یونسکو یا سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد و یونیسف اعلام کردند که در هر سال آموزشی نزدیک به ۳۹۷ هزار دختر در افغانستان به دلیل محدودیت‌ها از آموزش بازمی‌مانند. این دو سازمان با نشر گزارشی مشترک گفته‌اند که برآوردها نشان می‌دهد در مجموع نزدیک دو میلیون و ۶۰۰ هزار دختر در افغانستان از آموزش متوسطه محروم شدند. در گزارش مشترک این دو نهاد با عنوان «وضعیت آموزش در افغانستان در سال ۲۰۲۶»، آمده است که ممنوعیت آموزش دختران پس از بازگشت حکومت فعلی به قدرت در آگست ۲۰۲۱، فرصت‌های آموزشی میلیون‌ها دختر را محدود کرده و دسترسی آن‌ها به آموزش متوسطه و تحصیلات عالی را با مانع روبرو کرده است. بر بنیاد این گزارش، شمار دانش‌جویان دختر در دانشگاه‌های افغانستان که در سال ۲۰۱۹ نزدیک به ۱۱۹ هزار بود، تا سال ۲۰۲۲ به نزدیک ۸۹ هزار نفر کاهش یافت و از سال ۲۰۲۴ به این‌ سو به صفر رسیده است. همچنین یونسکو و یونیسف هشدار داده‌اند که ادامه‌ی محرومیت زنان از تحصیلات عالی، افزون بر پیامدهای اجتماعی، زیان اقتصادی چشم‌گیری نیز به هم‌راه خواهد داشت. بر اساس برآورد این دو نهاد، اگر این وضعیت ادامه یابد، خسارت اقتصادی ناشی از تعلیق دست‌رسی زنان به تحصیلات عالی تا پایان ۲۰۶۶ ممکن است به حدود ۹.۶ میلیارد دالر امریکایی برسد. گزارش این دو سازمان از کاهش حضور زنان در کادر علمی دانشگاه‌ها خبر می‌دهد. در ادامه آمده است که شمار آموزگاران و اعضای کادر علمی زن از دو هزار و ۶۰۰ تن در ۲۰۱۹، به کمی بیش از ۱۰۰ تن در ۲۰۲۵ کاهش یافته است. در بخش دیگری از گزارش آمده است که ۵۳ درصد کودکان در سن آموزش ابتدایی به آموزش رسمی دسترسی ندارند و ۹۳ درصد کودکان در پایان دوره‌ی ابتدایی، نمی‌توانند متنی ساده و متناسب با سن خود را بخوانند. یونسکو و یونیسف کم‌بود آموزگاران آموزش‌دیده‌به‌ ویژه آموزگاران زن، کم‌بود مواد درسی و کاهش سرمایه‌گذاری را از دیگر عامل‌های بحران آموزشی در افغانستان دانسته‌اند.

یونیسف یا صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که میلیون‌ها کودک در افغانستان با خطرات ناشی از تغییرات اقلیمی روبرو هستند. این سازمان با نشر اعلامیه‌ای گفته است که افغانستان از نظر آسیب‌پذیری کودکان در برابر تغییرات اقلیمی، در صدر کشورهای جنوب آسیا قرار دارد. صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد در ادامه تاکید کرد که میلیون‌ها کودک در افغانستان همزمان در معرض دست‌کم سه خطر اقلیمی، از جمله خشک‌سالی، سیلاب و موج‌های گرما قرار دارند. آتش‌سوزی و توفان‌های شن و گردوغبار نیز از دیگر خطرهایی‌اند که کودکان را تهدید می‌کنند. یونیسف افزوده است که این رویدادها دسترسی کودکان به خدمات اساسی، از جمله آب آشامیدنی سالم، خدمات بهداشتی و امکانات حفظ‌الصحه را مختل می‌کنند. تاج‌الدین اویوالی، نماینده یونیسف در افغانستان، گفته است که دسترسی به آب سالم یکی از فوری‌ترین راه‌ها برای محافظت از سلامت، کرامت و آینده کودکان در برابر بحران اقلیمی است. نهادهای مختلف سازمان ملل در سال ۲۰۲۵ میلادی هشدار داده بودند که افغانستان شدیدترین خشک‌سالی را تجربه خواهد کرد. این در حالی است که افغانستان چند سال است که خشک‌سالی دوام‌دار را تجربه می‌کند.

