صندوق امانی ویژه سازمان ملل متحد برای افغانستان در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که در سال گذشته‌ی میلادی بیش از ۳۶۵ هزار زن و دختر در پنج ولایت جنوبی افغانستان از برنامه‌های حمایتی این نهاد بهره‌مند شدند. این نهاد امروز (یک‌شنبه، ۲۴ جوزا) با نشر گزارشی گفته است که در ۲۰۲۵ میلادی به بیش از ۵۰۲ هزار نفر در افغانستان خدمات ارائه کرده که از این میان، بیش از ۳۶۵ هزار نفر آنان، زنان و دختران بودند. در گزارش آمده است که این برنامه در پنج ولایت جنوبی افغانستان اجرا شده و بر بهبود دسترسی به خدمات اساسی، ایجاد فرصت‌های معیشتی، افزایش تاب‌آوری در برابر تغییرها‌ی آب‌وهوای و توان‌مندسازی زنان تمرکز داشته است. صندوق امانی ویژه سازمان ملل متحد در ادامه تاکید کرده است که بخش قابل توجهی از فعالیت‌های برنامه به حمایت از زنان و دختران اختصاص یافته تا آنان بتوانند از فرصت‌های اقتصادی و اجتماعی بیشتری بهره‌مند شوند. صندوق امانی ویژه‌ی سازمان ملل متحد در ادامه از کشورهای کمک‌کننده و نهادهای هم‌کار برای حمایت از اجرای این برنامه قدردانی کرده است. قابل ذکر است که زنان و دختران در افغانستان در سال‌های اخیر با چالش‌های گسترده‌ای در زمینه دسترسی به آموزش، اشتغال و خدمات اجتماعی مواجه بوده‌اند. نهادهای بین‌المللی بارها بر ضرورت ادامه‌ی حمایت از برنامه‌های توان‌مندسازی زنان و تقویت نقش آنان در توسعه جوامع محلی تاکید کرده‌اند. همچنین حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند. بر بنیاد گزارش‌ها، اگر این ممنوعیت ادامه یابد، تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به چهار میلیون دختر ممکن است از آموزش محروم شوند.

همزمان با گذشت حدود یک هزار و ۷۲۸ روز از بسته بودن برای دختران دختران از صنف ششم، دیدبان حقوق افغانستان خواستار فراهم‌سازی فرصت بازگشت دختران به مکتب شد. این نهاد با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که نسلی هنوز پشت درهای بسته‌ی مکتب در انتظار است. دیدبان حقوق افغانستان پیش از این نیز، بارها خواستار بازگردندان حق آموزش دختران در افغانستان شده است. در نزدیک به پنج سال گذشته، نهادهای مدافع حقوق بشر و دولت‌ها همواره خواستار بازگشایی مکتب‌ها به روی دختران در افغانستان شده‌اند؛ اما حکومت سرپرست هنوز به این خواست‌ها پاسخی نداده است. قابل ذکر است که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است. این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند. بر بنیاد گزارش‌ها، اگر این ممنوعیت ادامه یابد، تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به چهار میلیون دختر ممکن است از آموزش محروم شوند.

برنامه جهانی غذا در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که انتقال کمک‌های غذایی به افغانستان در سایه بی‌ثباتی‌های منطقه‌ای، بسته‌شدن مرزها و مسیرهای طولانی چندین هزار کیلومتری به یک عملیات پیچیده و چندلایه تبدیل شده است. این نهاد با نشر گزارشی گفته است که صدها هزار تن در افغانستان با گرسنگی و فقر شدید مواجه هستند. در گزارش آمده است که این وضعیت در نتیجه بحران‌های طبیعی، کاهش بودجه کمک‌های بشردوستانه و محدودیت‌های منطقه‌ای تشدید شده است. برنامه جهانی غذا در ادامه افزوده است که یکی از محموله‌های کمک غذایی شامل صدها تُن مواد غذایی از اندونزیا برای دانش‌آموزان افغانستان، ابتدا از طریق دریا به پاکستان منتقل شد، اما پس از بسته‌شدن مرزها، مسیر آن چندین‌بار تغییر کرد. این سازمان تاکید کرده است که این محموله سپس به دبی و بعد به یک مسیر زمینی جدید از طریق چندین کشور در خاورمیانه، قفقاز و آسیای مرکزی انتقال یافت؛ مسیری که بیش از ۸۰۰۰ کیلومتر به مسیر اولیه افزود. در ادامه آمده است که کاروان‌های امدادی در جریان این عملیات با تأخیرهای طولانی، بررسی‌های امنیتی و تشریفات گمرکی در ۷ مرز روبرو بوده‌اند، اما در نهایت موفق شده‌اند کمک‌ها را به کابل و سپس به ولایت‌های مختلف افغانستان برسانند. همچنین برنامه جهانی غذا در بخشی از گزارشش هشدار داده است که برای بسیاری از کودکان افغانستان، بیسکویت‌های غنی‌شده توزیع‌شده در مکتب‌ها، گاهی تنها غذای روزانه آنان محسوب می‌شود. در این گزارش تأکید شده است که با وجود تمام موانع، روند ارسال کمک‌ها ادامه دارد و جمله‌ای از یک مقام این نهاد نیز نقل شده است: «گرسنگی منتظر باز شدن مرزها نمی‌ماند.» بر اساس آمار برنامه‌ جهانی غذا، در حال حاضر بیش از ۱۷ میلیون شهروند افغانستان با ناامنی شدید غذایی روبرو هستند و نزدیک به پنج میلیون زن و کودک زیر پنج سال دچار سوءتغذیه‌ی شدید هستند.

