مستقیم بنا کرده است. نخستین رمان او با عنوان «آسمان پنهان؛ داستانی از عشق ممنوع در افغانستان» (The Secret Sky) در سال ۲۰۱۴ منتشر شد و توجه منتقدان را به خود جلب کرد. این رمان داستان عشق میان دو نوجوان افغان از دو قوم متفاوت، یکی هزاره و دیگری پشتون، را روایت می‌کند؛ عشقی که در میان سنت‌های قومی و جنگ با موانع فراوان روبه‌رو می‌شود. نویسنده در این اثر تلاش کرده تصویری واقعی از زندگی مردم افغانستان ارائه دهد و نشان دهد که عشق، انسانیت و امید حتی در سخت‌ترین شرایط نیز زنده می‌مانند. این کتاب از سوی بسیاری از منتقدان به دلیل تصویر واقع‌بینانه از افغانستان و شخصیت‌پردازی قوی تحسین شد و روزنامه گاردین آن را در فهرست رمان‌های نوجوان برگزیده قرار داد. دومین اثر مهم او با عنوان «سرزمین خداحافظی‌های همیشگی» (A Land of Permanent Goodbyes) در سال ۲۰۱۸ منتشر شد. این رمان، برخلاف کتاب نخست که درباره افغانستان است، به بحران پناهجویان سوری می‌پردازد. شخصیت اصلی داستان نوجوانی به نام طارق است که پس از از دست دادن بیشتر اعضای خانواده‌اش در جنگ، سفری دشوار را از سوریه تا اروپا آغاز می‌کند. این کتاب نیز به دلیل روایت تأثیرگذار، نگاه انسانی و توصیف دقیق بحران مهاجرت با استقبال گسترده روبه‌رو شد و نقدهای بسیار مثبتی دریافت کرد. سومین کتاب او «او پافشاری کرد: سالی راید» است؛ اثری برای کودکان که زندگی سالی راید، نخستین زن آمریکایی فضانورد، را روایت می‌کند. این کتاب بخشی از مجموعه‌ای است که با هدف آشنا کردن کودکان با زنان تأثیرگذار جهان منتشر شده است. از دیگر آثاری که او در آن مشارکت داشته، مجموعه «ملت امید» (Hope Nation) است؛ کتابی شامل مقاله‌ها و روایت‌هایی از نویسندگان مختلف درباره امید، تاب‌آوری و آینده. سبک نوشتاری عتیه عابدی ساده، روان و بسیار تصویری است. او به جای استفاده از زبان پیچیده، تلاش می‌کند با روایت‌های انسانی، خواننده را با شخصیت‌ها همراه کند. بیشتر قهرمانان آثارش نوجوانانی هستند که در میان جنگ، مهاجرت، تبعیض و خشونت، برای حفظ امید و زندگی بهتر تلاش می‌کنند. همین ویژگی سبب شده آثار او علاوه بر ارزش ادبی، جنبه آموزشی و اجتماعی نیز داشته باشند. منتقدان ادبی، مهم‌ترین نقطه قوت آثار او را واقع‌گرایی و صداقت در روایت دانسته‌اند. بسیاری معتقدند تجربه سال‌ها خبرنگاری در مناطق جنگی باعث شده شخصیت‌ها، فضاها و رویدادهای داستان‌هایش باورپذیر باشند. در مقابل، برخی منتقدان بر این باورند که در بعضی بخش‌ها، پیام‌های اجتماعی و آموزشی بر جنبه‌های ادبی غلبه پیدا می‌کند؛ با این حال، بیشتر نقدها نسبت به آثار او مثبت بوده است. عتیه عابدی در طول فعالیت حرفه‌ای خود جوایز متعددی نیز دریافت کرده است. او برای فعالیت‌های روزنامه‌نگاری‌اش از جمله برندگان جایزه جورج فاستر پیبادی (George Foster Peabody Award) و جایزه دوپونت–کلمبیا (duPont–Columbia Award) بوده است. همچنین دانشگاه ویرجینیا تک از او به عنوان یکی از فارغ‌التحصیلان برجسته خود تقدیر کرده است. تأثیر آثار عتیه عابدی بر ادبیات معاصر را می‌توان در دو جنبه بررسی کرد. نخست آن‌که او توانست تصویر متفاوتی از افغانستان به مخاطبان غربی ارائه دهد؛ تصویری که تنها بر جنگ و خشونت متمرکز نیست، بلکه عشق، فرهنگ، خانواده و امید را نیز نشان می‌دهد. دوم آن‌که با روایت بحران‌های انسانی از زاویه دید نوجوانان، توانست مخاطبان جوان را با واقعیت‌های جنگ، مهاجرت و تبعیض آشنا کند. آثار او در مدارس و کتابخانه‌های بسیاری در آمریکا و دیگر کشورها برای گفت‌وگو درباره حقوق بشر، مهاجرت و همدلی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. اگرچه عتیه عابدی بیشتر به زبان انگلیسی می‌نویسد، اما ریشه‌های افغانستانی او در تمام آثارش دیده می‌شود. او با استفاده از تجربه‌های شخصی، گزارش‌های میدانی و شناخت عمیق از فرهنگ افغانستان، توانسته پلی میان ادبیات و روزنامه‌نگاری ایجاد کند و صدای مردم این سرزمین را به خوانندگان سراسر جهان برساند. به همین دلیل، امروز از او به عنوان یکی از شناخته‌شده‌ترین نویسندگان افغان‌تبار در ادبیات معاصر جهان یاد می‌شود. نویسنده: قدسیه امینی

رمان «دختری با صدای بلند» (The Girl with the Louding Voice) نخستین اثر داستانی ابی داری، نویسنده نیجریه‌ای‌تبار است که با انتشار این کتاب در سال ۲۰۲۰ به یکی از چهره‌های مورد توجه ادبیات معاصر تبدیل شد. این رمان از همان آغاز انتشار توانست نظر بسیاری از خوانندگان و منتقدان را به خود جلب کند، زیرا داستانی انسانی و تأثیرگذار درباره دختری جوان است که در میان فقر، سنت‌های محدودکننده، خشونت و بی‌عدالتی اجتماعی تلاش می‌کند هویت و آینده خود را پیدا کند. این اثر نه تنها روایت زندگی یک دختر نیجریه‌ای، بلکه بازتاب تجربه بسیاری از زنانی است که در سراسر جهان برای دستیابی به آموزش، آزادی، استقلال و حق انتخاب مبارزه می‌کنند. ابی داری نویسنده این اثر، در نیجریه متولد شد و بخش‌هایی از زندگی او با فرهنگ، زبان و فضای اجتماعی این کشور پیوند خورده است. او بعدها به بریتانیا مهاجرت کرد و فعالیت حرفه‌ای خود را در زمینه نویسندگی و تبلیغات ادامه داد. تجربه زندگی میان دو فرهنگ متفاوت، مشاهده مشکلات اجتماعی زنان و توجه به نقش آموزش در تغییر سرنوشت انسان‌ها، از عوامل مهمی بود که او را به سوی نوشتن این رمان هدایت کرد. داری در آثار خود تلاش می‌کند داستان کسانی را روایت کند که معمولاً در حاشیه جامعه قرار دارند؛ افرادی که شاید قدرت و امکانات زیادی ندارند، اما آرزوها، احساسات و حق انتخاب دارند. رمان «دختری با صدای بلند» داستان زندگی آدونی، دختر چهارده‌ساله‌ای از روستایی فقیر در نیجریه است. آدونی در کودکی مادرش را از دست می‌دهد؛ مادری که تنها حامی او و کسی بود که به آینده دخترش باور داشت. مادر آدونی همیشه آرزو داشت دخترش درس بخواند و زندگی متفاوتی نسبت به بسیاری از زنان اطراف خود داشته باشد. او می‌دانست که آموزش می‌تواند راهی برای رهایی از محدودیت‌ها باشد، اما پس از مرگ او، شرایط زندگی آدونی به سرعت تغییر می‌کند. پدر آدونی که با مشکلات اقتصادی روبه‌رو است، تصمیم می‌گیرد دخترش را به ازدواج اجباری مردی ثروتمند و بسیار بزرگ‌تر از او درآورد. در این ازدواج، خواسته‌ها و آرزوهای آدونی هیچ اهمیتی ندارد و او مجبور می‌شود در سن بسیار کم مسئولیت‌هایی را تحمل کند که برای یک کودک سنگین است. نویسنده از طریق این بخش از داستان، به موضوع ازدواج اجباری و پیامدهای روانی و اجتماعی آن می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه برخی دختران به دلیل فقر و شرایط خانوادگی از حق انتخاب درباره زندگی خود محروم می‌شوند. زندگی آدونی پس از ازدواج به مجموعه‌ای از تجربه‌های دردناک تبدیل می‌شود. او با خشونت، تنهایی و از دست دادن امید روبه‌رو می‌شود، اما در درون خود همچنان آرزوی داشتن آینده‌ای بهتر را حفظ می‌کند. سرنوشت او زمانی تغییر می‌کند که مجبور می‌شود خانه را ترک کند و به شهر لاگوس برود. با این حال، شهر نیز برای او سرزمین آسانی نیست. آدونی در آنجا به عنوان خدمتکار در خانه یک خانواده ثروتمند کار می‌کند و با مشکلات جدیدی مانند استثمار، تحقیر و نادیده گرفته شدن روبه‌رو می‌شود. با وجود تمام دشواری‌ها، نقطه قوت شخصیت آدونی این است که اجازه نمی‌دهد شرایط بیرونی کاملاً او را شکست دهد. او به تدریج یاد می‌گیرد که ارزش انسانی او به جایگاه اجتماعی یا میزان ثروتش وابسته نیست. آدونی تلاش می‌کند دوباره به آموزش بازگردد و از طریق یادگیری، راهی برای تغییر زندگی خود پیدا کند. مسیر رشد او در داستان، مسیر تبدیل شدن یک دختر خاموش و ترسیده به زنی است که می‌تواند برای حقوق خود سخن بگوید. عنوان کتاب «دختری با صدای بلند» معنای نمادین مهمی دارد. صدای بلند در اینجا فقط به معنای سخن گفتن