وزارت صحت عامه‌ی حکومت سرپرست درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که برای نخستین‌بار آزمایشگاه ‏معاینات «دی‌ان‌ای» در کشور ایجاد شده است. نورجلال جلالی، وزیر صحت عامه‌ گفته است که با افتتاح لابراتوار ‏معاینات «دی‌ان‌ای»، تسهیلات زیادی در بخش طب عدلی کشور فراهم خواهد ‏شد. آقای جلالی در ادامه تاکید کرده است که با فعال شدن این لابراتوار، شناسایی اجسادی که براساس ‏ظاهر دشوار است، آسان خواهد شد. این در حالی است که ‏دولت پیشین افغانستان در ماه حوت ۱۳۹۸ از ایجاد نخستین آزمایشگاه ‌‏«دی‌ان‌ای» در کشور خبر داده بود.‏ فیروزالدین فیروز، وزیر صحت عامه‌ آن زمان اعلام کرده بود که با راه افتادن این ‏مرکز، مشکلاتی که در زمینه‌های پزشکی، عدلی، قضایی و نیز امنیتی وجود ‏داشت برطرف می‌شود.‏ قابل ذکر است که طب عدلی افغانستان در گذشته براساس قرارداد، آزمایش‌های «دی‌ان‌ای» را در ‏کانادا انجام می‌داد. حکومت سرپرست در حالی از ایجاد آزمایشگاه «دی‌ان‌ای» خبر می‌دهند که نظام صحی ‏افغانستان به‌دلیل کاهش کمک‌ها با بحران مواجه است. ‏ سازمان ملل متحد بارها هشدار داده است که صدها مرکز صحی به‌دلیل قطع کمک‌ها، تعطیل شده و ‏سایر مراکز صحی نیز با کمبود امکانات و کارمند مواجه‌اند.‏ آزمایش دی‌ان‌ای (DNA) با جمع‌آوری نمونه‌ای از سلول‌های فرد انجام می‌شود و سپس DNA از این سلول‌ها استخراج و تجزیه و تحلیل می‌شود. روش‌های رایج نمونه‌گیری شامل سواب دهانی (نمونه‌گیری از داخل گونه با سواب پنبه‌ای)، نمونه خون، و نمونه بزاق است که همه آنها برای استخراج DNA استفاده می‌شوند.

برنامه جهانی غذا درتازه‌ترین مورد هشدار داده است که بسته‌شدن صدها مرکز تغذیه و کاهش شدید بودجه‌های بشردوستانه، هزاران کودک را در معرض خطر مرگ و سوء‌تغذیه قرار داده است. این نهاد گزارشی درباره وضعیت تغذیه و امنیت غذایی در افغانستان منتشر کرده و در آن آمده است که تنها در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ میلادی، ۲۹۸ مرکز تغذیه در سراسر کشور تعطیل شده و شمار تیم‌های سیار خدمات صحی و تغذیه از سال ۲۰۲۴ میلادی تا اکنون ۵۴ درصد کاهش یافته است. در ادامه آمده است که این کاهش چشمگیر در خدمات حیاتی، پوشش برنامه‌های تغذیه را به‌ویژه در جنوب افغانستان به شدت محدود کرده و پیامدهای فاجعه‌باری بر جای گذاشته است. در این بخش از کشور، بسته‌شدن ۳۸ مرکز تغذیه باعث شده بیش از ۱۴۱ هزار تن، از جمله بیش از ۸۲ هزار کودک خردسال، از دسترسی به درمان محروم شوند. برنامه جهانی غذا در ادامه تاکید کرده است که افغانستان اکنون با یکی از شدیدترین بحران‌های امنیت غذایی در جهان روبرو است. در ادامه آمده است که افغانستان پیش از این نیز دارای آسیب‌پذیری‌های عمیق