ملاله یوسفزی، فعال حقوق بشر و برنده‌ی جایزه‌ی صلح نوبل اعلام کرد که با وجود محدودیت‌های گسترده بر آموزش دختران و زنان در افغانستان، بسیاری از آنان همچنان در خفا به یادگیری ادامه می‌دهند و از راه‌هایی چون گوش‌دادن به درس‌ها از طریق رادیو و تبادله پنهانی کتاب‌ها، تلاش می‌کنند از آموزش بازنمانند. خانم یوسفزی با نشر اعلامیه‌ای گفته است که دیدن تصویرهای دخترانی که پشت دروازه‌های بسته‌ی مکتب ایستاده‌اند، نشان‌دهنده‌ی واقعیتی است که در آن، محرومیت آموزشی به‌گونه‌ی بی‌پیشینه ادامه دارد. وی در ادامه تاکید کرده است که با این وجود، تلاش برای یادگیری نیز در میان دختران افغانستان متوقف نشده است. او اعلامیه‌اش افزوده است که این نوع آموزش‌های مخفی، هرچند با معیارهای آموزشی مورد انتظار فاصله دارد، اما بیان‌گر اراده‌ی دخترانی است که حتی در شرایط محدودکننده نیز از حق آموزش چشم‌پوشی نمی‌کنند. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است.‏ این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند. نهادهای حقوق‌بشری، بارها خواستار لغو این محدودیت‌ها شده، اما برای پنجمین سال پیاپی مکتب‌ها در ولایت‌های سردسیر افغانستان بدون دختران آغاز شد و حکومت فعلی تا اکنون به درخواست دختران و جامعه‌ی جهانی پاسخ مثبت نداده است.

اوچا یا دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که افزایش خطر خشونت مبتنی بر جنسیت در افغانستان همچنان بالا است. این نهاد امروز (شنبه، ۲۹ حمل) گزارشی از هفت تا ۱۷ ماه اپریل سال جاری میلادی را نشر کرده که در آن به خسارت‌های ناشی از باران و سیلاب‌های اخیر اشاره شده و گفته است که شرکای بخش حفاظت به بیش از دو هزار و ۲۰۰ تن خدمات روانی-اجتماعی و حمایت مرتبط با خشونت مبتنی بر جنسیت ارائه کرده‌اند. در بخشی از گزارش آمده است: «در حالی که خطرات حفاظتی گسترده‌تر همچنان بالا است؛ از جمله افزایش خطر خشونت مبتنی بر جنسیت، کار کودکان و فشارهای روانی که تخمین زده می‌شود حدود ۱۴ هزار تن را تحت تأثیر قرار داده باشد.» دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل تاکید کرده است که شرکای بشردوستانه در پی بارند‌گی‌ها و سیلاب‌های اخیر که بیشتر مناطق کشور را تحت تأثیر قرار داده است، تلاش‌های فوری امدادرسانی را گسترش داده‌اند. در گزارش آمده است: « چند صد تن جان باخته یا زخمی شده‌اند، هزاران خانه آسیب دیده یا ویران شده‌اند، زیرساخت‌های حیاتی از جمله صدها کیلومتر جاده‌های مهم و چندین پل تخریب شده و بخش‌های وسیعی از زمین‌های زراعتی نیز آسیب دیده‌اند.» اوچا در ادامه افزوده است که بیش از ۷۳ هزار تن آسیب دیده‌اند و بیش از ۳۱ هزار تن نیازمند ارائه کمک‌های فوری شناسایی شده‌اند. این دفتر می‌گوید که نهادهای مختلف سازمان ملل به خانواده‌های آسیب‌دیده کمک کرده‌اند. همچنین برنامه جهانی غذا اعلام کرده که سیلاب‌های اخیر در افغانستان خسارات گسترده‌ای به خانه‌ها و زمین‌های زراعتی مردم وارد کرده است. این در حالی است که در هفته‌های اخیر اکثر ولایت‌‌های کشور شاهد باران‌های گسترده بوده است.

