محمد صادق خان، نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که صدها دانشجوی اهل افغانستان به شمول دختران در چارچوب مرحله سوم بورسیه علامه اقبال وارد پاکستان شده‌اند. محمد صادق خان این اظهارات را با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود، مطرح کرده و گفته است که این افراد در رشته‌های پزشکی، مهندسی، علوم کامپیوتر، مدیریت، زراعت و علوم اجتماعی در دانشگاه‌های پاکستان به‌صورت رایگان تحصیل خواهند کرد. آقای خان در ادامه تاکید کرده است که در میان این دانشجویان دختران نیز حضور دارند. در حالی نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان از پذیرش دانشجویان اهل افغانستان در دانشگاه‌های شان خبر می‌دهد که حکومت سرپرست از زمان تسلط دوباره بر افغانستان محدودیت‌های گسترده بر حقوق و آزادی‌های اساسی زنان وضع و آنان را از آموزش و کار محروم کرده‌اند. این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش باز بماند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند. نماینده پاکستان پیش از این اعلام کرده بود که حدود ۲۰ هزار تن، از جمله پنج هزار دختر، برای دریافت این بورسیه‌ها ثبت‌نام کرده‌ بودند. گفتنی است که مرحله دوم برنامه بورسیه‌های علامه اقبال برای دانشجویان افغانستان جدی سال گذشته آغاز شده بود. این برنامه در مدت سه سال، چهار هزار و ۵۰۰ بورسیه کامل در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا از افغانستان دانشجو پذیرفته است.

دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که بررسی الگوی مصرف مواد مخدر در افغانستان نشان می‌دهد که مردان اغلب مصرف مواد مخدر را در سنین پایین‌تر و با چرس و زنان اغلب با تریاک شروع می‌کنند. این دفتر امروز (پنج‌شنبه، ۵ سرطان) با نشر گزارشی، اماکن عمومی مصرف مواد مخدر، الگوهای مصرف، نحوه‌ی مصرف و دسترسی مصرف‌کنندگان مواد مخدر در افغانستان به درمان را مورد بررسی قرار داده است. داده‌های این گزارش براساس مطالعات انجام‌شده در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ جمع‌آوری شده است. دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل تاکید کرده است که بررسی‌ها نشان می‌دهد که مصرف‌کنندگان معمولا مصرف چرس را در ۱۹ سالگی، تریاک را در ۲۳ سالگی، و هیروئین و شیشه (مت‌آمفتامین) را در ۲۵ سالگی شروع کرده‌اند. در بخشی از گزارش آمده است که در میان مردان مصرف «اوپیات‌ها»، به‌ویژه تریاک و هروئین، و محرک‌ها، به‌ویژه شیشه و چرس بیشتر رایج بود. در حالی که در میان زنان، تریاک بیشترین مصرف را داشت، سپس شیشه، هروئین و آرام‌بخش‌ها. در ادامه آمده است که مصرف چرس در میان زنان «بسیار کم» است. این دفتر افزوده است که در سال ۲۰۲۲ میلادی ۶۵۱ نقطه‌ی تجمع برای مصرف مواد مخدر در ۳۲ ولایت افغانستان، به استثنای خوست و پکتیا، وجود داشت که احتمالا اکنون به‌دلیل اقدامات حکومت سرپرست محدود شده است. مطابق این گزارش، بیشترین تعداد این نقاط در شهر قندهار (۶۴ نقطه) و شهر کابل (۵۵ نقطه) بود، بااین‌حال، ولایت‌های نیمروز، زابل و نورستان بالاترین نرخ نقاط تجمع را به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت داشتند. در گزارش دفتر مبارزه با جرم و مواد مخدر سازمان ملل متحد آمده است که در سطح ملی، به‌طور میانگین در هر «نقطه‌ی تجمع» حدود ۴۱ نفر مصرف‌کننده‌ی مواد مخدر حضور داشتند. براساس این گزارش، کابل با چهار هزار و ۷۰۰ نفر بیشترین تعداد