حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین افغانستان در پیامی به مناسبت سالروز استقلال کشور اعلام کرد که حفظ و بهره‌مندی از استقلال، نیازمند صلح پایدار، وحدت ملی و فراهم ساختن فرصت آموزش برای دختران و پسران است. آقای کرزی امروز (چهارشنبه ۲۸ اسد) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که قوای بشری تعلیم‌یافته زمانی تربیت می‌شود که تمامی کودکان، اعم از دختر و پسر به آموزش و تعلیم دسترسی داشته باشند. او تاکید کرد که وحدت و اتفاق میان مردم در صورتی استحکام می‌یابد که احساس مالکیت همگانی و باور به سرنوشت مشترک در جامعه گسترش پیدا کند. وی تصریح کرد که افغانستان تنها با پشتوانه انسجام و قدرت ملی می‌تواند به پیشرفت دست یابد و به عنوان عضوی مسوول، از جایگاهی شایسته و قابل احترام در جامعه بین‌المللی برخوردار شود. حامد کرزی در چند سال گذشته بارها از حکومت فعلی خواسته است که زمینه آموزش برای دختران فراهم شود. ۱۰۷ سال پیش، امان‌الله خان شاه سابق افغانستان، استقلال این کشور را از استعمار بریتانیا به دست آورد.

نصیراحمد فایق، سرپرست نمایندگی افغانستان در سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که تجلیل از استقلال کشور زمانی معنا و مفهوم واقعی پیدا می‌کند که مردم افغانستان و به ویژه زنان و دختران از تمام حقوق و آزادی‌های اساسی خود برخوردار باشند. آقای فایق امروز (چهارشنبه، ۲۸ اسد) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس به مناسبت ۲۸ اسد، سالروز استقلال افغانستان نوشته است که با تجلیل از استقلال حقوق سیاسی، مدنی، اجتماعی و اقتصادی همه شهروندان در چارچوب قانون و یک نظام مشروع و پاسخگو محترم شمرده و تضمین شود. وی بخشی از پیامش تاکید کرده است: «مردم بتوانند آزادانه و به‌گونه‌ای معنادار در تصمیم‌گیری درباره سرنوشت و آینده کشورشان مشارکت داشته باشند.» او تصریح کرد که استقلال تنها رهایی از سلطه خارجی نیست؛ استقلال واقعی زمانی تحقق می‌یابد که اراده مردم محترم شمرده شود، کرامت انسانی آنان مصون باشد و هیچ شهروندی به دلیل جنسیت، قومیت، زبان، مذهب یا دیدگاه سیاسی از حقوق اساسی خود محروم نگردد. سرپرست نمایندگی افغانستان در سازمان ملل متحد افزوده است: «در غیر آن، شعارهای میان‌تهی درباره استقلال نمی‌تواند جایگزین آزادی، حقوق و حاکمیت اراده مردم شود.» او نوشته است: «استقلال یک سرزمین، بدون آزادی مردمان آن، استقلال کامل نیست.» قابل ذکر است که ۲۸ اسد، سالروز استقلال افغانستان، نام‌گذاری شده است. ۱۰۷ سال پیش، در ۲۸ اسد ۱۲۹۸، امان‌الله خان، پادشاه وقت افغانستان با امضای توافق‌نامه راولپندی با بریتانیا، استقلال این کشور را اعلام کرد. از آن زمان تاکنون، ۲۸ اسد به‌عنوان روز استقلال افغانستان تجلیل می‌شود. حکومت سرپرست نیز در پنج سال گذشته از این روز تجلیل کرده‌اند. باید ذکر است که حکومت فعلی در پنج سال گذشته محدودیت‌های شدیدی بر حقوق و آزادی‌های شهروندان وضع کرده‌اند. در حال حاضر، زنان و دختران از آموزش و کار محروم هستند.

استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل متحد در یک نشست خبری اعلام کرد که حدود دو سوم از ۹۰۰ هزار کودکی که به افغانستان بازگشته‌اند، همچنان از آموزش محروم هستند. آقای دوجاریک گفته است که طبق آماری‌های موجود، از میان آنان نزدیک به ۶۰۰ هزار کودک به مکتب دسترسی ندارند. او با استناد به گزارش اوچا یا دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل افزوده است که نظام آموزشی در افغانستان با چالش‌های متعددی روبرو است. سخنگوی دبیرکل سازمان ملل متحد یادآوری کرد که دختران بالاتر از صنف ششم همچنان از حق آموزش محرومند. آقای دوجاریک درباره محدودیت‌های امدادرسانی تصریح کرد: «ما همراه با شرکای بشردوستانه خود در صورت امکان حمایت می‌کنیم، اما کمبود مداوم بودجه، ظرفیت پشتیبانی از آموزش کودکان را کاهش داده است.» همچنین یونسکو نیز پیشتر اعلام کرد که از زمان بازگشت حکومت سرپرست به قدرت در اسد ۱۴۰۰، حدود ۲.۴ میلیون دختر در افغانستان از آموزش متوسطه محروم شده‌اند. این نهاد سازمان ملل هشدار داده است که ادامه ممنوعیت آموزش دختران، در درازمدت به اقتصاد و جامعه افغانستان آسیب زیاد خواهد زد. حکومت فعلی پس از بازگشت به قدرت در اسد ۱۴۰۰ بارها گفته بود که زمینه آموزش دختران فراهم خواهد شد. با این حال، مکاتب متوسطه و لیسه دختران در حوت همان سال بسته ماند و در قوس ۱۴۰۱ نیز تحصیل زنان در دانشگاه‌ها ممنوع شد.

یوناما یا دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان اعلام کرده است که کمک‌های بشردوستانه بدون حضور کارمندان زن به زنان و دختران در کشور نمی‌رسد. برونو لمارکی، معاون یوناما و هماهنگ‌کننده‌ی امور بشری در افغانستان، در پیام ویدیویی که امروز (چهارشنبه، ۲۸ اسد) به‌مناسبت «روز جهانی انسان‌دوستی» منتشر شد، بر تداوم کار «بدون مانع» مأموران امور بشردوستانه تاکید کرده است. وی در ادامه تاکید کرده است: «کمک‌های بشری بدون حضور زنان افغانستان در امور بشردوستانه، نمی‌تواند به‌گونه‌ی مؤثر به زنان و دختران برسد.» همچنین او در بخشی از پیامش از کارکنان امور بشردوستانه در افغانستان که برای امدادرسانی برای مردم به دشواری تلاش می‌کنند، قدردانی کرده است. یوناما افزوده است که افغانستان هنوزهم با نیازهای گسترده‌ی بشری مواجه است؛ زیرا بسیاری از خانواده‌ها با پی‌آمدهای ناامنی غذایی، حوادث ناشی از تغییرات اقلیمی و آفت‌های طبیعی مکرر مواجه‌‎اند. برونو لمارکی تصریح کرد که بازگشت میلیون‌ها مهاجر از کشورهای همسایه در سال‌های اخیر، فشار بیشتری بر جوامع و خدمات اساسی وارد کرده است. معاون یوناما می‌گوید با وجود این چالش‌ها، کارکنان امور بشری با «تعهد، تخصص و دلسوزی» به ارائه‌ی کمک‌های بشری ادامه می‌دهند و در بسیاری از موارد، در جریان انجام وظیفه، جان خود را نیز به خطر می‌اندازند. او تخصص، استقامت و تعهد زنان کارمند امور بشردوستانه را از ارکان اساسی پاسخ‌دهی بشری خوانده و گفته است که حضور زنان در روند توزیع کمک‌ها ضروری است تا اطمینان حاصل شود که زنان و دختران نیازمند به‌‎صورت مصون، مناسب و با کرامت از کمک‌‎های بشردوستانه مستفید می‌شوند. وی از جامعه‌ی جهانی خواسته است که همچنان به حمایت خود از مردم افغانستان ادامه دهند و بدون ذکر نام طالبان، تأکید کرده است که کارکنان امور بشردوستانه باید بتوانند در امنیت و بدون مانع به وضایف‌شان ادامه دهند. این در حالی است که حکومت سرپرست در حمل ۱۴۰۲ خورشیدی زنان را از کار کردن در دفتر مرکزی و شعبه‌های ولایتی نمایندگی سازمان ملل متحد منع کردند. حدود ۴۰۰ زن به‌صورت مستقیم از این تصمیم متأثر شدند.