یونسکو و یونیسف نشان اعلام کردند که بحران آموزش در افغانستان از محرومیت دختران فراتر رفته است و شمار دانشجویان مرد دانشگاه‌های افغانستان از حدود ۳۰۶ هزار نفر در سال ۲۰۱۹ میلادی به ۲۰۸ هزار نفر در سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است. این دو نهاد با نشر گزارشی مشترک گفته‌اند که کاهش استقبال از آموزش عالی یکی از نشانه‌های بحران فزاینده آموزشی در افغانستان می‌باشد. این گزارش از حذف کامل زنان و دختران از آموزش عالی، کاهش مشارکت پسران در مکاتب متوسطه و افت شمار داوطلبان کانکور خبر می‌دهد. گزارش «وضعیت آموزش افغانستان در ۲۰۲۶» که ۲۰ اکتبر منتشر شد، نشان می‌دهد شمار داوطلبان کانکور از ۲۱۰ هزار نفر در سال ۲۰۲۰ میلادی به حدود ۸۴ هزار نفر در سال ۲۰۲۳ میلادی کاهش یافت. بر اساس این گزارش، تعداد افرادی که موفق به راه‌یابی به دانشگاه‌ها شده‌اند نیز از حدود ۸۱ هزار نفر در سال ۲۰۲۰ میلادی به ۷۴ هزار و ۵۰۰ نفر در سال ۲۰۲۶ رسیده است. همچنین آمار قبولی در دانشگاه‌ها افزایش یافته و از حدود ۳۹ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۶۳ درصد در سال ۲۰۲۶ رسیده است؛ موضوعی که به گفته گزارش نشان می‌دهد رقابت برای ورود به دانشگاه‌ها کاهش یافته است. در بخش آموزش عالی، گزارش از کاهش شمار دانشجویان مرد نیز خبر می‌دهد. آمارها نشان می‌دهد تعداد دانشجویان مرد از حدود ۳۰۶ هزار نفر در سال ۲۰۱۹ به حدود ۲۰۸ هزار نفر در سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است. در گزارش آمده است که این کاهش در حالی رخ داده که دانشگاه‌های افغانستان پس از حذف دانشجویان دختر با مشکلات مالی و کاهش شمار متقاضیان نیز روبرو شده‌اند. همچنین گزارش از حذف کامل دختران از روند کانکور خبر می‌دهد. بر اساس داده‌های منتشرشده، در سال ۲۰۲۰ حدود ۸۰ هزار دختر در آزمون کانکور شرکت کرده بودند و در سال ۲۰۲۱ نیز شمار داوطلبان دختر به بیش از ۸۱ هزار نفر می‌رسید. اما از سال ۲۰۲۳ به بعد مشارکت زنان در آمار کانکور صفر گزارش شده است. یونسکو و یونیسف در بخش دیگری از گزارش می‌گویند بیش از ۲.۶ میلیون دختر افغانستان از زمان بسته شدن مکاتب متوسطه و لیسه به روی دختران در سال ۲۰۲۱، از آموزش متوسطه محروم مانده‌اند.

سازمان جهانی صحت در تازه‌ترین مورد از ثبت شش مورد تازه ابتلا به ویروس وحشی فلج کودکان نوع یک در افغانستان خبر داده است. این سازمان با نشر اعلامیه‌ای گفته است که با ثبت این موارد، شمار مجموعی مبتلایان در این کشور در ۲۰۲۶ میلادی به ۴۲ مورد رسیده است. بر بنیاد گزارش هفتگی فلج کودکان دفتر منطقه‌ای مدیترانه شرقی سازمان جهانی صحت نشر شده، سه مورد تازه در قندهار، دو مورد در ننگرهار و یک مورد در کابل شناسایی شدند. در گزارش آمده است که این موارد در ولسوالی‌های قندهار، بتی‌کوت و گوشته هلمند، و موسه‌ای کابل ثبت شده‌اند. سازمان جهانی صحت تاکید کرد که تاریخ آغاز بیماری در این شش مورد، بین ۲۵ آگوست تا ۹ سپتامبر سال ۲۰۲۶ میلادی گزارش شده است. بر بنیاد این گزارش، افغانستان در سال ۲۰۲۵ میلادی ۲۱ مورد مثبت ویروس وحشی فلج اطفال را ثبت کرده بود؛ اما شمار مبتلایان در سال جاری تا‌ اکنون به ۴۲ مورد رسیده است. قابل ذکر است که فلج کودکان یک بیماری ویروسی و به‌ شدت واگیردار است که بیشتر کودکان را مبتلا می‌کند و می‌تواند سبب فلج دایمی شود. واکسیناسیون مؤثرترین راه پیش‌گیری از این بیماری به‌ شمار می‌رود. از آغاز سال جاری میلادی تا اکنون، ۷۶ نمونه محیطی مثبت ویروس پولیو در افغانستان و ۱۲۹ نمونه محیطی مثبت در پاکستان شناسایی شده است. نمونه‌های محیطی مثبت نشان‌دهنده گردش ویروس در جامعه هستند، حتی اگر همه افراد آلوده دچار بیماری نشوند. همچنین در سال گذشته میلادی در مجموع ۵۲ مورد مثبت پولیو گزارش شده بود که ۲۱ مورد آن مربوط به افغانستان و ۳۱ مورد مربوط به پاکستان بود. سازمان‌های بین‌المللی گزارش دادند که محدودیت‌ها بر اجرای کارزارهای واکسیناسیون یکی از عوامل مهم افزایش خطر شیوع پولیو در افغانستان است.