مصرف‌کننده در نقاط تجمع را داشت و پس از آن فاریاب با سه هزار و ۲۰۰ نفر مصرف‌کننده در جایگاه بعدی قرار داشت. همچنین در بخشی از گزارش آمده است که میانگین سنی شش هزار و ۸۹۳ نفر از افرادی که در تحقیق این نهاد شرکت کردند، ۳۵ سال بود و در مقایسه با جمعیت عمومی افغانستان، در وضعیت اقتصادی-اجتماعی پایین‌تری قرار داشتند. مطابق این گزارش، نیمی از آنان هیچ‌گونه تحصیلات رسمی نداشتند، ۶۰ درصدشان متأهل و هشت درصد مطلقه یا جدا شده بودند. دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد گفته است که بیش از یک‌پنجم پاسخ‌دهندگان در نقاط تجمع، بی‌خانمان بودند، حدود ۷۰ درصد شاغل بودند، اما سه‌چهارم آنان در مشاغل غیررسمی و موقت فعالیت داشتند. براساس گزارش این نهاد، ۴۳ درصد این افراد از خانواده و دوستان حمایت مالی دریافت می‌کردند و یک‌سوم برای تأمین هزینه‌ی مواد مخدر خود، مرتکب جرم می‌شدند. دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد در گزارش خود گفته است که نیمی از پاسخ‌دهندگان در مطالعات این نهاد (۵۳ درصد مردان و ۲۹ درصد زنان) سابقه‌ی دریافت درمان برای اختلال مصرف مواد را داشتند.

برنامه توسعه سازمان‌ ملل نسبت به تشدید بحران آب و خشکسالی‌های بلندمدت در بسیاری از مناطق افغانستان به‌ویژه در ولایت‌های هرات، فراه، سمنگان و قندهار هشدار داده است. این سازمان امروز (پنج‌شنبه، ۵ سرطان) با نشر گزارشی تحت عنوان بحران کم‌آبی در افغانستان نوشته است که کمبود آب باعث کاهش برداشت محصولات و درآمد خانواده‌ها شده است. گزارش به نقل از کشاورزان نوشته است که برای مقابله با بحران کم‌آبی مجبور به حفر چاه‌های عمیق شده‌اند که باعث افت شدید سطح آب‌های زیرزمینی شده است. فضل احمد، از روستای تولک ولایت غور، به دفتر توسعه سازمان‌ ملل گفته است: «ما در سال‌های اخیر با کمبود آب مواجه بودیم که ناشی از خشکسالی پی‌درپی در این منطقه بود. کاهش میزان آب در رودخانه‌ها و چشمه‌های‌مان، تامین آب برای محصولات کشاورزی را بسیار دشوار کرده بود.» همچنین در بخشی از گزارش آمده است که به‌دلیل نبود سد، دیوار محافظ یا کانال‌های ایمن، بسیاری از مناطق در معرض سیلاب‌های ناگهانی قرار دارند و سیلاب‌ها علاوه بر نابودی محصولات کشاورزی، خانه‌ها، جاده‌ها و چاه‌های آب را هم نابود می‌کند. شیراحمد باشنده ولایت هرات گفت: «روستای ما از سیلاب‌های ناگهانی آسیب جدی دیده است؛ سیلاب‌هایی که خانه‌ها، زمین‌های کشاورزی و کانال‌های آبیاری را تخریب کرده‌اند.» کانال‌های سنتی، فرسوده و ناکارآمد از دیگر چالش‌های است که در این گزارش به آن اشاره شده است؛ نبود سد، مخزن و دیواره‌های محافظ باعث هدر رفتن منابع آبی و کاهش بهره‌وری و کشاورزی شده است. برنامه توسعه سازمان‌ملل با استناد به اظهارات کشاورزان تصریح کرده که بسیاری از خانواده‌ها به‌دلیل نبود سیستم لوله‌کشی یا چاه، از آب باران، رودخانه‌ها یا چشمه‌ها استفاده می‌کنند که منجر به افزایش بیماری‌های چون اسهال، تب و بیماری‌های پوستی شده است. عبدالخالق از روستای چشمه دراز، سمنگان گفته است: «کودکان ساعت‌ها وقت صرف آوردن آب می‌کنند و تحصیل‌شان فدای این کار شده است. مشکلات بهداشتی، از جمله شیوع گسترده اسهال ناشی از آب باران آلوده، در این ولایت شایع است.» برنامه توسعه سازمان‌ ملل می‌گوید از اکتبر ۲۰۲۱ تا دسامبر ۲۰۲۴ زیرساخت‌های آبی را برای بیش از ۶۱۷ هزار خانواده فراهم ساخته و بیش از ۲۲۹ هزار هکتار زمین نیز آبیاری شده است.