و ساختاری بود که کاهش بودجه‌های بین‌المللی آن را تشدید کرده است. در گزارش آمده است: «افغانستان حتی پیش از بحران مالی فعلی نیز در پایین‌ترین سطح توسعه انسانی و از جمله کشورهایی با بیشترین آسیب‌پذیری در برابر تغییرات اقلیمی قرار داشت. دهه‌ها جنگ، خشکسالی‌های پیاپی و وابستگی شدید به کمک‌های خارجی، این کشور را در آستانه فروپاشی کامل اجتماعی و اقتصادی قرار داده است.» برنامه جهانی غذا هشدار داده است که ادامه کاهش کمک‌های بین‌المللی، رژیم غذایی میلیون‌ها خانواده را مختل کرده و ناامنی غذایی شدید را سریع‌تر از پیش‌بینی‌ها افزایش داده است. براساس ارزیابی‌های این نهاد، انتظار می‌رفت شمار افراد نیازمند به کمک فوری غذایی از ۱۲.۶ میلیون تن در آغاز سال ۲۰۲۵ میلادی به ۹.۵ میلیون تن در ماه‌های می تا اکتوبر کاهش یابد؛ اما تداوم خشکسالی در ۱۹ ولایت از ۳۴ ولایت کشور تولیدات زراعتی را به شدت کاهش داده و وضعیت را بحرانی‌تر کرده است. همچنین در گزارش آمده است که داده‌های میدانی برنامه جهانی غذا نشان می‌دهد، فقر و محرومیت خانوارها باعث شده مصرف غذای نامناسب تا ۲۶ درصد افزایش یابد و بسیاری از خانواده‌ها برای زنده ماندن تنها از نان و چای استفاده کنند. این نهاد افزوده است که بدون تأمین فوری بودجه، افغانستان با افزایش نگران‌کننده‌ لاغری مفرط کودکان و مرگ‌ومیرهای قابل پیشگیری روبه‌رو خواهد شد. این نهاد از جامعه‌ی جهانی خواسته است که برای جلوگیری از فاجعه‌ انسانی در افغانستان، اقدامات فوری سیاسی، مالی و عملیاتی روی‌دست گیرد.

بخش زنان سازمان ملل متحد درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که برای گسترش برنامه‌ی اضطراری کمک‌رسانی به زنان و دختران آسیب‌دیده از زلزله در شرق افغانستان، به ۲.۵ میلیون دالر نیاز فوری دارد. این سازمان با نشر گزارشی گفته است که این کمک مالی قرار است برای اجرای یک طرح ۶ تا ۱۲ماهه اختصاص یابد که هدف آن افزایش مشارکت زنان در روند پاسخ‌گویی و فراهم‌سازی دسترسی آنان به خدمات حیاتی است. در ادامه آمده است: «شوک‌های اصلی زلزله شاید پایان یافته باشد، اما زنانی که تحت تأثیر آن قرار گرفته‌اند، بدون کمک‌های فوری با یک فاجعه‌ی بلندمدت روبه‌رو خواهند شد.» در گزارش آمده که طرح کمک‌های بشری در همکاری با نهادهای زنان تطبیق می‌شود و بخشی از «طرح پاسخ‌گویی به زلزله» است که توسط دفتر هماهنگی کمک‌های انسان‌دوستانه‌ی سازمان ملل (اوچا) مدیریت می‌شود. بخش زنان سازمان ملل در ادامه تاکید کرده است که با نزدیک‌شدن زمستان، بسیاری از زنان و دختران هنوز از نبود سرپناه، لباس مناسب و خدمات اساسی رنج می‌برند. همچنین در بخشی از گزارش آمده است که از زمان نخستین زلزله در شرق افغانستان در ۳۱ آگوست، زنان