اوچا یا دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های سازمان ملل متحد، همزمان با نگرانی درباره‌ی افزایش تشدید ناامنی غذایی و سوءتغذیه در افغانستان می‌گوید که یک‌سوم مراکز تغذیه در این کشور به‌دلیل کمبود بودجه تعطیل شدند. این سازمان هشدار داده است که بیش از چهار میلیون نوزاد و کودک زیر شش سال در سال آینده به درمان سوءتغذیه حاد نیاز خواهند داشت. در اعلامیه آمده است که در فاصله‌ی ماه‌های سپتامبر و اکتبر، ۱۵٫۹ میلیون نفر، یعنی نزدیک به یک‌سوم جمعیت افغانستان، با ناامنی غذایی در سطح بحرانی یا شدیدتر روبرو بودند. همچنین در بخشی از گزارش آمده است که از این میان، ۳٫۴ میلیون نفر در وضعیت اضطراری قرار داشتند. پیش‌بینی می‌شود وضعیت در فصل کمبود مواد غذایی در زمستان، از نوامبر تا اپریل، بیش از پیش وخیم شود. اولگا چرویکو، سخنگوی اوچا در یک نشست خبری مجازی گفت: «پیش‌بینی می‌شود شمار افرادی که با ناامنی حاد غذایی روبرو هستند، به ۱۹٫۲ میلیون نفر افزایش یابد که انتظار می‌رود پنج میلیون نفر از آنان با گرسنگی در سطح اضطراری مواجه شوند؛ وضعیتی که یک مرحله با قحطی فاصله دارد.» او افزود: «ما باید پیش از زمستان اقدام کنیم، نه پس از آن‌که خانواده‌ها تمام گزینه‌های خود را از دست داده باشند. این به معنای رساندن کمک‌های غذایی به افراد نیازمند، حفاظت از مواشی و دارایی‌های مولد، حمایت از دهقانان پیش از پایان‌یافتن فرصت‌های حیاتی کشت و فراهم‌کردن دسترسی به خدمات اساسی صحی، تغذیه و آب است.» براساس تازه‌ترین ارزیابی «طبقه‌بندی یکپارچه مراحل امنیت غذایی»، پیش‌بینی می‌شود که بیش از چهار میلیون کودک شش‌ماهه تا پنج‌ساله در سال آینده به درمان سوءتغذیه حاد نیاز داشته باشند. این در حالی است که کمک‌های بین‌المللی به افغانستان به‌شدت کاهش یافته و سازمان ملل متحد اعلام کرده است که تا اواخر ماه آگست، کم‌تر از ۳۰ درصد بودجه‌ی مورد نیاز برای ارائه‌ی کمک‌های نجات‌بخش را دریافت کرده بود.

نمایندگی اتحادیه‌ اروپا با محکوم‌کردن نقض حقوق بشر و تبعیض جنسیتی در افغانستان، از حکومت سرپرست خواسته است محدودیت‌های اعمال‌شده بر زنان و دختران، به‌ ویژه ممنوعیت آموزش بالاتر از صنف ششم را بدون قیدوشرط لغو کند. این اتحادیه در ۲۲۵مین نشست هیأت اجرایی یونسکو یا سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد با نشر اعلامیه‌ای گفته است که وضعیت حقوق زنان و دختران در افغانستان در سال‌های اخیر بیشتر وخیم شده است. در اعلامیه آمده است که بیش از دو میلیون و ۲۰۰ هزار دختر در افغانستان به‌ دلیل ممنوعیت آموزش پس از صنف ششم از رفتن به مکتب محروم‌اند. اتحادیه اروپا تاکید کرده است که این محدودیت‌ها، افزون بر محروم‌کردن زنان و دختران از حق آموزش، مشارکت آن‌ها در زندگی عمومی و اجتماعی را نیز کاهش داده و دسترسی‌شان به حقوقی مانند کار و آزادی رفت‌وآمد را محدود کرده است. این اتحادیه‌ از تلاش‌های یونسکو برای فراهم‌کردن فرصت‌های آموزشی جایگزین برای زنان و دختران قدردانی کرده، اما گفت که این برنامه‌ها نمی‌توانند جایگزین آموزش رسمی، فراگیر و باکیفیت شوند. همچنین در این اعلامیه آمده است که اتحادیه‌ اروپا و یونسکو در سال ۲۰۲۵ میلادی همکاری مشترکی به ارزش چهار میلیون و ۷۰۰ هزار یورو را برای تقویت توان‌مندسازی اقتصادی زنان از طریق آموزش مهارت‌ها و سوادآموزی در سطح جامعه آغاز کردند. اتحادیه‌ اروپا همچنان بر ادامه حمایت از رسانه‌های مستقل، سازمان‌های جامعه مدنی و مدافعان حقوق بشر در افغانستان تأکید کرده و گفته است که از برنامه‌های مرتبط با آزادی بیان، مصونیت خبرنگاران و حفاظت از میراث فرهنگی این کشور نیز پشتیبانی می‌کند. این اتحادیه از تمدید چارچوب راه‌بردی سازمان ملل متحد برای افغانستان تا سال ۲۰۳۰ میلادی استقبال کرده و بر نقش این سازمان در رسیدگی به وضعیت افغانستان تاکید کرده است.