نیست، بلکه نمادی از دیده شدن، شنیده شدن و داشتن حق حضور در جامعه است. آدونی در آغاز داستان دختری است که دیگران درباره زندگی او تصمیم می‌گیرند، اما در پایان یاد می‌گیرد که خودش صاحب داستان زندگی خویش باشد. صدای او نماینده زنانی است که سال‌ها فرصت بیان خواسته‌هایشان را نداشته‌اند. یکی از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده در کتاب، اهمیت آموزش است. ابی داری نشان می‌دهد که مدرسه و سوادآموزی برای بسیاری از دختران تنها یک فرصت تحصیلی نیست، بلکه راهی برای رسیدن به استقلال و شناخت حقوق انسانی است. آدونی آموزش را وسیله‌ای برای تغییر سرنوشت خود می‌داند و باور دارد که دانش می‌تواند دیوارهایی را که جامعه در برابر او ساخته است، فرو بریزد. این نگاه به آموزش، یکی از پیام‌های اصلی و ماندگار کتاب است. موضوع دیگر، مبارزه زنان با ساختارهای نابرابر اجتماعی است. نویسنده تلاش نمی‌کند تنها یک داستان غم‌انگیز درباره رنج زنان بنویسد، بلکه بر قدرت درونی، مقاومت و توانایی آنان برای تغییر تأکید می‌کند. شخصیت آدونی اگرچه قربانی شرایط سخت است، اما در تمام داستان تلاش می‌کند هویت خود را حفظ کند و برای آینده‌ای بهتر قدم بردارد. از نظر سبک ادبی، «دختری با صدای بلند» رمانی اجتماعی، واقع‌گرا و شخصیت‌محور است. یکی از ویژگی‌های مهم این اثر، شیوه روایت آن است. داستان از زبان خود آدونی بیان می‌شود و نویسنده از زبان خاص او برای نشان دادن شخصیت، فرهنگ و تجربه‌هایش استفاده می‌کند. زبان آدونی در برخی بخش‌ها با انگلیسی معیار تفاوت دارد و همین موضوع باعث می‌شود خواننده احساس کند با یک شخصیت واقعی روبه‌رو است، نه یک شخصیت ساختگی. ابی داری در این رمان از زبانی ساده اما عمیق استفاده می‌کند. او تلاش نمی‌کند با پیچیدگی‌های ادبی، فاصله‌ای میان خواننده و شخصیت ایجاد کند، بلکه احساسات، ترس‌ها، امیدها و آرزوهای آدونی را به شکلی مستقیم منتقل می‌کند. همین سادگی باعث شده است که کتاب برای مخاطبان مختلف قابل درک باشد و پیام انسانی آن فراتر از مرزهای فرهنگی و جغرافیایی گسترش یابد. منتقدان ادبی، «دختری با صدای بلند» را به دلیل پرداختن صادقانه به مسائل اجتماعی و خلق شخصیت اصلی قدرتمند تحسین کرده‌اند. بسیاری از نقدها بر این نکته تأکید دارند که موفقیت کتاب تنها به موضوع مهم آن مربوط نیست، بلکه به توانایی نویسنده در تبدیل مشکلات اجتماعی به داستانی عاطفی و انسانی بازمی‌گردد. خوانندگان در طول داستان نه تنها با مشکلات آدونی، بلکه با احساسات، آرزوها و مبارزه درونی او همراه می‌شوند. برخی منتقدان، شخصیت آدونی را نمونه‌ای از امید و مقاومت در ادبیات معاصر دانسته‌اند. آنان معتقدند که نویسنده توانسته است بدون ساده‌سازی مشکلات، تصویری واقعی از زندگی دخترانی ارائه دهد که در شرایط دشوار تلاش می‌کنند آینده خود را بسازند. البته برخی نقدها نیز مطرح شده است؛ از جمله اینکه بعضی بخش‌های داستان بیش از حد بر رنج و سختی شخصیت اصلی تمرکز دارد یا برخی مسیرهای روایی برای خوانندگان آشنا به نظر می‌رسد. با این حال، بیشتر منتقدان ارزش انسانی و اجتماعی کتاب را برجسته دانسته‌اند. این رمان پس از انتشار با استقبال گسترده‌ای روبه‌رو شد و در میان آثار پرفروش قرار گرفت. همچنین نامزد جایزه زنان برای داستان (Women’s Prize for Fiction) در سال ۲۰۲۰ شد و در فهرست‌های مختلف معرفی کتاب‌های مهم سال قرار گرفت. موفقیت این اثر نشان داد که ادبیات می‌تواند پلی میان تجربه‌های فردی و مسائل جهانی ایجاد کند. جایگاه ادبی «دختری با صدای بلند» در ادبیات معاصر، بیشتر به دلیل پرداختن به موضوعاتی است که مرزهای جغرافیایی نمی‌شناسند. اگرچه داستان در نیجریه اتفاق می‌افتد، اما موضوعاتی مانند فقر، تبعیض، خشونت علیه زنان، اهمیت آموزش و جست‌وجوی هویت، مسائلی جهانی هستند. به همین دلیل، خوانندگان از فرهنگ‌های مختلف توانسته‌اند با شخصیت آدونی ارتباط برقرار کنند. این کتاب را می‌توان در کنار آثاری قرار داد که تجربه زنان و مبارزه آنان برای داشتن زندگی مستقل را روایت می‌کنند. تفاوت مهم آن در این است که ابی داری داستان خود را از نگاه دختری جوان و محروم روایت می‌کند؛ دختری که نه قدرت اجتماعی دارد و نه امکانات فراوان، اما با امید و اراده تلاش می‌کند مسیر زندگی خود را تغییر دهد. در نهایت، «دختری با صدای بلند» داستان شکست نیست، بلکه داستان دوباره برخاستن است. این رمان نشان می‌دهد که حتی در شرایطی که انسان احساس می‌کند صدایش شنیده نمی‌شود، امکان تغییر وجود دارد. آدونی نماد کسانی است که در سکوت زندگی کرده‌اند، اما سرانجام یاد می‌گیرند برای خود سخن بگویند. پیام اصلی کتاب این است که هر انسان، فارغ از شرایط تولد، جنسیت یا جایگاه اجتماعی، حق دارد رؤیا داشته باشد، آموزش ببیند و برای ساختن آینده‌ای بهتر تلاش کند. صدای آدونی در پایان داستان تنها صدای یک دختر نیست؛ صدای تمام کسانی است که خواهان دیده شدن و شنیده شدن هستند. نویسنده: قدسیه امینی

ادبیات معاصر افغانستان در دهه‌های اخیر شاهد حضور پررنگ زنان شاعر و نویسنده‌ای بوده است که با بهره‌گیری از زبان شعر، تجربه‌های فردی و اجتماعی زنان را بازتاب داده‌اند. در این میان، مهناز حقیقت از جمله شاعران جوان و معاصر افغانستان است که توانسته با سروده‌های خود جایگاهی در فضای ادبی و فرهنگی کشور به دست آورد. او از نسلی است که تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی افغانستان را از نزدیک تجربه کرده و همین تجربه‌ها در بسیاری از آثارش انعکاس یافته است. مهناز حقیقت در سال ۱۳۶۷ خورشیدی در شهر هرات چشم به جهان گشود. هرات از دیرباز یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگی و ادبی جهان فارسی به شمار می‌رود و در طول تاریخ خاستگاه بسیاری از شاعران، نویسندگان و هنرمندان بوده است. رشد در چنین فضایی، زمینه آشنایی مهناز حقیقت را با ادبیات و شعر فراهم ساخت. او تحصیلات خود را تا مقطع بکلوریا ادامه داد و از سال‌های جوانی به فعالیت‌های فرهنگی و ادبی روی آورد. حقیقت علاوه بر سرودن شعر، در برنامه‌ها و فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی نیز حضور داشته است. شماری از آثار او در نشریات فرهنگی و ادبی افغانستان از جمله مجله جامعه مدنی، نشریه پامیر و هفته‌نامه عقاب منتشر شده‌اند. همچنین برخی از سروده‌های او در برنامه‌های مرتبط با حقوق زنان و منع خشونت علیه زنان خوانده شده و مورد توجه فعالان فرهنگی قرار گرفته‌اند. حضور او در چنین برنامه‌هایی نشان می‌دهد که شعر برای وی تنها ابزاری هنری نیست، بلکه وسیله‌ای برای بیان دغدغه‌های اجتماعی و انسانی نیز به شمار می‌رود. برای درک بهتر جایگاه مهناز حقیقت، باید به جایگاه شعر زنان در افغانستان معاصر نیز توجه کرد. شعر زنان افغانستان در دهه‌های اخیر مسیر تازه‌ای را پیموده است. اگر در گذشته بسیاری از زنان شاعر به دلیل محدودیت‌های اجتماعی کمتر فرصت حضور در عرصه ادبی را داشتند، در سال‌های پسین نسل تازه‌ای از شاعران زن توانستند صدای خود را به جامعه برسانند. این شاعران نه تنها به موضوعات عاشقانه و عاطفی پرداختند، بلکه مسائل اجتماعی، حقوق زنان، هویت، آزادی، جنگ، مهاجرت و امید را نیز در آثار خود مطرح کردند. مهناز حقیقت به این نسل تعلق دارد. او را می‌توان در شمار شاعران زن نسل نو افغانستان دانست که شعر را به ابزاری برای بیان امید، مقاومت و توانمندی زنان تبدیل کرده‌اند. هرچند او در سطح شهرت و تأثیرگذاری با چهره‌هایی چون نادیا انجمن و خالده فروغ قابل مقایسه نیست، اما در میان شاعران جوان هرات جایگاه قابل توجهی دارد و آثارش بازتاب‌دهنده بخشی از دغدغه‌های زنان معاصر افغانستان است. شعر مهناز حقیقت در امتداد جریان شعر اجتماعی و زنانه افغانستان قرار می‌گیرد. در آثار او موضوعاتی چون امید، آزادی، هویت زن، عدالت اجتماعی، مقاومت در برابر تبعیض، عشق به زندگی و پایداری در برابر دشواری‌ها حضوری پررنگ دارند. او می‌کوشد تجربه‌های زیسته زنان افغان را با زبانی صمیمی و قابل فهم بیان کند و از همین رهگذر با مخاطبان گسترده‌تری ارتباط برقرار سازد. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شعر مهناز حقیقت، زبان روان و دوری از پیچیدگی‌های افراطی است. او بیش از آنکه در پی بازی‌های زبانی و ساختارهای دشوار باشد، تلاش می‌کند پیام و احساس خود را به شکلی روشن به مخاطب منتقل کند. همین امر باعث شده است که شعرهایش برای خوانندگان عام و خاص قابل درک و تأثیرگذار باشند. در بسیاری از سروده‌های او عناصر طبیعت همچون سنگ، جوانه، قله، شعله و آشیانه به عنوان نمادهای مقاومت، رشد و امید به کار رفته‌اند. نگاه زنانه یکی دیگر از ویژگی‌های برجسته آثار اوست. در شعرهای مهناز حقیقت، زن شخصیتی فعال، آگاه و توانمند دارد؛ زنی که در برابر محدودیت‌ها و نابرابری‌ها تسلیم نمی‌شود و برای دستیابی به آرزوهایش تلاش می‌کند. این رویکرد سبب شده است که بسیاری از اشعار او بازتابی از خواسته‌ها و آرمان‌های زنان افغان باشد. هرچند تاکنون مجموعه شعری مستقلی از او به طور گسترده معرفی نشده است، اما آثارش در نشریات و مجموعه‌های مختلف ادبی منتشر شده‌اند. شعرهای او بیشتر در قالب غزل و شعر آزاد سروده شده و از نظر محتوایی بر مسائل اجتماعی، انسانی و عاطفی تمرکز دارند. از دیدگاه نقد ادبی، شعر مهناز حقیقت را می‌توان در حوزه شعر متعهد و اجتماعی قرار داد. در آثار او نوعی اعتراض آرام و سازنده دیده می‌شود؛ اعتراضی که به جای تکیه بر خشم و نفی، بر امید، آگاهی و تغییر تأکید دارد. شعرهای او به مسائل اجتماعی واکنش نشان می‌دهند، اما در عین حال از جنبه‌های عاطفی و انسانی نیز برخوردارند. صداقت در بیان احساسات و نزدیکی شعر به واقعیت‌های زندگی از جمله نقاط قوت آثار او به شمار می‌روند. در کنار این ویژگی‌ها، برخی منتقدان ممکن است معتقد باشند که شعرهای او برای دستیابی به جایگاهی برجسته‌تر در ادبیات معاصر، نیازمند تجربه‌های گسترده‌تر در زمینه زبان و فرم هستند. با این حال، سادگی، صمیمیت و پیام روشن شعرهایش سبب شده است که آثار او در میان مخاطبان جایگاه ویژه‌ای پیدا کنند. یکی از نمونه‌های شاخص شعر مهناز حقیقت، سروده‌ای است که با مصرع «دوباره از دل سنگ‌ها جوانه خواهم زد» آغاز می‌شود. این شعر را می‌توان بازتابی از مهم‌ترین مؤلفه‌های فکری و هنری شاعر دانست. در این سروده، امید، پایداری، مقاومت و خودباوری در قالب زبانی روان و تصاویری تأثیرگذار بیان شده‌اند. در این شعر، گوینده شخصیتی است که در برابر دشواری‌ها تسلیم نمی‌شود و همواره به امکان آغاز دوباره باور دارد. فضای کلی شعر سرشار از حرکت، تلاش و امید است. شاعر از مخاطب می‌خواهد که به ظرفیت‌های درونی خود ایمان داشته باشد و در برابر موانع زندگی ایستادگی کند. این نگاه با تجربه تاریخی و اجتماعی زنان افغانستان نیز پیوند می‌یابد؛ زنانی که در سال‌های طولانی با محدودیت‌ها و دشواری‌های فراوان روبه‌رو بوده‌اند اما همچنان برای دستیابی به آرزوهای خود تلاش می‌کنند. بیت پایانی شعر، مهم‌ترین بخش آن به شمار می‌رود. شاعر در برابر نگاه‌هایی که زن را موجودی ناتوان یا وابسته می‌پندارند، از قدرت و توانایی زنان سخن می‌گوید. از همین رو، این شعر را می‌توان نمونه‌ای موفق از شعر زنانه معاصر افغانستان دانست که در آن اعتراض به تبعیض با زبان امید و خودباوری بیان می‌شود. درباره جوایز و افتخارات مهناز حقیقت اطلاعات مستند و گسترده‌ای در دسترس نیست، اما حضور مستمر او در محافل ادبی، انتشار آثارش در رسانه‌های فرهنگی و مشارکت در برنامه‌های اجتماعی و فرهنگی نشان‌دهنده نقش فعال وی در فضای ادبی معاصر افغانستان است. مهناز حقیقت را می‌توان از جمله شاعرانی دانست که تلاش کرده‌اند میان شعر و مسئولیت اجتماعی پیوند برقرار کنند. آثار او بازتاب‌دهنده بخشی از تجربه‌های زنان افغان در جامعه معاصر است و می‌کوشد در میان دشواری‌ها، روزنه‌ای از امید و روشنایی را پیش روی مخاطب بگشاید. به همین دلیل، او یکی از صداهای قابل توجه شعر زنانه معاصر افغانستان به شمار می‌رود؛ شاعری که شعر را نه تنها برای بیان احساسات فردی، بلکه برای دفاع از کرامت انسانی، امید و پایداری به کار گرفته است. نمونه سخن: دوباره از دل سنگ‌ها جوانه خواهم زد به قله‌های بلند آشیانه خواهم زد به ختم دهر نرسیدیم، شروع خواهم کرد چو شعله‌های خروشان زبانه خواهم زد نی‌ام شکار و ندارم ز دام‌ها باکی به قلب قاصر صیاد نشانه خواهم زد ... نویسنده: قدسیه امینی

کتاب جنس دوم اثر سیمون دوبووار، از آن دست آثاری‌ست که تنها در قفسه کتابخانه‌ها نمی‌ماند، بلکه وارد ذهن و زمانه می‌شود. این کتاب یکی از مهم‌ترین و اثرگذارترین نوشته‌های فلسفی و اجتماعی قرن بیستم است؛ اثری که نه‌تنها در قلمرو مطالعات زنان، بلکه در فلسفه، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و ادبیات نیز جایگاهی استوار و ماندگار یافته است. نخستین‌بار در سال ۱۹۴۹ در فرانسه منتشر شد و خیلی زود به کتابی بحث‌برانگیز، پرفروش و جریان‌ساز بدل گشت. دوبووار در این اثر می‌کوشد به پرسشی بنیادین پاسخ دهد: چرا زن در طول تاریخ به «دیگری» فروکاسته شده و چگونه ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و تاریخی، او را در موقعیتی فرودست نگاه داشته‌اند؟ جمله مشهور او که می‌گوید: «زن، زن زاده نمی‌شود، بلکه زن می‌شود» نه فقط یک عبارت، بلکه خلاصه جهان‌بینی اوست؛ جمله‌ای که در تاریخ اندیشه طنین انداخته است. سیمون دوبووار در سال ۱۹۰۸ در فرانسه زاده شد و در سال ۱۹۸۶ چشم از جهان فروبست. او فیلسوف، نویسنده، روشنفکر و کنشگر اجتماعی بود و بیش از هر چیز به‌عنوان یکی از چهره‌های برجسته مکتب اگزیستانسیالیسم شناخته می‌شود. نام او در کنار ژان پل سارتر بارها در تاریخ فلسفه تکرار شده، اما دوبووار هرگز در سایه هیچ نامی نایستاد. او صدایی مستقل، اندیشه‌ای جسور و قلمی نافذ داشت. در کنار رمان‌نویسی، خاطره‌نگاری و نوشتن مقالات اجتماعی، همواره دغدغه آزادی انسان، مسئولیت فردی و عدالت را با خود حمل می‌کرد. اگرچه آثار متعددی نوشت، اما جنس دوم همان کتابی‌ست که نام او را جاودانه ساخت. محور اصلی این کتاب، واکاوی جایگاه زن در تاریخ و جامعه است. دوبووار می‌پرسد چرا در بیشتر جوامع، مرد معیار اصلی انسان بودن شمرده شده و زن در نسبت با مرد تعریف شده است؟ چرا مرد «سوژه» است و زن «دیگری»؟ او با دقتی فلسفی و نگاهی موشکافانه نشان می‌دهد که فرودستی زنان نه تقدیری طبیعی است و نه نتیجه تفاوت‌های زیستی؛ بلکه حاصل قرن‌ها ساختار فرهنگی، اقتصادی، دینی و اجتماعی است. به بیان دیگر، تفاوت میان زن و مرد آن‌گاه به نابرابری بدل می‌شود که جامعه آن را به ابزار سلطه تبدیل کند. جنس دوم اثری گسترده و پژوهشی است و معمولاً در دو جلد منتشر می‌شود. در جلد نخست، دوبووار به واقعیت‌ها و اسطوره‌ها می‌پردازد. او سراغ زیست‌شناسی، روان‌کاوی، تاریخ و روایت‌های فرهنگی می‌رود و نظریه‌هایی را که فرودستی زنان را امری طبیعی جلوه می‌دهند، به نقد می‌کشد. همچنین تصویر زن را در دین، اسطوره، ادبیات و تخیل مردانه بررسی می‌کند؛ زنانی که گاه فرشته‌اند، گاه اغواگر، گاه مادر مقدس و گاه موجودی رازآلود، اما کمتر انسانی مستقل. در جلد دوم، نگاه او به تجربه زیسته زنان معطوف می‌شود؛ از کودکی و نوجوانی گرفته تا عشق، ازدواج، مادری، کار، پیری و استقلال. او نشان می‌دهد چگونه جامعه از نخستین سال‌های زندگی، نقش‌هایی از پیش‌نوشته‌شده را به دختران می‌آموزد و آنان را برای پذیرش محدودیت‌ها آماده می‌سازد. این بخش از کتاب، از زنده‌ترین و ملموس‌ترین قسمت‌های آن است؛ جایی که فلسفه با زندگی روزمره دست می‌دهد. سبک نوشتار دوبووار در این اثر، آمیزه‌ای‌ست از اندیشه و