برنامه انکشافی سازمان ملل متحد درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که زنان و دختران در افغانستان در شرایط کنونی با چالش‌های قابل توجهی رو‌برو هستند. این برنامه با نشر اعلامیه‌ای گفته است که محدودیت‌های آموزش و اشتغال، فرصت‌های بسیاری را برای بسیاری از دختران و زنان افغانستان محدود کرده است. در اعلامیه آمده است که برخی برای حمایت از خود و خانواده‌های‌شان به کارهای غیررسمی روی آورده‌اند. در ادامه آمده است که این نقش‌ها، اگرچه حیاتی هستند، اما اغلب بدون حمایت‌های رسمی یا ثبات بلندمدت انجام می‌شوند. قابل ذکر است که بخش زنان سازمان ملل متحد نیز در ۲۷ جوزای سال روان با نشر گزارشی گفته بود که از هر ۱۰ زن جوان افغانستانی هشت تن از آموزش، تحصیل و وظیفه محرومند. بخش زنان سازمان ملل متحد درباره شاخص جنسیتی افغانستان در سال ۲۰۲۴ اعلام کرده بود که پس از تسلط حکومت سرپرست بر کشور، زنان و دختران افغانستان از معیارهای جهانی توسعه انسانی عقب مانده‌اند. در گزارش آمده بود که افغانستان دومین شکاف جنسیتی بزرگ جهان را داشته و با ۷۶ درصد نابرابری میان زنان و مردان در زمینه‌هایی مانند سلامت، آموزش، دسترسی مالی و مشارکت در تصمیم‌گیری، یکی از بزرگ‌ترین شکاف‌های جنسیتی در جهان را دارد. همچنین حکومت سرپرست از زمان تسلط دوباره بر افغانستان محدودیت‌های گسترده بر حقوق و آزادی‌های اساسی زنان وضع و آنان را از آموزش و کار محروم کرده‌اند. این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش باز بماند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند.

تلویزیون خصوصی «راه فردا» درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که پس از دو ماه توقف، فعالیت خود را از سر گرفته است. این تلویزیون امروز (سه‌شنبه، ۳ سرطان) با نشر اعلامیه‌ای در حساب کاربری فیسبوک، نوشته است که نشرات آن در کابل از طریق آنتن‌های عادی و در سراسر جهان از طریق ماهواره «ترکمن عالم» در دسترس است. در اعلامیه‌ی تلویزیون راه فردا آمده است: «مسوولان این تلویزیون از حمایت و همراهی مخاطبان قدردانی کرده و وعده می‌دهند که این رسانه با رویکردی نوین، صدای مردم را رساتر از گذشته منعکس خواهد کرد.» این در حالی است که وزارت اطلاعات و فرهنگ حکومت سرپرست در نهم ماه ثور اعلام کرد که فعالیت تلویزیون «راه فردا» بر اساس شکایت کارمندان آن مبنی بر عدم پرداخت معاش شان، تعلیق شده است. این وزارت گفته بود که پرونده این تلویزیون را به محکمه ارجاع داده و تا زمان صدور حکم، فعالیت آن متوقف خواهد بود. باید گفت که هنوز مشخص نیست که فعالیت تلویزیون خصوصی راه فردا چگونه و تحت چه شرایطی از سر گرفته شده است. تلویزیون خصوصی راه فردا با حمایت سیاسی حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان به رهبری محمد محقق فعالیت می‌کند. قابل ذکر است که شماری از رسانه‌ها طی بیش از سه سال حکومت فعلی، به دلیل مشکلات مالی و محدودیت مسدود شد است.