گزارش سالانه «شاخص هوش مصنوعی ۲۰۲۶» دانشگاه استنفورد در آمریکا نشان می‌دهد که عربستان سعودی با سهم ۳۲ درصدی از مشارکت زنان در حوزه هوش مصنوعی، در صدر کشورهای جهان قرار گرفته است. دانشگاه استنفورد با نشر اعلامیه‌ای گفته است که پس از آن، استرالیا با ۳۰ درصد و کانادا با ۲۹ درصد در رتبه‌های دوم و سوم قرار دارند. این گزارش نشان می‌دهد که هوش مصنوعی عرصه‌ای عمدتاً مردانه است. داده‌ها حاکی از آن است که در تمام کشورها یک شکاف آشکار میان زنان و مردان فعال در حوزه هوش مصنوعی دیده می‌شود. چنانچه، مردان در همه جا اکثریت نویسندگان و مخترعان این حوزه را تشکیل می‌دهند و سهم زنان اندک است. در شاخص هوش مصنوعی دانشگاه استنفورد به‌طور نمونه به برازیل، کوریا جنوبی و جاپان اشاره شده است که بیش از ۸۰ درصد افراد شاغل در حوزه هوش مصنوعی مرد هستند. با این‌حال عربستان سعودی نخستین کشوری در سطح جهان است که زنان بیشترین مشارکت را در حوزه هوش مصنوعی را دارند. گزارش هوش مصنوعی دانشگاه استنفورد نشان می‌دهد که تا اکنون هیچ کشوری به برابری جنسیتی در این حوزه نزدیک نشده است. حتی در بیشتر کشورها شکاف جنسیتی در حوزه هوش مصنوعی از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ میلادی تقریبا بدون تغییر باقی مانده است. علاوه بر مشارکت گسترده زنان، عربستان در برخی حوزه‌های تخصصی نیز پیشتاز ظاهر شده است. این کشور در بخش امنیت، حریم خصوصی و رمزنگاری هوش مصنوعی با سهم ۱۵ درصدی در میان کشورهای پیشتاز قرار گرفته است. از نظر جذب نیروی انسانی نیز عربستان یکی از معدود کشورهایی است که در سال ۲۰۲۵ میلادی نیروی انسانی زیادی را جذب کرده است.

شماری از فعالان مدنی، حقوق زنان، حقوق بشری و سیاسی افغانستان در نامه‌ای سرگشاده به ملانیا ترامپ، بانوی اول آمریکا، خواهان توجه به وضعیت زنان و کودکان در افغانستان شدند. آنان در نامه‌ای سرگشاده وضعیت زنان و کودکان در افغانستان را «اسفناک» توصیف کردند و گفته‌اند که زنان و دختران افغانستان تقریبا به‌طور کامل از زندگی اجتماعی حذف شده‌اند. فعالان مدنی و حقوق زنان افغانستان در این نامه از ملانیا ترامپ خواسته‌اند تا از نفوذ خود در حمایت از زنان و دختران کشور استفاده کند. ۱۰۰ امضاکننده این نامه سرگشاده تاکید کردند که دختران و زنان افغانستان که زمانی رویای پزشک، معلم و روزنامه‌نگار شدن را در سر داشتند، اکنون از آموزش منع شدند. آنان در ادامه افزوده‌اند که مادران افغانستان هم با افزایش سوءتغذیه، برای تغذیه فرزندانشان تقلا می‌کنند. فعالان افغانستانی و دادخواهان در این نامه سرگشاده تاکید کردند برای کودکان، به‌ویژه دختران، آینده به شکلی محدود شده که درک آن دشوار است. در بخشی از این نامه آمده است: « اقدام‌های کوچک مانند صحبت علنی در مورد آموزش دختران، ملاقات با نهادهای که به گونه‌ی مستقیم با زنان افغان کار می‌کنند، می‌تواند به بهبود شرایط کمک کند.» امضاکنندگان این نامه سرگشاده ابراز امیدواری کرده‌اند که بانوی اول ایالات متحده از این نفوذ خود برای کمک به جلوگیری از نادیده گرفته شدن زنان و کودکان افغانستان استفاده کند. ابتکار نامه سرگشاده به بانوی اول آمریکا توسط نهاد افغانستان امپکت انجام شده است. در حالی فعالان مدنی و حقوق زنان افغانستان به ملانیا ترامپ نامه‌ی سرگشاده ارسال می‌کنند که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است.‏ این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند.