اتحادیه اروپا انفجار در نزدیکی مکتب «شمع هدایت» در دشت‌برچی کابل را محکوم کرد و خواستار حفاظت از مکاتب و کودکان در افغانستان شد. این اتحادیه با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود، از وقوع انفجار و زخمی‌ شدن ده‌ها دانش‌آموز عمیقاً ابراز نگرانی کرده است. در اعلامیه تاکید شده است که مکاتب باید مکان‌های امن باشند و حملات عمدی علیه کودکان و مراکز آموزشی «غیرقابل قبول» است. این در حالی است که روز (دوشنبه، ۲۶ اسد) انفجاری در مکتب خصوصی «شمع هدایت» در شهرک مهدیه در دشت‌برچی در غرب کابل رخ داد. بر بنیاد اطلاعات منابع، نزدیک به پنجاه دانش‌آموز در این رویداد زخمی شده‌اند. تاکنون هیچ گروهی مسوولیت این انفجار را برعهده نگرفته است. ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور افغانستان می‌گوید که حمله انفجاری در نزدیکی یک مکتب در دشت‌برچی، منطقه عمدتا هزاره‌نشین کابل اسفناک است. این مقام سازمان ملل به هدف محاکمه عاملان این حمله خواهان تحقیقات کامل و مستقل این رویداد شد.

سوزان فرگوسن، نماینده بخش زنان سازمان ملل در امور افغانستان، وضعیت زنان و دختران را پنج سال پس از بازگشت حکومت سرپرست به قدرت «بی‌سابقه در جهان مدرن» توصیف کرد. خانم فرگوسن با نشر ویدیویی گفته است که طی پنج سال گذشته به‌طور سیستماتیک حقوق زنان محدود شده و بیش از ۱۰۰ فرمان در این زمینه صادر شده است. دفتر سازمان ملل متحد در ژنو ویدیویی از سخنان فرگوسن را منتشر کرد و وی از جامعه جهانی خواست حمایت خود را از زنان افغانستان کاهش ندهد. او گفت: «اکنون زمان آن است که تعهد خود را در قبال زنان افغانستان عمیق‌تر کنیم، نه این‌که از آن عقب‌نشینی کنیم.» نماینده ویژه بخش زنان سازمان ملل افزود افغانستان تنها کشور جهان است که زنان و دختران در آن با محدودیت‌های گسترده‌ای در زمینه آموزش، کار، رفت‌وآمد، مشارکت عمومی و برابری حقوقی مواجه‌اند. براساس آمار ارائه‌شده از سوی زنان سازمان ملل، بیش از نیمی از سه هزار و ۲۰۰ زن مورد بررسی گفته‌اند که اکنون تنها یک یا دو بار در ماه از خانه بیرون می‌شوند. نزدیک به سه‌چهارم آنان نیز گفته‌اند بدون محرم مرد هنگام خروج از خانه احساس امنیت نمی‌کنند. همچنین فرگوسن هشدار داده است که محدودیت‌های گسترده علیه زنان به بحران سلامت روانی در میان آنان منجر شده است. او گفت که ممنوعیت‌های آموزشی همچنان باعث کاهش شمار کارکنان صحی زن شده و دسترسی زنان به خدمات درمانی را دشوارتر کرده است. فرگوسن با اشاره به پیام زنانی که با آنان دیدار کرده، گفت: «ما را ببینید، ما را ترک نکنید، در کنار ما بایستید و به حمایت از ما ادامه دهید.» او از دولت‌ها و کمک‌کنندگان بین‌المللی خواست در شرایطی که فشارها بر زنان و دختران افغانستان ادامه دارد، حمایت مالی و سیاسی خود را کاهش ندهند.