در گروه‌های ارزیابی مشترک شامل شده‌اند تا نیازهای فوری آنان شناسایی شود. این نیازها شامل سرپناه، پوشاک، غذا، پول نقد، خدمات صحی و حمایتی، از جمله سلامت روان و مشاوره روانی-اجتماعی است. بخش زنان سازمان ملل، هشدار داده است که بسیاری از زنان هنوز نتوانسته‌اند از خدمات حمایتی بهره‌مند شوند؛ زیرا هنجارهای اجتماعی سنتی، آزادی رفت‌وآمد و دسترسی آنان به کمک‌ها را محدود می‌کند. در ادامه آمده است که افزون بر چالش‌های دیگر، کم‌بود زنان امدادگر نیز یکی از چالش‌های عمده است. قابل ذکر است که یک ماه پیش زمین‌لرزه‌ای ولایت‌های شرقی افغانستان را تکان داد که بیش از دو هزار و ۲۰۰ تن جان باختند، سه هزار و ۶۴۰ تن زخم برداشتند و هزاران خانواده بی‌خانمان شدند. بر بنیاد گزارش سازمان‌های جهانی، زنان و کودکان بیش‌ترین آسیب را از این رویداد متحمل شدند. با این وجود، براساس گزارش دفتر هماهنگ‌کننده‌ی کمک‌های بشردوستانه‌ی سازمان ملل متحد، در این زمین‌لرزه هزار و ۹۹۲ نفر جان باختند و بیش از سه هزار و ۶۰۰ نفر زخمی شدند. دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل اعلام کرده که کمک‌های دریافت‌شده تنها ۲۳.۷ میلیون دالر است، که این حدود ۱۱۵ میلیون دالر کم‌تر از نیاز واقعی است

کمیشنری عالی سازمان ملل در امور پناهند‌گان (UNHCR) درتازه‌ترین مورد هشدار داده است که هزاران افغانستانی مجبور شده‌اند از پاکستان به مناطقی برگردند که پیش از این از زلزله‌ها ویران شده‌اند. این نهاد با نشر اعلامیه‌ای در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که خانواده‌های بازگشت‌کننده با «بحران روی بحران» مواجه‌اند و نبود سرپناه، کم‌بود آب و غذا و دسترسی محدود به خدمات صحی، وضعیت زندگی برگشت‌کنند‌گان را به‌شدت دشوار ساخته است. کمیشنری عالی سازمان ملل در امور پناهندگان در ادامه تاکید کرده است که منابع مالی برای کمک‌رسانی به این خانواده‌ها رو به پایان است و ادامه این روند می‌تواند فاجعه انسانی تازه‌ای را رقم بزند. در اعلامیه آمده است که جامعه‌ی جهانی نمی‌تواند به این وضعیت پشت کند و باید در کنار خانواده‌های آسیب‌پذیر افغانستانی بایستد. این در حالی است که پاکستان و ایران در ماه‌های اخیر، روند اخراج اجباری پناه‌جویان افغان را شدت بخشیده‌اند. روزانه صدها خانواده از این دو کشور به‌طور اجباری اخراج شده و وارد افغانستان می‌شوند؛ کشوری که خود نیز با چالش‌های گسترده اقتصادی، سیاسی و اجتماعی روبرو است. این اخراج‌ها در حالی پس از جنگ ایران و اسراییل شدت یافته است که افغانستان با بحران شدید حقوق بشری و انسانی مواجه ا‌ست و بسیاری از اخراج‌شد‌گان، از جمله زنان، خبرنگاران و مدافعان حقوق بشر در معرض خطر واقعی نقض حقوق بشر قرار دارند.