کمیته مدافعان حقوق بشر افغانستان از واکنش‌های تکراری جامعه‌ی جهانی در قبال زنان و دختران افغانستان انتقاد کرده و می‌گوید که زنان افغانستان از شنیدن «ابراز نگرانی» خسته شده‌اند. این کمیته با نشر اعلامیه‌ای خطاب به جامعه‌ی جهانی گفته است که زنان و دختران افغانستان اکنون بیش از هر زمان دیگری به اقدام عملی و حمایت موثر نیاز دارند. کمیته مدافعان حقوق بشر افغانستان در ادامه درباره رویدادهای اخیر هرات اشاره کرده و تاکید کرد که در سال‌های گذشته، عبارت «ابراز نگرانی» بیش از هر عبارت دیگری از سوی سازمان ملل، یوناما و نهادهای بین‌المللی در واکنش به وضعیت زنان افغانستان تکرار شده است. این کمیته افزوده است که گزارش‌دهی، مستندسازی موارد نقض حقوق بشر و ابراز نگرانی بخشی از مسوولیت نهادهای بین‌المللی است، اما این اقدامات به‌تنهایی برای پایان دادن به محرومیت زنان افغانستان کافی نیست. این کمیته در ادامه تصریح کرد که مسوولیت اخلاقی و سیاسی سازمان ملل، کشورهای عضو و نهادهای بین‌المللی فراتر از صدور بیانیه و ابراز نگرانی است. به گفته‌ی کمیته مدافعان حقوق بشر، جامعه‌ی جهانی باید از همه ابزارهای حقوقی، دیپلوماتیک و سیاسی برای حمایت مؤثر از زنان و دختران افغانستان بهره بگیرد.

ملا هبت‌الله آخوندزاده، رهبر حکومت سرپرست بر آموزش دین و عقیده برای مردم تاکید کرده و ‏گفته است که استحکام نظام اسلامی با آموزش دین تحقق ‏می‌یابد. ملا هبت‌الله آخوندزاده این اظهارات را در جلسه‌ی شورای وزیران حکومت فعلی در قندهار مطرح کرده و خطاب به مقامات گفته است: «کوشش کنید که به ‏مردم دین را بیاموزانید، مذاکره‌ی دین را کنید، تمام تان به ‏تقوا استوار بمانید، از تقوا نگذرید، شما به عزیمت عمل ‏می‌کنید و تواضع می‌نمایید، به مردم آگاهی دینی بدهید و از ‏تأثیر افکار بداخلاقی و نادرست حفاظت‌شان کنید.» حمدالله فطرت، معاون سخنگوی حکومت فعلی امروز (شنبه، ۲۳ جوزا) با نشر اعلامیه‌ای گفته است که رهبر دولت در جلسه‌ی قندهار چند بار به آموزش ‏دین و عقده برای مردم تأکید کرده است.‏ او در بخشی از صحبت‌های خود گفته است: «مردم را از ‏دین، شریعت و نظام اسلامی آگاه سازید و خودتان را خوب ‏مراقبت کنید.»‏ همچنین ملا هبت‌الله آخوندزاده بار دیگر تاکید کرده است که مقام‌های حکومتی ‏«عقیده‌ی صحیح» را به مردم بیاموزانند. او گفته است: «علم دین ‏را به اطراف و اکناف کشور برسانید، علم دین را احیا ‏نمایید که به‌وسیله‌ی آن نظام اسلامی مستحکم می‌گردد. ‏کوشش کنید که علم را تا هر کجا برسانید و دین را زنده ‏نگهدارید.»‏ رهبر حکومت از مقام‌‌های این گروه خواسته‌ است که فرامین او ‏را خوب مطالعه کنند و در راستای عملی‌سازی و رسانیدن ‏آن به مردم تلاش کامل کنند.‏ همچنان او از مقام‌های حکومتی خواسته است که با اعمال‌شان ‏اسلام و دین را به مردم نشان دهند.‏ وی به وزیران گفته است: «مردم را از دین، شریعت و نظام اسلامی آگاه سازید و خود تانرا خوب مراقبت کنید، از افراد زیردست تان نیز مراقبت نمایید و باید تلاش نماییم تا با اعمال خویش اسلام و دین را به مردم بیان کنیم.»