ادبیات. او تنها نظریه‌پرداز نیست؛ روایت‌گر نیز هست. با مثال‌هایی از تاریخ، زندگی روزمره، ادبیات و تجربه انسانی، استدلال‌های خود را جان می‌بخشد. نثر کتاب جدی، دقیق و متفکرانه است، اما در بخش‌هایی نیز رنگی شاعرانه و تأثیرگذار می‌گیرد. دوبووار توانایی کم‌نظیری در پیوند دادن مفاهیم فلسفی با رنج‌ها و واقعیت‌های ملموس زندگی دارد. از همین رو، کتاب هم برای مخاطب دانشگاهی خواندنی است و هم برای خواننده‌ای که در جست‌وجوی فهم عمیق‌تر جهان پیرامون خویش است. مهم‌ترین ایده کتاب آن است که زن بودن، سرنوشتی از پیش نوشته‌شده نیست. جامعه از طریق آموزش، خانواده، فرهنگ، زبان و قانون، «زن بودن» را تعریف می‌کند و به دختران می‌آموزد چگونه رفتار کنند، چه آرزوهایی داشته باشند و کدام مرزها را طبیعی بپندارند. دوبووار این ساختار را به چالش می‌کشد و نشان می‌دهد بسیاری از آن‌چه طبیعی می‌نماید، در حقیقت تاریخی و ساخته‌شده است. ایده محوری دیگر، مفهوم زن به‌عنوان «دیگری» است. در طول تاریخ، مرد معیار انسان کامل معرفی شده و زن موجودی فرعی، وابسته و تعریف‌شده در نسبت با او دانسته شده است. دوبووار این نگاه را یکی از ریشه‌های اصلی نابرابری می‌داند. او می‌نویسد زن نه به‌سبب ذات خویش، بلکه به‌سبب نگاهی که بر او تحمیل شده، به حاشیه رانده شده است. از نظر او، انسان زمانی به حقیقت وجود خویش نزدیک می‌شود که امکان انتخاب داشته باشد. زنان نیز باید از استقلال اقتصادی، حق تصمیم‌گیری و مشارکت اجتماعی برخوردار باشند تا بتوانند زندگی اصیل‌تری بسازند. در همین چارچوب، دوبووار در بخش‌هایی از کتاب، ازدواج سنتی را نیز نقد می‌کند؛ نهادی که در بسیاری موارد، زن را در مدار وابستگی و محدودیت نگه می‌دارد، به‌ویژه هنگامی که از استقلال مالی محروم باشد. جنس دوم یکی از پایه‌های فکری موج دوم فمینیسم در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ به شمار می‌رود. بسیاری از فعالان حقوق زنان در اروپا و آمریکا از این کتاب الهام گرفتند. مباحثی چون حق کار، حق انتخاب، استقلال اقتصادی، حقوق باروری و نقد نقش‌های جنسیتی، با تأثیر مستقیم یا غیرمستقیم این اثر گسترش یافتند. این کتاب همچنین راه را برای شکل‌گیری رشته‌هایی چون مطالعات زنان، مطالعات جنسیت و نقد فمینیستی ادبیات هموار کرد. هنوز هم در دانشگاه‌های جهان تدریس می‌شود و از متون کلاسیک علوم انسانی است. با همه عظمتش، این کتاب از نقد نیز دور نمانده است. برخی منتقدان معتقدند دوبووار بیشتر تجربه زنان طبقه متوسط اروپایی را بازتاب داده و به تفاوت‌های نژادی، طبقاتی و فرهنگی کمتر پرداخته است. برخی دیگر می‌گویند او در بخش‌هایی از کتاب، مادری و خانه‌داری را بیش از اندازه محدودکننده توصیف کرده و تجربه مثبت بسیاری از زنان را نادیده گرفته است. گروهی نیز حجم کتاب و پیچیدگی مباحث آن را برای مخاطب عمومی دشوار می‌دانند. افزون بر این، بعضی تحلیل‌ها متعلق به فضای اجتماعی دهه ۱۹۴۰ است و امروز نیازمند بازخوانی و بازتفسیر به نظر می‌رسد. با این‌همه، حتی منتقدان نیز معمولاً اهمیت تاریخی و فکری آن را انکار نمی‌کنند. با گذشت دهه‌ها از انتشار، جنس دوم همچنان زنده و خواندنی است، زیرا پرسش‌هایی که طرح می‌کند هنوز بی‌پاسخ نمانده‌اند: چگونه جامعه نقش‌های جنسیتی را می‌سازد؟ چرا فرصت‌ها میان زنان و مردان برابر نیست؟ آزادی فردی در برابر سنت چه جایگاهی دارد؟ چگونه می‌توان انسان را ورای قالب‌های تحمیلی دید؟ این پرسش‌ها هنوز در بسیاری از جوامع جاری‌اند و به همین دلیل کتاب همچنان تازه می‌نماید. این اثر به ده‌ها زبان ترجمه شده و میلیون‌ها نسخه از آن در جهان به فروش رسیده است. در زبان فارسی نیز ترجمه‌های گوناگونی از آن منتشر شده و همواره مورد توجه دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان فلسفه، جامعه‌شناسی و مسائل زنان بوده است. جنس دوم برای کسانی مناسب است که به حقوق زنان، فلسفه، جامعه‌شناسی، تاریخ فرهنگی، نقد ادبی و ریشه‌های نابرابری اجتماعی علاقه دارند. اگر کسی تنها در پی رمانی سرگرم‌کننده باشد، شاید این کتاب انتخاب نخست او نباشد؛ اما برای خواننده‌ای که می‌خواهد عمیق‌تر بیندیشد و جهان را از زاویه‌ای تازه ببیند، اثری گران‌سنگ است. در نهایت، جنس دوم فقط کتابی درباره زنان نیست؛ کتابی درباره انسان، آزادی و سازوکار قدرت است. سیمون دوبووار با نگاهی جسور، قلمی روشن و ذهنی کاوشگر نشان می‌دهد چگونه نابرابری‌ها ساخته می‌شوند و چگونه می‌توان آن‌ها را به پرسش گرفت. این اثر، هم سندی تاریخی از مبارزات فکری قرن بیستم است و هم متنی زنده برای گفت‌وگوهای امروز. به همین دلیل، هنوز نیز یکی از مهم‌ترین و ماندگارترین کتاب‌های جهان به شمار می‌رود. نویسنده: قدسیه امینی

کتاب «هنر زن بودن» نوشته‌ی پریسا نصری از جمله آثاری است که در سال‌های اخیر، همچون نغمه‌ای آرام اما ماندگار، در فضای ادبیات انگیزشی و خودشناسی زنان طنین انداخته است. این کتاب را می‌توان روایتی دانست از سفری درونی؛ سفری که از دل پرسش‌های ساده آغاز می‌شود و به لایه‌های عمیق‌تری از هویت، احساس و آگاهی می‌رسد. نویسنده در این اثر، نه با زبانی خشک و آکادمیک، بلکه با لحنی صمیمی و نزدیک به تجربه‌های زیسته، مخاطب را به بازاندیشی در معنای زن بودن دعوت می‌کند؛ معنایی که گاه در هیاهوی نقش‌ها، مسئولیت‌ها و انتظارات اجتماعی، به فراموشی سپرده می‌شود. «هنر زن بودن» از همان سطرهای نخست، حال‌وهوایی تأمل‌برانگیز دارد. گویی نویسنده دست خواننده را می‌گیرد و او را به آینه‌ای روبه‌روی خویش می‌برد؛ آینه‌ای که در آن، نه‌تنها ظاهر، بلکه عمق وجود انسان بازتاب می‌یابد. در این میان، پرسش‌هایی آرام اما ماندگار شکل می‌گیرند: من که هستم؟ چه می‌خواهم؟ و جایگاه من در این جهان پرشتاب کجاست؟ کتاب، پاسخی قطعی و یک‌دست به این پرسش‌ها نمی‌دهد، بلکه راه را برای کشف پاسخ‌های شخصی هموار می‌سازد. در بطن این اثر، مفهوم هویت زنانه همچون رشته‌ای نامرئی اما پیوسته، تمامی بخش‌ها را به هم پیوند می‌دهد. نویسنده تلاش می‌کند نشان دهد که زن بودن، نه صرفاً مجموعه‌ای از نقش‌های بیرونی، بلکه تجربه‌ای عمیق و چندلایه است که از درون آغاز می‌شود. این هویت، در نگاه او، آمیزه‌ای است از احساس، عقل، شهود و تجربه؛ ترکیبی که اگر به‌درستی شناخته و پرورش داده شود، می‌تواند به سرچشمه‌ای از آرامش و قدرت بدل گردد. در این میان، تأکید بر خودشناسی، همچون چراغی روشن در مسیر کتاب حضور دارد؛ چراغی که راه را از میان تاریکی‌های تردید و ناآگاهی روشن می‌کند. بخش قابل توجهی از کتاب به روابط عاطفی اختصاص یافته است؛ روابطی که گاه ساده به نظر می‌رسند، اما در واقع، پیچیده و چندوجهی‌اند. نویسنده با نگاهی واقع‌گرایانه، به تفاوت‌های روانی و احساسی میان زن و مرد اشاره می‌کند و می‌کوشد پلی از فهم و همدلی میان این دو جهان متفاوت ایجاد کند. در اینجا، کلمات نه به‌عنوان ابزار آموزش، بلکه همچون پلی برای نزدیکی دل‌ها به کار گرفته می‌شوند. توصیه‌ها، اگرچه ساده‌اند، اما در پسِ خود تجربه‌ای عمیق را حمل می‌کنند؛ تجربه‌ای که از دل زندگی برآمده و به زندگی بازمی‌گردد. از نظر سبک نگارش، «هنر زن بودن» در مرز میان نثر ادبی و نثر کاربردی حرکت می‌کند. جملات کوتاه، آهنگین و گاه شاعرانه‌اند و در عین حال، از سادگی و شفافیت فاصله نمی‌گیرند. این ویژگی باعث می‌شود که متن، هم دلنشین باشد و هم قابل فهم؛ هم اندیشه را درگیر کند و هم احساس را. نویسنده به‌خوبی توانسته است میان این دو ساحت، تعادلی ظریف برقرار کند؛ تعادلی که خواننده را خسته نمی‌کند، بلکه او را به ادامه‌ی مسیر ترغیب می‌سازد. برای درک بهتر این اثر، شناخت نویسنده آن نیز اهمیت دارد. پریسا نصری از جمله افرادی است که در حوزه‌ی آموزش مهارت‌های زندگی و توانمندسازی زنان فعالیت داشته و تلاش کرده است میان دانش روان‌شناسی و