یک سازمان غیردولتی اندونیزیایی موسوم به «کمیته نجات اضطراری طبی» درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که برای کمک به زلزله‌زدگان ولایت کنر یک تیم صحی به افغانستان فرستاده است. عرب‌نیوز امروز (شنبه، ۵ سنبله) با نشر گزارشی گفته است که این تیم به‌تازگی از جاکارتا عازم افغانستان شده و تا نهم ماه اکتبر در این کشور باقی خواهد ماند و این تیم متشکل از دو داکتر زن، یک پرستار مرد و یک خبرنگار مرد می‌باشند. عرب‌نیوز به نقل از تونگو میتی فرانسیسکا، یکی از داکتران عضو این تیم نوشته است که آنان به ولایت کنر می‌روند و در آن‌جا برای مردم خدمات صحی و کمک غذایی ارائه خواهند کرد. در بخشی از گزارش آمده است که «کمیته نجات اضطراری طبی» اندونیزیا همچنان برای ۵۰۰ تن دارو تهیه کرده که در روستاهای مختلف ولایت کنر توزیع خواهد شد. همچنین هدیکی حبیب، رییس اجرایی این کمیته به عرب‌نیوز گفته است که اعزام این تیم صحی، بخشی از تلاش‌ها برای تقویت کمک‌های بشردوستانه به مردم افغانستان است. او در بخشی از صحبت‌هایش تاکید کرده است: «فاجعه‌ی زمین‌لرزه در افغانستان تأثیرات عمده‌ای بر سلامت و اجتماع گذاشته است، اما حمایت بشردوستانه از سوی جامعه‌ی جهانی برای مردم آن‌جا ناکافی به نظر می‌رسد.» زمین‌لرزه حدود یک ماه پیش شرق افغانستان را لرزاند و بیشترین تلفات و خسارات را در کنر برجای گذاشت. براساس گزارش دفتر هماهنگ‌کننده‌ی کمک‌های بشردوستانه‌ی سازمان ملل متحد، در این زمین‌لرزه هزار و ۹۹۲ نفر جان باختند و بیش از سه هزار و ۶۰۰ نفر زخمی شدند. با این وجود، مقامات حکومت سرپرست افغانستان اعلام کرده‌اند که بیش از دو هزار و ۲۰۰ تن کشته و بیش از سه هزار و ۶۰۰ تن زخمی و هزاران تن بی‌خانمان برجای گذاشت. دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل اعلام کرده که کمک‌های دریافت‌شده تنها ۲۳.۷ میلیون دالر است، که این حدود ۱۱۵ میلیون دالر کم‌تر از نیاز واقعی است گفته می‌شود که پس از منع کار کارمندان زن، سازمان‌های بین‌المللی هشدار داده‌اند که کم‌بود کارمندان زن در مناطق آسیب‌دیده، روند رسیده‌گی به زنان آسیب‌دیده را دشوار ساخته است.

سازمان نجات کودکان اعلام کرده است که پس از وقوع زلزله‌ی مرگ‌بار در شرق افغانستان و مسدودشدن مسیرهای شفاخانه‌ها، نوزادان در خیمه‌ها متولد می‌شوند. این سازمان با نشر گزارشی گفته است که در مناطق زلزله‌زده حدود ۱۱ هزار زن در حال حاضر باردار هستند و تا ماه‌های آتی در بحبوحه فصل زمستان، در خیمه‌ها زایمان خواهند کرد که در آستانه فصل زمستان و نبود سرپناه، زاد و ولد سلامتی مادران و کودکان را با خطر مواجه خواهد کرد. در گزارش آمده است که از هر ۱۰ خانواده، ۹ خانواده در ولسوالی‌هایی که بیشترین آسیب را از زلزله‌های مرگبار در شرق افغانستان دیده‌اند، به خیمه‌ها نقل مکان کرده‌اند و حدود ۴۰ هزار کودک نیز در فضای باز زندگی می‌کنند. در بخشی از گزارش آمده است که ریزش سنگ‌های بزرگ پس از زلزله در شرق افغانستان از یکسو و بارش برف در فصل زمستان از سوی دیگر، نگرانی‌ مردم روستا را نسبت به تردد برانگیخته است. سازمان نجات کودکان در ادامه تاکید کرده است که در فصل زمستان ممکن است مسیرهای برخی از مناطق آسیب‌دیده برای هفته‌ها مسدود بماند. این سازمان هشدار داده است که علاوه بر موارد فوق، تهدید دائمی سقوط سنگ‌ها نیز وجود دارد و برخی روستاها هنوز تنها با پای پیاده قابل دسترسی هستند. در گزارش تخمین زده شده است که حدود نیم میلیون نفر که از زلزله‌های شرق افغانستان متاثر شده‌اند، نیازمند کمک هستند و بیش از ۸ هزار خانه تخریب یا آسیب دیده‌اند. همچنین گزارش به نقل از سمیرا سید رحمان، مدیر برنامه‌ها و حمایت‌های سازمان نجات کودکان در افغانستان، نوشته است: «هیچ نوزادی نباید نخستین نفس خود را در خیمه بکشد. هیچ کودکی نباید بدون کفش، لباس گرم یا سیستم گرمایشی باشد، در حالی که زمستان در راه است.» او هشدار داد که هوای سرد سلامت نوزادان و کودکان را به خطر انداخته، سیستم ایمنی بدن را تضعیف می‌کند و حساسیت به عفونت‌های حاد تنفسی را افزایش می‌دهد. این مقام سازمان نجات کودکان خواستار کمک مالی فوری برای حمایت از کودکان و زنان باردار شد. در پی زمین‌لرزه‌ی مرگ‌بار در اوایل ماه جاری میلادی در شرق کشور، بیش از دو هزار تن که بیشتر آنان زنان و کودکان بودند، جان باخته و حدود دو هزار تن دیگر زخمی شدند. با این وجود، براساس آخرین آمار دفتر هماهنگ‌کننده‌ی کمک‌های بشردوستانه‌ی سازمان ملل متحد، در این زمین‌لرزه هزار و ۹۹۲ نفر جان باخته و سه هزار و ۶۳۱ نفر دیگر زخمی شده‌اند.