منابع محلی از ولایت کنر می‌گویند که یک دختر هشت‌ساله به طرز مرموزی توسط افراد ناشناس در ولسوالی نرنگ این ولایت به قتل رسیده است. دست‌کم دو منبع با تایید این رویداد گفته‌اند که این دختر «سایره» نام داشت و روز (پنج‌شنبه، ۲۱ جوزا) در منطقه‌ی «دبرنگ» از مربوطات ولسوالی نرنگ کشته شده است. منبع در ادامه تاکید کرده است که این دختر نوجوان دانش‌آموز صنف سوم بود و چند روز پیش از رویداد، برای تعطیلات به خانه‌ی کاکایش در روستای دبرنگ رفته بود. همچنین شماری از رسانه‌ها گزارش داده‌اند که سایره از خانه‌ی کاکایش مفقود شد و چند روز بعد مردم محل جسد او را یافتند. اعضای خانواده‌ی سایره به رسانه‌ها گفته‌اند که آنان با هیچ‌کسی خصومت شخصی ندارند و دقیق نمی‌دانند که چه‌کسی و با چه انگیزه‌ای دست به این کار زده است. همچنین فرماندهی پولیس ولایت کنر در ولسوالی نرنگ وقوع این رویداد را تایید کرده و یک فرد را به اتهام دست داشتن در قتل این کودک بازداشت کرده است. مسوولان در فرماندهی پولیس می‌گویند که فرد بازداشت‌شده پس از تحقیقات اولیه، به نهادهای قضایی معرفی خواهد شد. قابل ذکر است که از زمان تسلط دوباره‌ی حکومت سرپرست بر افغانستان، موارد متعددی از قتل زنان به‌دست اعضای خانواده‌های‌شان از ولایت‌های مختلف کشور گزارش شده است. بیماری‌های روانی، خصومت شخصی، ازدواج‌های اجباری، خشونت خانوادگی و فشار‎های روحی ناشی از فقر و بیکاری عوامل اصلی این قتل‌ها بیان شده است. همچنین با تسلط حکومت سرپرست بر افغانستان اکثریت نهادهای حامی حقوق زنان متوقف شده است. زنان در افغانستان چون گذشته با مراجعه به نهادهای عدلی و قضایی، دیگر نمی‌توانند برای خشونت‌های وارده‌ی شان شکایت کنند و این‌گونه خشونت‌‌ها پایدار باقی مانده و افزایش پیدا می‌کند.

همزمان با روز جهانی مبارزه با کار کودکان، دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان می‌گوید که کودکان به ویژه دختران محروم از آموزش بیشتر در معرض کارهای زیان‌بار قرار می‌گیرند و استثمار می‌شوند. یوناما با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که کودکان در سراسر افغانستان در جاده‌ها، بازارها، مزارع، معادن و کارگاه‌ها به «کارهای دشوار و خطرناک» مشغول‌اند. امروز (جمعه، ۲۲ جوزا) مصادف با «روز جهانی مبارزه با کار کودکان» که از امسال با شعار «کارت سرخ به کار کودکان: بازی عادلانه برای کودکان، کار شایسته برای بزرگسالان» تجلیل می‌شود. این سازمان در بخشی از پیامش تاکید کرده است که کودکان باید «فرصت آموختن، بازی و رشد در محیط امن و سالم» را داشته باشند. دفتر نمایندگی سازمان ملل گفته است: «هنگامی که کودکان به‌ویژه دختران از آموزش محروم می‌شوند بیشتر در معرض کارهای زودهنگام، زیان‌بار و استثمار قرار می‌گیرند.» در ادامه آمده است که محدودیت‌های حکومت سرپرست علیه کار زنان، اغلب خانواده‌ها را وادار می‌سازد تا برای تأمین نیازهای اقتصادی خود به کار کودکان متکی شوند. یوناما افزوده است که کودکان شایسته‌ی فرصت‌های برابر برای بازی، دسترسی به آموزش و حفاظت در برابر استثمار، سوءاستفاده و آسیب هستند. قابل ذکر است که وضعیت کودکان در افغانستان همواره ناگوار گزارش می‌شود. براساس آمارهای نهادهای مرتبط به سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۵ میلادی میلادی، بیش از ۲.۲ میلیون کودک دختر به دلیل محدودیت‌ها از آموزش محروم شده‌، بیش از یک میلیون کودک به دلیل گسترش فقر به کارهای شاقه روی آورده‌اند و بیش از ۳.۵ میلیون کودک زیر پنج سال به دلیل گرسنگی و ناامنی غذایی دچار سوءتغذیه هستند.