بخش زنان سازمان ملل متحد اعلام کرد که از هر پنج زن مهاجر بازگشته به افغانستان کمتر از یک زن می‌تواند درآمد داشته باشد که در مجموع تنها ۱۷ درصد از کل زنان مهاجر بازگشته به کشور را تشکیل می‌دهند. این سازمان با نشر گزارشی گفته است که این امر می‌تواند افزایش بدهی ناامنی غذایی در میان خانواده‌های بازگشته به‌ویژه آنانی که از سوی زنان سرپرستی می‌شوند را تشدید کند. گزارش نشان می‌دهد باوجود این‌که بسیاری از زنان در کشورهای دیگر کار کرده‌اند و مهارت‌هایی کسب کرده‌اند، پس از ورود به افغانستان با فروپاشی تقریباً کامل فرصت‌های شغلی مواجه می‌شوند. نزدیک به ۴۰ درصد این زنان گفته‌اند که مهارت‌هایی دارند اما قادر به استفاده از آن‌ها نیستند، از جمله مهارت‌های حرفه‌ای، فنی و دیجیتال. یافته‌های بخش زنان سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که بیش از سه-چهارم زنانی که در ایران کار می‌کردند و تقریباً دو-سوم زنانی که در پاکستان کار می‌کردند، پس از بازگشت به افغانستان بیکار هستند. این نهاد گفته است که این بررسی بر اساس داده‌های جمع‌آوری شده از ۷۰۰ زن بازگشته و ذینفعان محلی، از جمله نظرسنجی تلفنی، مصاحبه‌های عمیق، بحث‌های گروهی متمرکز و کارگاه‌های آموزشی در ولایت‌های هرات، ننگرهار و کابل انجام شده است. همچنین گزارش «پس از بازگشت: بازسازی معیشت زنان افغان» بخش زنان ملل متحد نشان می‌دهد که موانع اصلی شامل محدودیت‌های اشتغال و تحرک زنان در افغانستان، دسترسی محدود به سرمایه و ابزار و فرصت‌های ضعیف بازار است. بیش از سه-چهارم زنان بازگشته هیچ ابزار یا سرمایه‌ای برای کسب درآمد ندارند. این در حالی است که از سال ۲۰۲۳ میلادی به این‌سو، بیش از ۵.۵ میلیون مهاجر از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند که فشار بی‌سابقه‌ای را بر اقتصادهای محلی که از قبل شکننده بوده‌اند، وارد می‌کند.

همزمان با درگیری‌های نظامی میان نیروهای حکومت سرپرست و پاکستان، سازمان ملل متحد اعلام کرد که زنان و دختران بیش‌ترین آسیب را از این بحران متحمل شده‌ و با چالش‌های فزاینده‌ای در دسترسی به خدمات اساسی و تأمین نیازهای اولیه روبرو هستند. این سازمان با نشر گزارشی گفته است که در این درگیری‌ها حدود ۹۰ هزار نفر آسیب‌دیده و بیش از ۵۲ درصد آنان زنان و دختران اند. یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد که زنان در مقایسه با جمعیت عمومی، تاکید بیشتری بر نیاز به حفاظت، امنیت و کرامت دارند (۲۲ درصد در برابر ۱۳ درصد). در عین حال، سرپناه، خدمات صحی و مواد غذایی از مهم‌ترین اولویت‌های آنان عنوان شده است. بر بنیاد گزارش بخش زنان سازمان ملل متحد، با افزایش درگیری‌ها، دستر‌سی زنان به خدمات اساسی، به‌ویژه سرپناه و غذا به‌طور چشم‌گیری دشوارتر شده است. بسیاری از زنان همچنان از کاهش یا از دست‌دادن منابع درآمد و افزایش بی‌جاشدن به‌عنوان چالش‌های جدی یاد کرده‌اند. در گزارش آمده است که هشت درصد از خانواده‌های آسیب‌دیده خانواده‌هایی اند که سرپرست آن‌ها زنان هستند؛ خانواده‌هایی که در شرایط بحران، با فشارهای اقتصادی و اجتماعی بیش‌تری مواجه‌‌اند. قابل گفت که در بخشی از این گزارش به محدودیت‌های موجود در مشارکت زنان در روند ارزیابی‌های میدانی اشاره می‌کند که در برخی منطقه‌ها، حضور زنان در این ارزیابی‌ها بسیار محدود بوده و در موردهای، با وجود مجوز حکومت فعلی، نهادهای انسان‌دوستانه به دلیل کم‌بود منابع و مشکل‌های لجستیکی نتوانسته‌ زنان را به منطقه‌های آسیب‌دیده اعزام کنند. در کنار این، زنان گزارش داده‌اند که انجام مسوولیت‌های روزمره‌‌ی‌شان پس از تشدید درگیری‌های حکومت فعلی و پاکستان دشوارتر شده است. پیش از این نیز محدودیت‌های گسترده بر کار، آموزش و حضور اجتماعی زنان در افغانستان اعمال شده بود؛ وضعیتی که با درگیری‌های اخیر به‌یژه در ولایت‌های شرقی، زندگی زنان و دختران را با چالش‌های گسترده روبرو کرده است. درگیری‌های پسین، پس از آن آغاز شد که پاکستان در ماه حوت سال گذشته‌ی خورشیدی، بخش‌های از ننگرهار و پکتیکا را بم‌باران کرد؛ رویدادی که با پاسخ «انتقام‌جویانه‌»ی نیروهای دولتی روبرو شد. درگیری بدون وقفه ادامه یافته و بر بنیاد آخرین آماری که از سوی حکومت فعلی منتشر شد، در حمله‌های پاکستان 761 غیرنظامی کشته و 626 نفر دیگر زخمی شده‌اند.