اوچا یا دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که ممنوعیت ورود کارمندان زن افغانستان به دفترهای ملل متحد، بر روند کمک‌رسانی بشردوستانه تأثیر منفی گذاشته است. این سازمان امروز (دوشنبه، ۲۷ میزان) با نشر اعلامیه‌ای گفته است که این محدودیت‌ها توانایی نهادهای امدادرسان را برای ارزیابی نیازهای زنان و دختران، نظارت بر برنامه‌های بشردوستانه و ارائه‌ی کمک‌های متناسب با شرایط فرهنگی جوامع محدود کرده است. وی تاکید کرد که حضور کارمندان زن افغانستان برای شناسایی نیازهای زنان و دختران آسیب‌دیده و فراهم‌کردن دسترسی آن‌ها به کمک‌های بشردوستانه اهمیت دارد. قابل ذکر است که محدودیت بر فعالیت این کارمندان، روند ارائه‌ی خدمات به بخشی از افراد نیازمند را با دشواری روبرو کرده است. اوچا افزوده است که نهادهای بشردوستانه برای ادامه‌ی فعالیت‌های خود با شرایط موجود سازگار شده‌اند؛ اما این اقدام‌ها نمی‌تواند جایگزین نقش کارمندان زن در ارزیابی نیازها و فراهم‌سازی کمک به زنان و دختران شود. دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد تصریح کرد که محدودیت‌های یادشده همچنان مانعی در برابر فراهم‌سازی مؤثر کمک‌های بشردوستانه در افغانستان به شمار می‌رود.

شهاب‌الدین دلاور، رییس جمعیت هلال احمر افغانی با انتقاد از جامعه جهانی می‌گوید که کمک‌ کشورها به این نهاد بسیار محدود است و در حال حاضر، کمک‌ها تنها در حدی است که «نمیریم». آقای دلاور این اظهارات را در نشستی به مناسبت هفته ویژه جمع‌آوری کمک‌های جمعیت هلال‌احمر افغانستان مطرح کرده و از به ‌رسمیت‌شناخته‌ نشدن اداره حکومت سرپرست انتقاد کرد. وی تاکید کرد: «به همین دلیل، کمک‌ها از هر طرف بسیار محدود است و دریچه کوچکی را باز گذاشته‌اند تا نه افغانستانی‌ها زنده بمانند و نه بمیرند. بنابراین، ما باید خودمان دست به کار شویم.» همچنین در بخش دیگری از این نشست، عبدالسلام حنفی، معاون اداری رییس‌وزرای حکومت فعلی، بر کمک‌رسانی به جمعیت هلال‌احمر افغانستان تاکید کرد. او بدون نام بردن از هیچ کشوری گفت که کشورهای مختلف هر روز حدود هزار شهروند افغانستان را به‌ اجبار از خاک خود اخراج می‌کنند. حنفی افزود: «در سال‌های اخیر، شمار مهاجرانی که به افغانستان بازگشته‌اند، به بیش از هشت میلیون نفر رسیده است و همه آنان به کمک نیاز دارند.» در پایان این نشست، یوهانس بروور، رییس کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در افغانستان، و جمعیت هلال‌احمر افغانستان توافق‌نامه همکاری مشترک برای سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۹ میلادی را امضا کردند. این اظهارات درباره درخواست کمک در حالی مطرح می‌شود که بسیاری از نهادهای بین‌المللی در گزارش‌های خود اعلام کرده‌اند که اکنون بیش از نیمی از جمعیت افغانستان به کمک‌های فوری بشردوستانه نیاز دارند.