سیما باهوس، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد و مدیر اجرایی بخش زنان این سازمان می‌گوید که بدون حضور معنادار و فراگیر زنان و دختران در روندهای سیاسی، دستیابی به صلح در افغانستان ناممکن است. خانم باهوس این اظهارات را در نشست شورای امنیت سازمان ملل در مورد وضعیت افغانستان مطرح کرده و گفته است که از زمان آغاز فعالیتش به‌عنوان مدیر اجرایی بخش زنان سازمان ملل، شرایط برای زنان و دختران افغانستان وخیم‌تر شده و تا اکنون حتی یکی از محدودیت‌های وضع‌شده از سوی حکومت سرپرست لغو نشده است. وی تاکید کرده است: «در بحبوحه‌ی این بحران رو به گسترش، درخواست زنان و دختران افغانستان از جامعه‌ی جهانی برای فراموش نکردن آن‌ها، اغلب بی‌پاسخ مانده است.» او افزوده است که با وجود صدور قطعنامه‌های متعدد شورای امنیت در حمایت از امدادگران زن و دسترسی بدون مانع آن‌ها به زنان افغانستان، توانایی سازمان ملل و شرکای آن برای ارائه‌ی خدمات به زنان به‌شدت تضعیف شده است. همچنین این مقام سازمان ملل در بخشی از صحبت‌های گفت که محدودیت‌های حکومت فعلی، «استخدام ایمن امدادگران زن و حتی دسترسی به زنان آسیب‌دیده را دشوارتر از هر زمان دیگری» کرده است. سیما باهوس ضمن ابراز تعهد به حمایت از زنان افغانستان، می‌گوید که این نهاد بین‌المللی تمام توان خود را برای عبور زنان این کشور از محدودیت‌های بی‌پایان به کار خواهد گرفت. خانم باهوس همچنان با اشاره به گزارش تازه‌ی شاخص جنسیتی افغانستان که هفته‌ی گذشته از سوی بخش زنان سازمان ملل منتشر شد، گفته است که یک‌سوم جمعیت این کشور، به‌ویژه زنان و کودکان با سوء‌تغذیه و گرسنگی مواجه‌اند. او محدودیت‌ها علیه حقوق و آزادی‌های اساسی زنان و دختران را فراتر از یک بحران دانسته و آن را «آسیب رساندن به یک نسل» توصیف کرد. مدیر اجرایی بخش زنان سازمان ملل هشدار داده است که زنان و دختران افغانستان نباید به حاشیه رانده شوند و مشروعیت و دوام هرگونه توافق یا نتیجه‌ای در گرو مشارکت معنادار، ایمن، کامل و برابر آنان است. او در ادامه از شورای امنیت خواست که به‌طور فعال از تلاش‌های جاری برای پاسخگو ساختن حکومت فعلی حمایت کند.