کمیسیون مستقل حقوق بشر پاکستان درتازه‌ترین مورد هشدار داده است که شمار زیادی از زنان باردار و بیماران اهل افغانستان که به مراقبت‌های فوری طبی نیاز دارند، به دلیل هراس از بازداشت توسط پولیس، از مراجعه به مراکز درمانی خودداری می‌کنند. این کمیسیون با نشر گزارشی گفته است که وضعیت صحی پناه‌جویان اهل افغانستان در پاکستان به‌شدت نگران‌کننده شده و ناتوانی در دسترسی به خدمات اولیه صحی، به‌ویژه برای زنان باردار، تهدیدی جدی برای جان آنان به شمار می‌رود. در ادامه آمده است که برخی شفاخانه‌ها نیز از پذیرش بیماران اهل افغانستان فاقد اسناد معتبر، خودداری کرده‌اند که این اقدام نقض آشکار حقوق بشر بوده و با تعهدات قانونی و بین‌المللی پاکستان نیز در تضاد قرار دارد. کمیسیون مستقل حقوق بشر پاکستان در ادامه تاکید کرد: «ترس از بازداشت و اخراج اجباری، پناه‌جویان را به انزوا کشانده و آنان را از ابتدایی‌ترین حقوق بشری چون حق دسترسی به خدمات صحی محروم ساخته است.» در بخشی از گزارش آمده است که در صورت بازگشت اجباری به افغانستان، زنان و دختران افغانستانی با آپارتاید جنسیتی روبرو خواهند شد. قابل ذکر است که در ماه‌های اخیر، نگرانی‌ها در میان پناه‌جویان افغانستانی در پاکستان افزایش یافته و بسیاری از آنان نسبت به خطر بازداشت، زندانی شدن و اخراج اجباری ابراز نگرانی کرده‌اند. نهادهای حقوق بشری از حکومت پاکستان خواسته‌اند تا سیاست‌های مهاجرتی خود را بازنگری کرده و به اصول انسانی و تعهدات بین‌المللی احترام بگذارد.

سازمان جهانی صحت درتازه‌ترین مورد هشدار داده است که افزایش بیماری‌های قلبی، دیابت، سرطان و مشکلات مزمن ریوی در میان زنان افغانستان نگران‌کننده است. این سازمان امروز (دوشنبه، ۳۱ سنبله) با نشر گزارشی گفته است که سرطان سینه و سرطان دهانه رحم از جمله سرطان‌های شایع در میان زنان افغانستان هستند و تنها بیماری‌های قلبی‌ و عروقی هر سال جان بیش از ۴۰ هزار نفر را در افغانستان می‌گیرد.. سازمان جهانی صحت با ابراز نگرانی تاکید کرده است که بیشتر بیماران تنها در مراحل پیشرفته در پی درمان می‌روند، زمانی که تأثیر درمان به‌مراتب کمتر است. سازمان صحی جهان همچنین خاطرنشان کرده است که بیش از نیمی از خانواده‌های بازگشت‌کننده از ایران و پاکستان با اختلالات روانی مواجه هستند. این سازمان در ادامه افزوده است که بیماری روانی «مرگ خاموش» در میان شهروندان افغانستان است. در گزارش آمده است که از هر پنج افغان یک نفر دچار مشکل سلامت روان است و در سال گذشته، بیش از نیمی از خانواده‌های بازگشته با اختلالاتی چون اضطراب، افسردگی یا استرس پس از سانحه مواجه شدند. با این وجود، شفاخانه‌های ولایتی و خدمات مراقبت اولیه، هنوز فاقد خدمات سلامت روان‌اند و بسیاری از اقشار آسیب‌پذیر کشور بدون مراقبت رها می‌شوند. همچنین ادوین سنیزا سالوادور، نماینده سازمان صحی جهان در افغانستان، گفته است: «در سراسر افغانستان، میلیون‌ها تن با بار روزانه بیماری‌های مزمن و چالش‌های روانی زنده‌گی می‌کنند؛ مسأله‌ای که فشار عظیمی بر یک سیستم صحی شکننده وارد کرده است.» این سازمان پیش‌تر نیز از افزایش بیماری مالاریا در کشور هشدار داده بود.