سازمان بین‌المللی کار اعلام کرد که مشارکت نیروی کار زنان در افغانستان از ۱۸ به ۵.۱ درصد کاهش یافته است. این سازمان با نشر گزارشی گفته است که این رقم در سال ۲۰۱۹ میلادی، ۱۸.۳ درصد بوده است، اما اکنون ۵.۱ درصد کاهش یافته است. این سازمان هشدار داد که حذف زنان از فعالیت‌های اقتصادی، بازار کار افغانستان را با تغییرات ساختاری عمیقی مواجه کرده است. سازمان بین‌المللی کار در گزارشی نوشته است که پس از بازگشت حکومت سرپرست به قدرت در افغانستان، بازار کار این کشور به‌دلیل نابرابری‌های جنسیتی دچار تغییرات عمیق شده است. این سازمان افزوده است که میزان اشتغال زنان در دوره حکومت فعلی «به‌طور چشم‌گیری» کاهش یافته است. در این گزارش تاکید شده است که بازار افغانستان به کار مردان متکی است. گزارش می‌افزاید که میزان مشارکت نیروی کار زنان در سال ۲۰۱۹، در حکومت پیشین ۱۸.۳ درصد بوده است. بربنیاد گزارش این سازمان بین‌المللی، میزان مشارکت نیروی کار زنان در سال ۲۰۲۲ به شدت کاهش یافته و به کمتر از یک سوم سطح سال ۲۰۲۰ رسیده است. براساس تخمین‌های این سازمان، افغانستان دومین نرخ پایین مشارکت نیروی کار زنان در جهان را دارد که نشان‌دهنده «میزان استثنایی محرومیت زنان» از فعالیت اقتصادی است. گزارش می‌افزاید که در مقابل میزان اشتغال مردان در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۲ درصد بیشتر از سطح سال ۲۰۲۰ تخمین زده می‌شود. این سازمان خاطرنشان کرد که با افزایش فشارهای گسترده‌تر اشتغال، زنان به طور فزاینده‌ای از بازار کار افغانستان حذف می‌شوند. براساس این گزارش، رشد اشتغال با افزایش جمعیت همگام نبوده و میزان کلی اشتغال نسبت به جمعیت ۳۲.۵ درصد تخمین زده می‌شود که بیش از چهار درصد کمتر از سطح آن در سال ۲۰۲۰ است. سازمان بین‌المللی کار از حکومت فعلی خواست اشتغال مولد را در مرکز توجه و سیاست‌‌گذاری‌های خود قرار دهد. این سازمان تاکید کرد که باید از توسعه بخش خصوصی، بخش‌های کارمحور و کسب‌وکارهای کوچک حمایت شود.

جان آیلیف، مدیر برنامه جهانی غذا در افغانستان در تازه‌ترین مورد هشدار داده است که بسیاری از شهروندان افغانستان به دلیل ناتوانی مالی برای خرید مواد غذایی، با نان و چای زندگی می‌کنند. آقای آیلیف این اظهارات را در گفتگو با رسانه سوئیسی «ان‌زی‌زی» مطرح کرده و گفته است که مواد غذایی، میوه، سبزیجات، غلات و برنج در بازارهای افغانستان موجود است، اما بسیاری از مردم پول کافی برای خرید آن‌ها ندارند. وی در ادامه تاکید کرده است: «براساس مطالعات ما، یک کارگر خوش‌شانس است اگر بتواند دو روز در هفته کار غیررسمی پیدا کند. این کار چند دلار درآمد دارد، اما برای تأمین درست غذای یک خانواده کافی نیست. بسیاری از افغانستانی‌ها امروز با نان و چای زندگی می‌کنند.» او افزوده است که این وضعیت با بازگرداندن اجباری بیش از شش میلیون مهاجر و کارگر از سوی پاکستان و ایران وخیم‌تر شده است. مدیر برنامه جهانی غذا در افغانستان تصریح کرد که بازگشت این افراد فشار بر بازار کار را افزایش داده و همزمان بسیاری از خانواده‌ها پولی را که کارگران مهاجر پیش‌تر از کشورهای همسایه برای خانواده‌های خود می‌فرستادند، از دست داده‌اند. او گفته است که پس از سال‌ها بحران، شمار بسیار کمی از مردم پس‌اندازی دارند که بتوانند در چنین شرایطی به آن تکیه کنند. رسانه سوئیسی «ان‌زی‌زی» نوشته است که افغانستان به جنگ، فقر و گرسنگی عادت کرده، اما وضعیت به‌ندرت به وخامت امروز بوده است. قابل ذکر است که پنج سال پس از بازگشت حکومت سرپرست به قدرت، این کشور با بحران عمیق اقتصادی و بشردوستانه روبرو است. براساس آمار سازمان ملل متحد، از هر سه نفر در افغانستان، یک نفر با گرسنگی مواجه است و احتمال دارد وضعیت تا زمستان بدتر شود. براساس آمار برنامه جهانی غذا، نزدیک به ۱۴ میلیون نفر در افغانستان دچار سوءتغذیه هستند. این سازمان پیش‌بینی کرده است که در سال جاری ۳.۷ میلیون کودک و ۱.۲ میلیون زن باردار و شیرده با سوءتغذیه حاد مواجه شوند. تنش‌های منطقه‌ای، از جمله جنگ ایران و بسته‌شدن مرزهای پاکستان، کمک‌رسانی به نیازمندان را نیز دشوارتر کرده است. آیلیف می‌گوید برنامه جهانی غذا اکنون برای انتقال محموله‌های کمک‌رسانی خود بیش از سه برابر گذشته هزینه می‌کند؛ پولی که به گفته او، در بخش‌های دیگر مورد نیاز است.