جویس مسویا، دستیار دبیرکل سازمان ملل متحد در امور بشردوستانه و معاون هماهنگ‌کننده امداد اضطراری درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که مردم افغانستان با نیازهای بشردوستانه مداوم و شدیدی مواجه‌ هستند. خانم مسویا این اظهارات را در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره وضعیت افغانستان مطرح کرده و گفته است که دهه‌ها جنگ، فقر ساختاری، بحران‌های اقلیمی، محدودیت‌های گسترده علیه زنان و دختران و کاهش شدید بودجه وضعیت را بحرانی‌تر کرده ‌است. وی تاکید کرده است که میزان مرگ‌ومیر مادران در افغانستان بیش از ۲.۵ برابر میانگین جهانی است و در کنار آن خشک‌سالی گسترده بخش‌هایی از کشور را تهدید می‌کند. جویس مسویا در ادامه افزوده است: «از هر پنج شهروند افغانستان، یک تن با گرسنگی روبرو است و سه تن به‌طور جدی دچار سوءتغذیه هستند. حدود ۳.۷ میلیون کودک از رفتن به مکتب محرومند که ۲.۲ میلیون تن از آنان دختران بالای ۱۱ سال‌ هستند که به‌دلیل محدودیت‌های حکومت فعلی اجازه تحصیل ندارند.» همچنین دستیار دبیرکل سازمان ملل در امور بشردوستانه در بخشی از صحبت‌هایش هشدار داده است که کابل ممکن است به نخستین پایتخت جهان در دوران مدرن تبدیل شود که با کمبود شدید آب مواجه می‌شود. او گفت که سطح آب‌های زیرزمینی در کابل تا ۳۰ متر کاهش یافته است و نزدیک به نیمی از چاه‌های آب خشک شده‌اند. همچنین وی در بخش دیگر سخنانش با تاکید بر نقش کلیدی زنان افغانستان در عملیات کمک‌رسانی گفته است: «زنان امدادگر در افغانستانی با وجود تهدیدها و محدودیت‌ها همچنان در خط مقدم پاسخ بشردوستانه قرار دارند و به جوامعی خدمت می‌رسانند که در غیر این صورت به حاشیه رانده می‌شوند.» خانم مسویا تصریح کرد که صندوق بشردوستانه افغانستان اخیراً ۲.۴ میلیون دالر را به سازمان‌های محلی اختصاص داده است، از جمله نهادهایی که غالباً نادیده گرفته می‌شوند.

رزا اوتونبایوا، رییس یوناما یا دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان می‌گوید که نباید وضعیت غیرقابل قبول زنان و دختران افغانستان از سوی جامعه‌ی جهانی و نهادهای بین‌المللی فراموش شود. خانم اوتونبایوا این اظهارات در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره وضعیت افغانستان مطرح کرده و گفته است که ممنوعیت ادامه تحصیل دختران بالاتر از صنف ششم، افغانستان را از جهان جدا می‌سازد. وی در این نشست بار دیگر از حکومت سرپرست افغانستان خواست تا ممنوعیت‌ها علیه زنان و دختران را لغو کرده و حق آموزش را به آن‌ها بازگرداند. رییس یوناما در بخشی دیگر از سخنرانی خود گفت که حکومت فعلی همچنان «سیاست‌های محدودکننده و تبعیض‌آمیز گسترده‌ای را بر مردم افغانستان تحمیل می‌کنند.» او اضافه کرد که این سیاست‌ها در «قانون امر به معروف و نهی از منکر» حکومت فعلی بازتاب یافته است؛ قانونی که علاوه بر بر تأثیرات حقوق بشری بر زنان و مردان افغانستان، پیامدهای گسترده‌ای بر اقلیت‌ها، اقتصاد (به ویژه کسب‌وکارهای زنان)، عملیات بشردوستانه و رسانه‌ها دارد. او به اعمال محدودیت‌ها بر رسانه‌های کشور نیز اشاره کرده و تاکید کرده است: «آزادی بیان و فضای رسانه‌های خصوصی بیش از پیش محدود شده‌اند.» همچنین رزا اوتونبایوا در بخشی از صحبت‌هایش با اشاره به وضعیت امنیتی افغانستان گفت که به‌طور کلی شمار رویدادهای امنیتی در کشور پایین است. او افزود که با وجود این، همسایگان افغانستان همچنان در مورد حضور داعش در این کشور ابراز نگرانی می‌کنند. رییس یوناما در گزارش خود به شورای امنیت سازمان ملل گفت که تاکنون بیش از شش‌صد هزار نفر از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند. خانم اوتونبایوا در این‌باره گفت: «هم‌اکنون بیش از ۶۰۰ هزار افغان از پاکستان و ایران بازگشته‌اند. پیش‌بینی شده که اگر تنش‌ها ادامه یابد، بازگشت‌های بیشتری نیز صورت گیرد؛ در چند روز گذشته، بازگشت‌های روزانه از ایران بیش از ۱۰ هزار نفر بوده است. جامعه و حکومت فعلی برای جذب بازگشت‌کنندگان تلاش کرده‌اند؛ اما بدون کمک بین‌المللی، بازگشت امن و منظم محدود خواهد ماند.»