سازمان جهانی صحت اعلام کرده است که در ماه آگوست سال جاری میلادی، موارد ابتلا به بیماری مالاریا در افغانستان ۲۱.۷ درصد افزایش یافته است. این نهاد با نشر گزارشی گفته است که در این ماه ۱۲ هزار و ۸۹۷ مورد ابتلا به بیماری مالاریا در افغانستان تایید شده است که این آمار نسبت به ماه جولای ۲۱.۷ درصد افزایش یافته و روند صعودی ابتلا به این بیماری از ماه اپریل به این‌سو را نشان می‌دهد. در بخشی از گزارش سازمان جهانی صحت آمده است که موارد ابتلا به عفونت‌های حاد تنفسی (ذات‌الریه)، سرخکان، اسهال حاد و تب کنگو در افغانستان کاهش یافته است. همچنین این سازمان در ادامه تاکید کرد که در ماه آگوست سال جاری میلادی، ۱۴۲ مورد مرگ براثر عفونت‌های حاد تنفسی، ۱۷ مورد مرگ براثر سرخکان، ۱۱ مورد مرگ براثر اسهال حاد آبکی و ۱۶ مورد مرگ براثر ابتلا به تب خون‌دهنده‌ی کریمه-کنگو نیز ثبت شده است. براساس گزارش سازمان جهانی صحت، در این ماه ۲۰ هزار و ۷۲۱ مورد جدید ابتلا به اسهال حاد آبکی، ۶۸ هزار و ۳۴۵ مورد ابتلا به عفونت‌های حاد تنفسی، چهار هزار و ۹۹۳ مورد مشکوک به سرخکان و ۱۶۶ مورد جدید ابتلا به تب خون‌دهنده‌ی کنگو در افغانستان ثبت شده است. در ادامه آمده است که میزان ابتلا به اسهال حاد آبکی ۲۴.۲ درصد، عفونت‌های حاد تنفسی ۱۷.۲ درصد، سرخکان ۴۷.۱ درصد و تب خون‌دهنده‌ی کنگو ۳۳.۳ درصد نسبت به ماه جولای کاهش یافته است. سازمان جهانی صحت در بخشی از گزارش افزوده است که در ماه آگوست، ۲۷۳ مورد جدید ابتلا به تب دنگی و ۲۰۸ مورد جدید ابتلا به کرونا ثبت شده، اما هیچ موردی از مرگ براثر این بیماری‌ها ثبت نشده است. در گزارش آمده است که موارد ابتلا به این بیماری‌ها نیز به ترتیب ۱۹.۵ درصد و ۶۳.۸ درصد کاهش یافته است. سازمان جهانی صحت تصریح کرد که مقیاس ابتلا به این بیماری‌ها همچنان بالا است و وقوع زمین‌لرزه در شرق افغانستان، بر چالش‌ها افزوده است. این سازمان خواستار اولویت‌بندی واکنش‌های صحی برای جمعیت آسیب‌دیده، تشدید تلاش‌ها برای جلوگیری و پیش‌گیری از شیوع بیماری‌ها شده است.