نیازهای واقعی جامعه پلی برقرار کند. هرچند اطلاعات دقیق و رسمی درباره سال تولد و محل تولد او به‌طور گسترده در دسترس نیست، اما آنچه از آثار و فعالیت‌هایش برمی‌آید، نشان می‌دهد که او در بستر فرهنگی جامعه ایرانی رشد یافته و همین زمینه فرهنگی، نقش مهمی در شکل‌گیری نگاه و اندیشه‌هایش داشته است. دغدغه‌های مطرح‌شده در کتاب، به‌خوبی بازتاب‌دهنده‌ی تجربه‌ی زیسته‌ی زن ایرانی در مواجهه با چالش‌های معاصر است؛ چالش‌هایی که میان سنت و مدرنیته، میان خواستن و توانستن، و میان فردیت و نقش‌های اجتماعی شکل می‌گیرند. با این حال، «هنر زن بودن» همانند هر اثر دیگری، از نگاه‌های انتقادی نیز دور نمانده است. برخی از خوانندگان، این کتاب را اثری الهام‌بخش و امیدآفرین دانسته‌اند که توانسته است نگاه آن‌ها را به زندگی و روابطشان تغییر دهد. از دید این گروه، سادگی و صمیمیت متن، نقطه‌ی قوت اصلی آن است؛ چرا که امکان ارتباطی نزدیک و بی‌واسطه با خواننده را فراهم می‌کند. آنان معتقدند که کتاب، همچون دوستی مهربان، در کنار خواننده می‌نشیند و بی‌آنکه قضاوت کند، او را به تأمل و تغییر دعوت می‌کند. در مقابل، برخی دیگر بر این باورند که کتاب در برخی بخش‌ها، از عمق کافی برخوردار نیست و بیشتر به بیان کلیات بسنده کرده است. به‌ویژه در بحث هویت زنانه، این نقد مطرح شده که اثر می‌توانست با نگاهی گسترده‌تر و تحلیلی‌تر، به ابعاد تاریخی، فرهنگی و اجتماعی این مفهوم بپردازد. همچنین برخی معتقدند که تمرکز پررنگ بر روابط عاطفی، باعث شده است که سایر ابعاد وجودی زن، مانند استقلال فردی، رشد حرفه‌ای و نقش اجتماعی، کمتر مورد توجه قرار گیرد. این نقدها، اگرچه قابل تأمل‌اند، اما از ارزش‌های کلی کتاب نمی‌کاهند، بلکه می‌توانند زمینه‌ای برای نگاه عمیق‌تر به موضوع فراهم کنند. در لایه‌ای عمیق‌تر، «هنر زن بودن» را می‌توان تلاشی برای آشتی دادن انسان با خویشتن دانست. در جهانی که سرعت، رقابت و فشارهای بیرونی، مجال اندیشیدن را از انسان می‌گیرند، این کتاب لحظه‌ای مکث را پیشنهاد می‌کند؛ مکثی برای دیدن، برای شنیدن و برای فهمیدن. در این مکث، انسان می‌تواند بار دیگر با خود روبه‌رو شود و آنچه را که در هیاهوی زندگی گم کرده است، باز یابد. از این منظر، کتاب نه‌تنها درباره‌ی زنان، بلکه درباره‌ی انسان است؛ انسانی که در جست‌وجوی معنا، آرامش و ارتباطی اصیل با خود و دیگران است. زن بودن، در اینجا، بهانه‌ای است برای ورود به این جست‌وجو؛ جست‌وجویی که می‌تواند هر خواننده‌ای را، فارغ از جنسیت، به تأمل وادارد. در پایان، می‌توان گفت که «هنر زن بودن» کتابی است که بیش از آنکه پاسخ بدهد، پرسش می‌آفریند؛ پرسش‌هایی که هر یک، دریچه‌ای تازه به سوی شناخت و آگاهی می‌گشایند. این اثر، با همه‌ی سادگی و کاستی‌های احتمالی‌اش، تلاشی است صادقانه برای روشن کردن چراغی در مسیر زندگی؛ چراغی که اگرچه کوچک است، اما می‌تواند راه را در تاریکی‌های تردید و ناآگاهی روشن سازد. در این مسیر، خواننده نه‌تنها با مفاهیم جدیدی آشنا می‌شود، بلکه به بازخوانی خویشتن نیز می‌پردازد؛ بازخوانی‌ای که شاید آغازگر تحولی آرام اما عمیق در زندگی او باشد. نویسنده: قدسیه امینی

شکریه عرفانی یکی از شاعران زن برجسته معاصر افغانستان است که در دهه‌های اخیر در حوزه شعر فارسی‌دری جایگاه قابل توجهی یافته است. شعر او بازتابی از تجربه‌های شخصی، اجتماعی و تاریخی مردم افغانستان، به‌ویژه زنان، به شمار می‌آید. عرفانی از جمله شاعرانی است که توانسته با زبانی صمیمی و صادقانه، دردها، امیدها و پرسش‌های انسان معاصر افغان را در قالب شعر بیان کند. آثار او در میان شاعران نسل مهاجرت نیز اهمیت دارد؛ زیرا زندگی و تجربه‌های مهاجرت و تبعید در شعرهایش حضوری پررنگ دارد. شکریه عرفانی در سال ۱۳۵۷ خورشیدی (۱۹۷۸ میلادی) در منطقه قره‌باغ ولایت غزنی افغانستان متولد شد. او دوران کودکی خود را در سال‌هایی سپری کرد که افغانستان با جنگ‌ها و بحران‌های سیاسی و اجتماعی روبه‌رو بود. این شرایط تاریخی و اجتماعی نقش مهمی در شکل‌گیری نگاه شاعرانه و حساسیت‌های انسانی او داشته است. خانواده او به مطالعه و فرهنگ علاقه‌مند بودند و پدرش نیز شعر می‌سرود؛ همین موضوع سبب شد که از همان دوران نوجوانی با ادبیات و شعر آشنا شود. عرفانی خود در مصاحبه‌ای گفته است که عشق و روح جست‌وجوگر او نخستین انگیزه برای سرودن شعر بوده است. در سال‌های بعد، به دلیل شرایط افغانستان، او مانند بسیاری از افغان‌ها به مهاجرت روی آورد و مدتی در ایران زندگی کرد. در ایران تحصیلات خود را در رشته ادبیات فارسی ادامه داد. زندگی در مهاجرت و تجربه دوری از وطن تأثیر عمیقی بر نگاه ادبی او گذاشت و یکی از محورهای مهم شعرهایش شد. عرفانی از اعضای فعال خانه ادبیات افغانستان نیز بوده و در شکل‌گیری و فعالیت این نهاد فرهنگی نقش داشته است. این انجمن از مهم‌ترین مراکز فرهنگی برای شاعران مهاجر افغان در ایران به شمار می‌رفت. در سال‌های بعد او در کشورهای مختلف از جمله روسیه و استرالیا نیز زندگی کرده است. این تجربه‌های متنوع فرهنگی باعث شده نگاه او به جهان گسترده‌تر شود و شعرهایش ابعاد انسانی و جهانی پیدا کند. شکریه عرفانی بیشتر به عنوان شاعر شناخته می‌شود و آثار او عمدتاً در قالب مجموعه‌های شعر منتشر شده‌اند. یکی از شناخته‌شده‌ترین مجموعه‌های شعر او «اندوه ما جهان را تهدید نمی‌کند» است که به‌عنوان دومین اثر او منتشر شده است. عنوان کتاب خود بیانگر نگرش شاعر به جهان است؛ نگرشی که در آن درد و اندوه انسان‌ها نه برای نابودی جهان، بلکه برای درک بهتر آن مطرح می‌شود. در این مجموعه، شاعر به موضوعاتی مانند رنج انسان معاصر، تجربه مهاجرت، تنهایی و غربت و هویت زنانه می‌پردازد. بسیاری از شعرهای عرفانی در نشریات ادبی، وب‌سایت‌ها و مجموعه‌های شعر مشترک منتشر شده‌اند و اغلب شامل شعرهای اجتماعی، عاشقانه و فلسفی هستند. از شعرهای شناخته‌شده او می‌توان به آثاری اشاره کرد که در رسانه‌های ادبی منتشر شده‌اند؛ مانند شعر «سه دهه» که در آن شاعر تجربه‌های زندگی خود را در مراحل مختلف عمر روایت می‌کند. این شعر نمونه‌ای از نگاه autobiographical یا زندگی‌نامه‌ای در شعر است که در آن شاعر با صراحت از تجربه‌های شخصی سخن می‌گوید. شعر شکریه عرفانی دارای ویژگی‌های سبکی خاصی است که آن را از بسیاری از شاعران هم‌دوره‌اش متمایز می‌کند. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شعر او سادگی زبان است. او تلاش می‌کند مفاهیم عمیق انسانی و اجتماعی را با زبانی روان و قابل فهم بیان کند. در بسیاری از شعرهای او، تجربه‌های شخصی شاعر به شکل مستقیم یا نمادین حضور دارند؛ موضوعاتی مانند کودکی، عشق، مهاجرت و تنهایی از عناصر تکرارشونده در شعرهای او هستند. عرفانی از جمله شاعرانی است که هویت زنانه در آثارش بسیار پررنگ است. او در شعرهای خود به مسائل زنان، تبعیض‌ها و محدودیت‌های اجتماعی می‌پردازد. شعر عرفانی در بسیاری از موارد تحت تأثیر سنت شعر نو فارسی قرار دارد. برخی منتقدان حتی شباهت‌هایی میان شعرهای او و شعرهای فروغ فرخزاد مشاهده کرده‌اند. ویژگی‌هایی مانند بیان صریح احساسات، نگاه انتقادی به جامعه و حضور پررنگ تجربه‌های شخصی از نقاط مشترک میان شعر او و شعر فروغ به شمار می‌آیند. در شعرهای عرفانی، تصاویر شاعرانه نقش مهمی دارند و او از تصاویر تازه و تخیل شاعرانه برای بیان مفاهیم استفاده می‌کند. یکی از مهم‌ترین موضوعات شعر او مهاجرت است. شاعر در بسیاری از آثارش احساس غربت، دوری از وطن و بحران هویت مهاجران را بیان می‌کند. عرفانی اغلب درباره رنج انسان‌ها سخن می‌گوید، اما شعرهای او صرفاً بیان درد نیستند؛ بلکه در آن‌ها نوعی امید و مقاومت نیز دیده می‌شود. عشق در شعر او فقط یک احساس فردی نیست، بلکه گاهی به معنای عشق به زندگی، آزادی و انسانیت مطرح می‌شود. بخش مهمی از شعرهای عرفانی به تجربه‌های زنان در جامعه سنتی می‌پردازد و او با زبانی شاعرانه، محدودیت‌ها و فشارهای اجتماعی را به تصویر می‌کشد. آثار شکریه عرفانی در محافل ادبی افغانستان و ایران مورد توجه قرار گرفته و نقدهای مختلفی درباره آن‌ها نوشته شده است. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شعر عرفانی، صداقت و صراحت در بیان احساسات است. شعرهای او اغلب از تجربه‌های واقعی زندگی سرچشمه می‌گیرند. سادگی زبان باعث شده شعرهای او برای طیف گسترده‌ای از مخاطبان قابل درک باشد و در بسیاری از شعرهای خود از تصاویر تازه و خلاقانه استفاده می‌کند. شعرهای عرفانی تنها بیان احساسات فردی نیستند؛ بلکه به مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی نیز می‌پردازند. در کنار نقاط قوت، برخی منتقدان به چند نکته انتقادی نیز اشاره کرده‌اند. برخی معتقدند که شعر عرفانی از نظر آرایه‌های ادبی و تکنیک‌های زبانی گاهی ساده‌تر از حد انتظار است. گاهی شعرهای او می‌توانستند با حذف برخی بخش‌ها، فشرده‌تر و تأثیرگذارتر شوند. در برخی مجموعه‌ها، موضوعاتی مانند تنهایی و مهاجرت به‌صورت تکراری دیده می‌شوند. با این حال، بسیاری از منتقدان معتقدند که این ویژگی‌ها بخشی از سبک شخصی شاعر هستند و نمی‌توان آن‌ها را صرفاً ضعف دانست. شکریه عرفانی را می‌توان از شاعران مهم نسل مهاجرت افغانستان دانست. این نسل از شاعران که بیشتر در خارج از افغانستان زندگی کرده‌اند، تلاش کرده‌اند تجربه‌های مهاجرت و بحران هویت را در شعر بازتاب دهند. عرفانی یکی از چهره‌های فعال در ادبیات زنان افغان به شمار می‌رود. شکریه عرفانی از شاعران مهم معاصر افغانستان است که توانسته با زبانی صمیمی و انسانی، تجربه‌های پیچیده زندگی معاصر را در شعر بیان کند. آثار او ترکیبی از احساسات شخصی، نگاه اجتماعی و دغدغه‌های انسانی است. شعرهای او بازتابی از زندگی در جهانی پر از بحران، مهاجرت و تغییر است؛ اما در عین حال در آن‌ها نوعی امید به آینده و ایمان به قدرت انسان نیز دیده می‌شود. به همین دلیل، آثار عرفانی نه‌تنها در ادبیات افغانستان، بلکه در میان شاعران فارسی‌زبان معاصر نیز جایگاهی قابل توجه دارند. نمونه‌‌ی از شعر عرفانی: چه چیزی می‌تواند بدتر از این باشد که انگشتانش آخرین چیزهایی باشند که از او باقی می‌مانند برای مردی که جز نواختن نغمه‌های عاشقانه چیزی نمی‌داند؟ می‌ترسم آن روز بیاید دو سوی میدان را گلوله‌ها فتح کرده باشند و من از میان پوکه‌های خالی فشنگ انگشتان نیمه‌جان تو را بیابم که هنوز میل نواختن دارند. نویسنده: قدسیه امینی

آرانیا جوهار از برجسته‌ترین چهره‌های نسل جدید شاعران در هند و جهان معاصر است که با استفاده از «اسلم پویتری» یا شعر اجرايی، توانسته جایگاه ویژه‌ای در میان مخاطبان، به‌ویژه جوانان، به دست آورد. او نه‌تنها یک شاعر، بلکه یک صدای اجتماعی، فعال فرهنگی و نماینده‌ی نسلی است که می‌خواهد بی‌پرده درباره دردها، فشارها و امیدهایش سخن بگوید. در دنیایی که شعر کلاسیک گاه از زندگی روزمره فاصله گرفته، آرانیا توانسته شعر را دوباره به متن زندگی برگرداند. آرانیا در سال ۱۹۹۸ در بمبئی، یکی از پویاترین و چندفرهنگی‌ترین شهرهای هند، متولد شد. رشد در چنین فضایی باعث شد از همان ابتدا با تنوع دیدگاه‌ها، فرهنگ‌ها و تضادهای اجتماعی آشنا شود. این تجربه زیسته، بعدها در شعرهایش به‌خوبی بازتاب یافت. او از دوران نوجوانی به نوشتن روی آورد و خیلی زود دریافت که شعر می‌تواند زبان بیان چیزهایی باشد که گفتن‌شان در قالب‌های معمول دشوار است. نخستین اجرای عمومی‌اش در حدود دوازده‌سالگی، نقطه عطفی در مسیر هنری او بود؛ جایی که فهمید کلمات وقتی با صدا و احساس همراه شوند، قدرتی چندبرابر پیدا می‌کنند. از نظر شخصیتی، آرانیا ترکیبی از جسارت و آسیب‌پذیری است. او بی‌پروا درباره موضوعاتی سخن می‌گوید که در بسیاری از جوامع، به‌ویژه برای زنان، هنوز تابو محسوب می‌شوند. در عین حال، صداقت او در بیان تجربه‌های شخصی—از فشارهای اجتماعی گرفته تا مسائل مربوط به سلامت روان—باعث شده مخاطبانش احساس نزدیکی عمیقی با او داشته باشند. او نه در جایگاه یک «شاعر دور از دسترس»، بلکه به‌عنوان یک انسان واقعی با دغدغه‌های ملموس ظاهر می‌شود. همین ویژگی، یکی از دلایل اصلی محبوبیت اوست. سبک شعری آرانیا جوهار را باید در چارچوب اسلم پویتری یا شعر اجرايی درک کرد. در این سبک، شعر صرفاً مجموعه‌ای از واژه‌ها نیست، بلکه یک «اجرا» است؛ ترکیبی از صدا، بدن، ریتم و احساس. آرانیا به‌خوبی از این عناصر استفاده می‌کند تا مخاطب را نه‌تنها به شنیدن، بلکه به «حس کردن» شعر دعوت کند. مکث‌های حساب‌شده، تغییر لحن، تاکید بر برخی واژه‌ها و حتی زبان بدن او، همگی در انتقال معنا نقش دارند. به همین دلیل، بسیاری از آثارش زمانی بیشترین تاثیر را دارند که به‌صورت ویدیویی یا روی صحنه دیده شوند. از نظر زبانی، او به سادگی و شفافیت وفادار است. واژه‌های پیچیده و ساختارهای سنگین در شعر او جایی ندارند. این سادگی، البته به معنای سطحی بودن نیست، بلکه تلاشی آگاهانه برای دسترسی‌پذیر کردن شعر است. او می‌خواهد پیامش برای همه قابل فهم باشد، نه فقط برای مخاطبان خاص ادبی. این رویکرد باعث شده آثارش در شبکه‌های اجتماعی به‌سرعت منتشر شوند و میلیون‌ها نفر با آن‌ها ارتباط برقرار کنند. درون‌مایه‌های شعری آرانیا عمیقاً اجتماعی و انسانی هستند. او درباره نابرابری‌های جنسیتی، کلیشه‌های فرهنگی، فشارهایی که بر بدن و هویت زنان وارد می‌شود، و همچنین درباره اضطراب، تنهایی و جست‌وجوی خودِ واقعی می‌نویسد. یکی از شناخته‌شده‌ترین آثارش با عنوان «راهنمای یک دختر قهوه‌ای برای جنسیت»، به‌خوبی نشان‌دهنده این دغدغه‌هاست. در این اثر، او تجربه‌ی زیسته‌ی یک دختر در جامعه‌ای پر از قضاوت را به تصویر می‌کشد؛ تجربه‌ای که برای بسیاری از مخاطبان، آشنا و ملموس است. از نظر ساختاری، شعرهای او اغلب حالتی روایی دارند. او داستان می‌گوید، اما نه به شیوه کلاسیک، بلکه با زبانی فشرده و احساسی. هر شعر، قطعه‌ای از یک زندگی واقعی است؛ گاهی یک خاطره، گاهی یک اعتراض، و گاهی یک اعتراف. این روایت‌محور بودن، باعث می‌شود مخاطب به‌راحتی با شعر ارتباط برقرار کند و خود را در آن ببیند. در حوزه انتشار آثار، آرانیا مسیر متفاوتی را نسبت به شاعران سنتی انتخاب کرده است. او به‌جای تمرکز بر کتاب‌های چاپی، از پلتفرم‌های دیجیتال برای ارائه آثارش بهره می‌برد. ویدیوهای او در اینترنت میلیون‌ها بار دیده شده‌اند و همین امر باعث شده مخاطبانش محدود به یک منطقه جغرافیایی خاص نباشند. او همچنین در رویدادهای بین‌المللی، از جمله برنامه‌های سخنرانی، حضور داشته و با هنرمندان دیگر همکاری کرده است. این حضور فعال در فضاهای مختلف، نشان‌دهنده آن است که او شعر را در تعامل با دیگر اشکال هنری و رسانه‌ای می‌بیند. در زمینه دستاوردها، اگرچه آرانیا جوهار کمتر در چارچوب جوایز ادبی سنتی تعریف می‌شود، اما تاثیرگذاری او را نمی‌توان نادیده گرفت. او توانسته با مخاطبان گسترده‌ای ارتباط برقرار کند، الهام‌بخش بسیاری از جوانان باشد و به‌عنوان صدایی معتبر در مسائل اجتماعی شناخته شود. در واقع، موفقیت او بیشتر در «تاثیر» خلاصه می‌شود تا در «تقدیر رسمی». با این حال، آثار او از نگاه منتقدان دور نمانده است. یکی از نقدهای رایج، سادگی بیش از حد زبان و ساختار شعرهای اوست. برخی بر این باورند که شعرهایش از نظر تکنیکی به پای آثار کلاسیک یا حتی برخی شاعران مدرن نمی‌رسند. همچنین گفته می‌شود که در برخی موارد، پیام اجتماعی آن‌قدر پررنگ است که جنبه‌های هنری اثر را کم‌رنگ می‌کند. از سوی دیگر، وابستگی شدید شعرهای او به اجرا نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ به این معنا که اگر همان متن بدون اجرا خوانده شود، ممکن است تاثیرگذاری‌اش کاهش یابد. اما در برابر این نقدها، باید به این نکته توجه کرد که آرانیا جوهار اساساً در حال بازتعریف مفهوم شعر است. او به نسلی تعلق دارد که با اینترنت، ویدیو و ارتباطات سریع رشد کرده و طبیعی است که فرم‌های هنری‌اش نیز با این تغییرات هماهنگ باشد. اگر شعر کلاسیک بر صفحه کاغذ تعریف می‌شود، شعر آرانیا بر صحنه و در فضای دیجیتال معنا پیدا می‌کند. از منظر فرهنگی، او نماینده نوعی «ادبیات زنده» است؛ ادبیاتی که در لحظه شکل می‌گیرد، اجرا می‌شود و بلافاصله با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند. این نوع ادبیات، شاید از نظر برخی فاقد پیچیدگی‌های سنتی باشد، اما در عوض، از نظر تاثیرگذاری و گستره مخاطب، بسیار قدرتمند است. در نهایت، آرانیا جوهار را می‌توان پلی میان هنر و زندگی دانست؛ کسی که شعر را از قالب‌های محدود بیرون آورده و آن را به زبان روزمره مردم نزدیک کرده است. او با صدایی صادق و پرانرژی، توانسته روایتگر بخشی از واقعیت‌های تلخ و شیرین زندگی معاصر باشد. شعر او، بیش از آنکه به دنبال زیبایی صرف باشد، در پی «گفتن» است—گفتنی که گاه دردناک، گاه امیدبخش و همیشه واقعی است.  