برنامه‌ی توسعه‌ سازمان ملل متحد اعلام کرده است که با پشتیبانی مالی برای شماری از زنان در بخش‌های استارتاپ‌ها، تجارت‌های کوچک، فرصت‌ آموزش و کسب درآمد را فراهم کرده است. این سازمان با نشر گزارشی گفته است که با وجود محدودیت‌ها؛ اما زنان و دختران در خط مقدم مبارزه‌ی بازسازی اقتصادی افغانستان قرار دارند. در این گزارش داستان دو زن کارآفرین از هرات و بلخ هم‌چنان شماری از دخترانی که آموزش استارتاپ‌ را فرا گرفته بازتاب داده شده که با پشتیبانی مالی برنامه‌ی توسعه‌ی سازمان ملل، کسب‌وکارهای کوچک ایجاد کرده و از این طریق برای زنان دیگر نیز، زمینه‌ی کار فراهم کرده‌اند. این سازمان با اشاره به کسب‌وکارهای کوچک به رهبری زنان گفته است که این موفقیت‌ها در بستر شکننده‎ به دست آمده است. بر اساس داده‌های سازمان ملل، اقتصاد افغانستان در سال ۲۰۲۳–۲۰۲۴ تنها ۲.۷ درصد رشد داشته و کسری تراز تجاری کشور در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۴ به ۶.۷ میلیارد دالر رسیده است. گزارش تاکید کرده است که کاهش کمک‌های خارجی، بازگشت اجباری مهاجران و بحران‌های آب‌وهوایی، شرایط را برای کسب‌وکارهای کوچک دشوارتر کرده‌ است. برنامه‌ توسعه‌ سازمان ملل افزوده است که با وجود چالش‌ها، برنامه‌های آموزشی دیجیتال برای زنان جوان در کابل و برخی ولایت‌ها، روزنه‌ای را امید گشوده‌ است. در ادامه آمده است که از طریق برنامه‌ی «راه‌حل‌های دیجیتال برای بازسازی»، زنان مهارت‌هایی در زمینه کدنویسی، تجارت آنلاین و کارآفرینی فرا گرفته‌اند که تا اکنون بیش از ۵۵۰ جوان، بیش‌تر آنان زن هستند، از آموزش‌هایی مانند «دخترانی که کدنویسی می‌کنند»، هوش مصنوعی و علوم داده بهره‌مند شده‌اند. این نهاد سازمان ملل، با اشاره به ممنوعیت کار زنان هشدار داده که تداوم حذف زنان از اقتصاد می‌تواند تا سال ۲۰۲۶ حدود ۹۲۰ میلیون دالر – معادل ۵.۸ درصد تولید ناخالص داخلی – به افغانستان زیان برساند. حکومت سرپرست پس از به دست گرفتن قدرت، عرصه‌های کاری برای زنان و دختران را محدود کرده و آنان حق کار در بسیاری از بخش‌ها را ندارند.