شبکه دیاسپورا هزاره در تازه‌ترین مورد، حمله به مکتب شمع هدایت در شهرک مهدیه، در غرب کابل را محکوم کرده و خواستار بررسی مستقل و همه‌جانبه این رویداد شده است. این شبکه با نشر اعلامیه‌ای گفته است که هدف قرار دادن کودکان در یک محیط آموزشی، نقض حقوق آنان به زند‌گی، امنیت و آموزش است. شبکه دیاسپورا هزاره تاکید کرده است که این حمله باید در چارچوب الگوی گسترده و هدفمند خشونت علیه هزاره‌ها بررسی شود. در اعلامیه آمده است که مکتب شمع هدایت در منطقه‌ای هزاره‌نشین در غرب کابل قرار دارد و این منطقه در سال‌های گذشته شاهد حملات متعدد علیه هزاره‌ها، از جمله در مراکز آموزشی و اماکن عمومی، بوده است. همچنین این شبکه از سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و دولت‌های عضو کنوانسیون نسل‌کشی خواسته است حملات علیه هزاره‌ها را به‌صورت سیستماتیک مستندسازی کرده و خطر نسل‌کشی را به‌گونه رسمی ارزیابی کنند. شبکه دیاسپورا هزاره خواستار حمایت از تحقیقات مستقل، حفظ شواهد و ایجاد سازوکارهای موثر برای شناسایی، پیگرد و محاکمه عاملان این حملات شده است. در اعلامیه آمده است که براساس اطلاعات اولیه، این انفجار ۵۲ کشته و زخمی برجا گذاشته و بیشتر قربانیان دانش‌آموزان دوره ابتدایی بوده‌اند. در پی انفجاری که عصر دیروز (دوشنبه، ۲۷ اسد) در مکتب خصوصی «شمع هدایت» در شهرک مهدیه از مربوطات حوزه هجدهم امنیتی شهر کابل در دشت برچی رخ داد، ده‌ها دانش‌آموز زخمی شده‌اند. مسوولان دولتی وقوع انفجار را تأیید کرده، اما هنوز جزئیاتی از نوعیت این حادثه در دست نیست. گفته می‌شود حدود ۵۰ دانش‌آموز زیر ۱۸ سال زخمی شده‌اند.

ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور افغانستان در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که حمله انفجاری در نزدیکی یک مکتب در دشت‌برچی، منطقه عمدتا هزاره‌نشین کابل اسفناک است. آقای بنت امروز (سه‌شنبه، ۲۷ اسد) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که به هدف محاکمه عاملان این حمله خواهان تحقیقات کامل و مستقل این رویداد شد. وی در ادامه حمله به یک مکتب در شهرک مهدیه در غرب کابل را نکوهش کرد. ریچارد بنت افزوده است: «حمله فجیع دیروز را که به تعداد زیادی از کودکان در مکتبی در دشت برچی آسیب رساند، محکوم می‌کنم.» در پی انفجاری که عصر دیروز در مکتب خصوصی «شمع هدایت» در شهرک مهدیه از مربوطات حوزه هجدهم امنیتی شهر کابل در دشت برچی رخ داد، ده‌ها دانش‌آموز زخمی شده‌اند. حکومت سرپرست وقوع انفجار را تایید کرده، اما هنوز جزئیاتی از نوعیت این حادثه در دست نیست. گفته می‌شود حدود ۵۰ دانش‌آموز زیر ۱۸ سال زخمی شده‌اند. دشت‌برچی، در غرب کابل در سال‌های گذشته بارها شاهد حملات مرگبار انفجاری به ویژه در مکاتب بوده است.