نمونه‌ای از حال‌وهوای شعر آرانیا جوهار (بازنویسی آزاد به سبک او) به من گفتند آرام‌تر حرف بزن دخترها صدایشان باید شبیه دعا باشد نه شبیه اعتراض به من گفتند لبخند بزن حتی وقتی دنیا روی شانه‌هایت سنگینی می‌کند اما من یاد گرفتم صدایم را از میان ترس‌هایم بیرون بکشم یاد گرفتم که هر واژه می‌تواند دیواری را فرو بریزد و حالا اگر بلند حرف می‌زنم برای این است که سال‌ها کسی صدایم را نشنیده بود نویسنده: قدسیه امینی

بلقیس سلیمانی، نویسنده، پژوهشگر، منتقد و تهیه‌کننده است که در سال‌های اخیر به یکی از موفق‌ترین نویسندگان زن مبدل شده است؛ او در نوشته‌هایش با دیدی نو به مسائل زنان پرداخته است. بلقیس سلیمانی در سال ۱۳۴۲ در رابر کرمان دیده به جهان گشود. او در خانواده‌ای پرجمعیت به دنیا آمد و چهار سال پس از تولدش شناسنامه‌دار شد! پدرش سواد مکتب‌خانه‌ای داشت؛ اما کودکی بلقیس با شاهنامه، دیوان حافظ و داستان‌های قدیمی سپری می‌شد و ازاین‌رو عشق به ادبیات و شعر در او ریشه دواند. او در نوجوانی کتاب‌خوانی را با عشق زیاد آغاز کرد، به‌طوری‌که دیگر هیچ کار دیگری جز کتاب‌خوانی انجام نمی‌داد! در همین سال‌های نوجوانی با اندیشه، کتاب‌ها و نوارهای دکتر شریعتی آشنا شد. پس از مدتی در رشته فلسفه وارد دانشگاه شد، در کلاس اساتید بزرگ دانشگاه حضور پیدا کرد و درس آموخت. دانشگاه برایش بهترین جایی بود که می‌شد در آن حضور داشت! او تمام سال‌های دانشجویی را کار کرد و در تهران ماندگار شد. در اواخر دهه شصت با مجتبی بشردوست، استاد زبان و ادبیات فارسی، ازدواج کرد که حاصل این ازدواج یک دختر و یک پسر است. پس از ازدواج به مدت سه سال به گیلان مهاجرت کردند و پس از آن باز به تهران بازگشتند. با بازگشت به تهران، سلیمانی با مطبوعات شروع به همکاری کرد و با نام‌های مستعار سپهر کیمیایی و کیمیا سپهری، که ترکیبی از نام فرزندانش است، در روزنامه‌ها و مجلات مختلفی قلم زد. در همین اثنا بود که آثار پژوهشی خود را منتشر نمود. پس از چاپ سه اثر، به‌طور کامل به داستان‌نویسی روی آورد و رمان‌هایش را منتشر نمود و بی‌وقفه نوشت. از بلقیس سلیمانی بیش از هشتاد مقاله و نقد تاکنون منتشر شده است، شش سال در رادیو فرهنگ مدیر گروه مطالعات فرهنگی بود، مدتی نیز رمان‌نویسی را در مدرسه رمان آموزش می‌داد و در جشنواره‌های مختلف ادبی داوری کرد. بلقیس سلیمانی همچنان در تهران ساکن است، می‌نویسد، نقد می‌کند و به پژوهش‌های خود ادامه می‌دهد. آثار بلقیس سلیمانی در سه دسته رمان، داستان کوتاه و پژوهش ادبی منتشر شده‌اند. عناوین آثار او عبارت‌اند از: کتاب خاله‌بازی کتاب به هادس خوش آمدید کتاب پسری که مرا دوست داشت کتاب سگ سالی کتاب بازی آخر بانو کتاب آن مادران این دختران کتاب پیاده کتاب من از گورانی‌ها می‌ترسم کتاب بی‌پایانی کتاب تخم شر کتاب روز خرگوش کتاب مارون کتاب شب طاهره کتاب نام کوچک من بلقیس کتاب مجموعه داستان بازی عروس و داماد کتاب هم‌نوا با مرغ سحر کتاب هنر و زیبایی از دیدگاه افلاطون کتاب بررسی وضعیت کمی و کیفی ادبیات داستانی دهه هفتاد از بلقیس سلیمانی بیش از هشتاد عنوان مقاله به ثبت رسیده است. او توانسته در سال ۸۵ جایزه ادبی مهرگان و جایزه ادبی اصفهان و در سال ۹۵ نشان درجه یک هنری را برای فعالیت‌های ادبی خود دریافت نماید. کتاب به هادس خوش آمدید: داستان درباره دختر کرمانی با اصل و نسبی به نام رودابه است که در زمان بمباران تهران دانشجوی تهران است. او به توصیه پدرش لطفعلی‌خان و نامزدش احسان، شب بمباران خوابگاه دانشجویی را به نیت امنیت بیش‌تر در برابر بمباران ترک می‌کند و به منزل یکی از اقوام احسان، یعنی یوسف‌خان، می‌رود. یوسف‌خان که در جوانی عاشق زلیخا، عمه رودابه بوده و با مخالفت‌ها عشقی بی‌سرانجام نصیبش شده بود، هنوز از این طایفه کینه به دل دارد و با ورود رودابه به منزلش، که اتفاقاً شباهت زیادی به عمه‌اش دارد، آتش کینه‌اش شعله‌ور می‌شود. او با تعرض شبانه به رودابه، این دختر را وارد جهنمی می‌کند که تا مدت‌ها درونش می‌سوزد و از همه عالم و آدم متنفر می‌شود. نام این رمان برگرفته از افسانه‌ای از یونان باستان می‌باشد. کتاب سگ سالی: کتاب سگ سالی داستان زندگی جوان روستایی است که برای ادامه تحصیل به تهران می‌آید و وارد مسیرهایی می‌شود که زندگی‌اش را دستخوش حوادث می‌کند. داستان از خرداد سال ۱۳۶۰ شروع می‌شود که شخصیت اصلی داستان وارد تهران شده و طرفدار گروهک سیاسی می‌شود، اما مدتی بعد از ترس دستگیری به روستای خود فرار می‌کند. اگرچه نقطه شروع ماجرا سال ۱۳۶۰ است، اما نویسنده بازه زمانی بیست‌وچندساله را در کتاب به تصویر می‌کشد. از شاخصه‌های بارز کتاب، وصف اوضاع سیاسی و اجتماعی طی سال‌های متمادی است. نویسنده در توصیف اوضاع جامعه از شخصیت‌های داستان بهره گرفته است که هرچه داستان جلوتر می‌رود با چالش بیشتری روبه‌رو می‌شود و شخصیت‌های جدیدی به داستان اضافه می‌شود. نویسنده به کمک هر یک از این شخصیت‌ها شرایط جامعه را بازگو می‌کند. پیاده: رمانی ناتورالیستی که از ابتدا تا انتها داستان انیس است؛ زن جوان ساده‌ای از اهالی گوران که یک سال و نیم است با کرامت ازدواج کرده و به تهران آمده است. روزی کرامت مردی به اسم هوشنگ را به خانه می‌آورد و می‌گوید قرار است مدتی مهمانشان باشد. انیس حس می‌کند حضور هوشنگ در خانه مشکوک است و وقتی مشغول زندگی می‌شود، شوهرش و دوست او که چند روزی میهمان آن‌ها بوده دستگیر می‌شوند و همین باعث می‌شود زن را تنها بگذارند. زن تنهای بی‌پول که توان بازگشت هم ندارد باید در تهران خاکستری و مرموز سال‌های شصت خودش و جنین داخل شکمش را سیر کند. گورانی‌ها هم طردش می‌کنند، چون بدگمان‌اند که بچه او مال شوهرش نباشد. تنها کسانی که انیس را می‌فهمند و کمکش می‌کنند زن هستند: زن صاحب‌خانه‌شان حاج‌خانم صفی، بعد زهراخانم صاحب‌خانه جدید، ملیحه دانشجوی گورانی که انیس را پیدا می‌کند و سعی می‌کند کمکش کند و زن‌هایی که در خانه افسرخانم سبزی پاک می‌کنند و با هم درد دل می‌کنند. راوی دانای کل محدود است و بلقیس سلیمانی به این وسیله نگاه دقیق و عمیقی به شخصیت زن دارد. زن در رمان پیاده شخصیت محوری دارد و در تقابل با مرد نیست بلکه همسو و هم‌جهت با اوست. سلیمانی قصد قهرمان‌پروری زن و دید فمینیستی نسبت به آن ندارد. انیس هرچند ناچار به تلاش برای زنده‌ماندن می‌شود اما عملاً در دایره‌ای بسته دست‌وپا می‌زند و نمی‌تواند از آن خارج شود؛ قدرت انتخاب ندارد و دائماً قربانی مناسبات اجتماعی و سیاسی می‌شود. حتی وقتی برای دومین‌بار ازدواج می‌کند نیز اتفاق بهتری برایش رقم نمی‌خورد. بازی عروس و داماد: این کتاب در ۱۰۰ صفحه و با دربرداشتن ۶۳ داستان کوتاهِ کوتاه نوشته شده است. پایان‌بندی داستان‌ها شوک‌آور و غیرمنتظره هستند. سوژه اصلی اکثر داستان‌ها مرگ است. گاه اما قتل و جنایت جای مرگ را می‌گیرد و در آمیختن با بهانه‌ای خانوادگی، اجتماعی یا سیاسی مفهومی روان‌شناسانه را تحویل می‌دهد و خشونتی غریب را تصویر می‌کند. بلقیس سلیمانی در این کتاب آن‌قدر به مرگ و شوخی‌های آن می‌پردازد که گاهی مخاطب را به این گمان می‌اندازد در زندگی‌اش چقدر با ابعاد آن برخورد داشته است: «ما می‌دانستیم و مادرمان هم می‌دانست که می‌دانیم که او پدر ۸۵ ساله‌مان را کشته است. همه ما منتظر چنین روزی بودیم، فقط نمی‌دانستیم کدام‌شان قاتل خواهد شد و کدام یک مقتول. اگر مادرمان موفق نشده بود، به‌طور حتم پدرمان موفق می‌شد. همه روی مادر را بوسیدیم و در آغوشش گریه کردیم و در چشم‌هایش خواندیم که: کاری نمی‌توانید بکنید. یک پزشک آشنا گواهی فوت پدر را صادر کرد و مراسم پدر به بهترین صورت ممکن برگزار شد. تکیه‌کلام مادر در مراسم پدر این بود: بی‌همدم شدم.» نویسنده: قدسیه امینی

کتاب دختر گمشده به قلم گیلین فلین که در گروه پرفروش‎ترین‌ها قرار دارد، داستان زن و شوهری را به تصویر می‌کشد که هر کدام به گونه‌ای با زندگی مشترکشان که سال‌هاست دچار روزمرگی شده، در ستیزند؛ یکی با خیانت و دیگری با انتقام. هر فصل داستان از نگاه یکی از شخصیت‌های اصلی کتاب دختر گمشده (Gone Girl)، به نام‌های نیک دان و ایمی دان، روایت می‌شود و همین موضوع شما را در تعلیق نگه می‌دارد تا زمانی که حقایق فاش شود. داستان از آن جا آغاز می‌شود که قرار است جشن پنجمین سالگرد ازدواج نیک و ایمی برگزار شود. همه در پی تدارکات و آماده کردن هدایا هستند که همسر زیبای نیک یعنی ایمی، ناگهان غیبش می‌زند. اما نیک که در نگاه سایر افراد، بهترین همسر دنیاست، هیچ کار خاصی برای یافتن همسرش انجام نمی‌دهد. پولیس از دفتر خاطرات ایمی، نوشته‌هایی پیدا می‌کند که نشان می‌دهد این زن ممکن است برای اطرافیانش خطری تهدیدآمیز محسوب شود. نیک که بسیار از سوی پولیس، رسانه‌ها و پدر و مادر ایمی تحت فشار است، مجبور می‌شود به دروغگویی، ریاکاری و رفتارهای نامناسب بسیاری روی آورد. او به طرز دلهره‌آوری از همه فراری شده و حال و روز خوبی ندارد. اما آیا نیک واقعاً قاتل همسرش است؟ ایجاد یک اثر هنریِ بدون نقص، خود یک معجزه محسوب می‌شود اما اعجاز گیلین فلین در کتاب دختر گمشده تنها خلق یک رمان نیست؛ بلکه کشف ژانر تازه‌ای در رمان‌های پولیسی است. او در این رمان برخلاف سایر داستان‌های ژانر جنایی، روی پای زنی ایستاده و همراه با او داستان را پیش می‌برد؛ در صورتی ‌که تا پیش از این، همواره مردان ایفاگر چنین نقش‌هایی بوده‌اند. گیلین فلین (Gillian Flynn) در این کتاب مسائلی را نشان می‌دهد که دنیای مدرن با آن‌ها سر و کار دارد و خواننده را قدم به قدم به درون جامعه‌ای می‌برد که در آن زنان از پوسته‌ خجالتی خود بیرون آمده‌اند. علاوه بر آن به نقش تأثیرگذار رسانه‌ها بر جامعه نیز تأکید می‌کند. وی در این کتاب توانسته زنان را از کنج ‌به بیرون کشیده و آن‌ها را به بطن داستان وارد کند. به همین دلیل نیز دختر گمشده در گروه آثار مدرن قرار دارد. این کتاب داستان رنج است، رنجی که از عشق نمود پیدا می‌کند اما تمامی شخصیت‌های آن برای خلاص شدن از این رنج و درد، نه تنها انزوا را انتخاب نمی‌کنند، بلکه در دل اجتماع قدم نهاده و شما را با بیم و امید خود همراه می‌کنند. با اقتباس از این کتاب فیلمی به کارگردانی دیوید فینچر در سال ۲۰۱۴ ساخته شد. جوایز و افتخارات کتاب دختر گمشده: - پرفروش کتاب در نیویورک تایمز - برنده جایزه بهترین کتاب گودریدز - پرفروش‌ترین کتاب سال ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ گیلین فلین نویسنده و فیلمنامه‌نویس آمریکایی، ۲۴ فوریه سال ۱۹۷۱ در کانزاس دیده به جهان گشود و در همان‌جا نیز بزرگ شد. او در دوران کودکی به شدت خجالتی بوده و به خواندن و نوشتن داستان علاقه‌ی بسیار زیادی داشته است. گیلین فلین برای تحصیل در رشته‌های زبان انگلیسی و روزنامه‌نگاری به دانشگاه کانزاس رفت و پس از اتمام آن، دو سال در نیویورک مشغول کار نوشتن برای مجلات بود. در بخشی از کتاب دختر گمشده می‌خوانیم: گفته شده عشق باید بدون قید‌وشرط باشد. این قانونش است. همه همین را می‌گویند. اما اگر عشق مرزی نداشته باشد، حدی نداشته باشد، قید و شرطی نداشته باشد، چرا باید کسی تلاش کند کار درست را در یک رابطه‌ی عاشقانه انجام بدهد؟ اگر بدانم که کسی عاشقم است و دیگر هیچ‌چیز برایش مهم نیست، دیگر چه چالشی باقی می‌ماند؟ من قرار است نیک را با همه‌ی کم‌وکاستی‌هایش دوست بدارم. و نیک هم قرار است مرا با همه‌ی ویژگی‌های شخصیتی‌ام دوست داشته باشد. اما مشخص است که هیچ‌کدام از ما این‌طور نیستیم. این مرا به این فکر می‌اندازد که همه در اشتباه‌اند و عشق باید شرطوشروط فراوانی داشته باشد. در عشق باید دو شریک وجود داشته باشد که همیشه در بهترین حالت‌شان باشند. عشق بی‌قیدوشرط عشق بدون نظم‌وترتیب است. و همان‌طور که همه دیده‌اند، عشق بدون نظم‌وترتیب مصیبت است. فکر می‌کنم یک زوج بعد از سال‌ها با هم بودن فراموش می‌کنند در نظر یکدیگر چه شگفت‌انگیز بوده‌اند. اولین دیدارمان را به خاطر می‌آورم، این‌که چطور مفتونت شده بودم، و حالا لحظه‌ی مناسبی است که بگویم، هنوز هم مفتونت هستم و این یکی از چیزهایی است که درباره‌ات دوست دارم: تو فوق‌العاده‌ای.» زمانی تعداد زیادی از نویسندگان مجلات به‌خاطر اینترنت، رکود اقتصادی و مردم امریکا که ترجیح می‌دادند به‌جای مطالعه، تلویزیون تماشا کنند و بازی کامپیوتری انجام بدهند و به‌شکل اینترنتی با دیگران دوست شوند، از دور خارج شده بودند. اما هیچ اپلیکیشنی برای سرکشیدن یک لیوان نوشیدنی در یک روز گرم در کافه‌ای خنک و تاریک نوشته نشده بود. دنیا همیشه به نوشیدن نیاز داشت. آن‌ها مثل بازیگرانی که زمان دقیق ایفای نقش خود را در صحنه‌ی تئاتر می‌دانند در زندگی من در رفت‌وآمد بودند. یکی که از در بیرون می‌رفت، دیگری وارد می‌شد. در مواقع نادری که مجبور بودند با هم در یک اتاق باشند، جوری رفتار می‌کردند که انگار این موقعیت آزارشان می‌دهد. من با صبوری منتظر ماندم، سال‌ها، برای این‌که ورق برگردد. این‌که مردان کتاب‌های جین آستین بخوانند، بافتنی یاد بگیرند، تظاهر به علاقه‌داشتن به کهکشان کنند، مهمانی‌های کاردستی ترتیب بدهند و وقتی ما ناراحت و ترش‌روی هستیم، به یکدیگر دلداری دهند. و بعد این ما باشیم که فکر کنیم: «آره، این یه مرد باحاله.» اما هرگز اتفاق نیفتاد. به‌جایش، زن‌ها در سراسر جامعه، برای تحقیرمان ساخت‌وپاخت کردند. خیلی زود دختران باحال تبدیل به دخترانی استاندارد شدند. مردان دیگر باورشان شده بود این زنان وجود دارند. آن‌ها دیگر یکی‌درمیان میلیون‌ها زن نبودند. همه‌ی دختران قرار بود همین‌طور باشند و اگر تو این‌گونه نبودی، حتماً مشکلی داشتی. ماهایی که مثل هم با تلویزیون و سینما و حالا با اینترنت بزرگ شده‌ایم. وقتی به ما خیانت می‌شود، می‌دانیم که چه باید بگوییم. وقتی عشق‌مان در ما می‌میرد، می‌دانیم چه باید بگوییم. همه‌ی ما مثل یک فیلم‌نامه‌ی از قبل تعیین‌شده درحال بازی هستیم. زمانه‌ی سختی است برای انسان‌بودن. تنها یک انسان حقیقی و واقعی‌بودن. نه مجموعه‌ای از ویژگی‌های اخلاقی بی‌شماری که از دیگران به عاریت گرفته‌ایم. به من مردی بدهید که درونش کمی جنگ و دعوا داشته باشد. کسی که با همان مزخرفاتی که صدایش می‌کنم جوابم را می‌دهد (و شخصی آن‌قدر مهربان که این مزخرفات را دوست داشته باشد) . اما مرا وارد روابطی نکنید که دائم درحال جنگ‌ودعوا باشیم، توهین‌ها را به‌شکل لطیفه به هم بگوییم، چشم‌هایمان برای هم از کاسه در بیاید و جلوی دوستان‌مان مثل سگ و گربه به هم بپریم و در مسائلی که به آن‌ها ارتباط ندارد به‌دنبال آن باشیم که طرف ما را بگیرند. نویسنده: قدسیه امینی