سازمان بین‌المللی مهاجرت در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که بازگشت‌کنندگان به افغانستان در گذرگاه‌های مرزی با نیازهای فوری انسانی از جمله غذا، سرپناه، مراقبت‌های صحی و حمایت‌های مالی روبه‌رو هستند و افزایش گسترده بازگشت مهاجران در سال ۲۰۲۵ میلادی فشار قابل توجهی بر مراکز پذیرش مرزی وارد کرده است. این سازمان در گزارشی گفته است که بسیاری از بازگشت‌کنندگان پس از سفرهای طولانی و دشوار، بدون منابع مالی کافی و در شرایطی وارد افغانستان می‌شوند که به کمک‌های فوری برای تأمین نیازهای اولیه خود ضرورت دارند. در ادامه آمده است که نبود حمایت‌های سازمان‌یافته پس از ورود می‌تواند بازگشت‌کنندگان را در معرض خطرات مختلف، از جمله سرگردانی در مناطق مرزی و آسیب‌پذیری‌های بیشتر قرار دهد. سازمان بین‌المللی مهاجرت افزوده است که با استفاده از بودجه انعطاف‌پذیر، توانسته حضور عملیاتی خود را در مراکز پذیرش مرزی در امتداد مرزهای افغانستان با ایران و پاکستان حفظ کند و خدمات فوری پس از ورود را برای بازگشت‌کنندگان فراهم سازد. در گزارش آمده است که این خدمات شامل ارزیابی آسیب‌پذیری‌ها، توزیع غذا، فراهم‌سازی اقامت موقت و کمک‌های نقدی برای ادامه سفر به مناطق مختلف کشور بوده است. در گزارش تاکید شده است که ۴۲۷ هزار و ۴۴۸ بازگشت‌کننده در سال جاری کمک‌هزینه حمل‌ونقل دریافت کرده‌اند تا بتوانند سفر خود را از مناطق مرزی به مقصدهای مورد نظرشان ادامه دهند. همچنین ۳۷ هزار و ۵۲۰ خانواده کمک‌های نقدی چندمنظوره دریافت کرده‌اند تا بتوانند نیازهای فوری خود را پس از بازگشت برطرف کنند. همچنین این سازمان گفته است که کمک‌های حمایتی ویژه به ۳۳ هزار و ۹۸۸ خانواده، معادل ۱۴۱ هزار و ۳۱۶ تن، که دارای آسیب‌پذیری‌های شدید تشخیص داده شده‌اند، ارائه شده است. به گفته‌ی سازمان بین‌المللی مهاجرت، این کمک‌ها با هدف حمایت از خانواده‌هایی انجام شده که در معرض بیشترین خطر قرار دارند.

شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که از سپتمبر ۲۰۲۳ میلادی تا جون ۲۰۲۶ میلادی، دستکم ۲.۴ میلیون مهاجر از این کشور به افغانستان اخراج شده‌اند. آقای شریف با نشر اعلامیه‌ای به مناسبت «۲۰ جون، روز جهانی پناهندگان» گفته است که این بازگشت‌دادن‌ها به گونه تدریجی، منظم و همراه با حفظ کرامت انسانی مهاجران انجام شده است؛ در حالی که سازمان‌ها جهانی از نقض حقوق و بازداشت مهاجران در این کشور سخن می‌زنند. او تاکید کرد: «این ارقام تنها آمار نیستند؛ بلکه روایت‌گر زندگی میلیون‌ها انسانی هستند که در دشوارترین دوران زندگی خود، در خاک پاکستان امنیت، سرپناه، و امکانات معیشتی یافته‌اند.» نخست‌وزیر پاکستان افزوده است که میزبانی و تسهیل بازگشت میلیون‌ها مهاجر، مسوولیت مشترک در سطح جهانی است. افغانستانی صلح‌آمیز، باثبات، و دارای توان اقتصادی، برای «بازگشت عزت‌مندانه» و ادغام پایدار مهاجران افغانستان در کشور شان ضروری است. در ادامه آمده است که پاکستان برای همکاری خود با سازمان بین‌المللی مهاجرت، کمیشنری عالی ملل متحد در امور پناهجویان و جامعه بین‌المللی در پیش‌برد این هدف مشترک، ارزش فراوانی قائل است. این در حالی است که پاکستان پس از به قدرت رسیدن دوباره حکومت سرپرست به کشور و تنش‌ها میان دو طرف، روند اخراج اجباری مهاجران افغانستان را شدت بخشیده و بر بنیاد گزارش‌های سازمان‌های جهانی، از سپتمبر ۲۰۲۳ میلادی به این‌سو، هزاران تن به دلیل نداشتن مدارک قانونی اقامت و حضور در این کشور، بازداشت شده‌‌اند. با این حال، برنامه توسعه‌ای ملل متحد به مناسبت «۲۰ جون، روز جهانی پناهندگان» گفته است که افغانستان با یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های آوارگی در سطح جهان روبه‌رو است. از طرفی هم سازمان عفو بین‌الملل به مناسبت این روز گفته است که میلیون‌ها پناهنده افغانستان از سراسر جهان اخراج می‌شوند و این تعداد روز به روز در حال افزایش است. به گفته‌ی این سازمان، در کشورهای میزبان این پناه‌جویان با «بازداشت‌های خودسرانه و جدایی از خانواده‌ها» روبرو هستند. سازمان عفو بین‌الملل تاکید کرده است اما پس از بازگشت اجباری به کشورشان، این پناه‌جویان همچنین در بحبوحه یکی از شدیدترین بحران‌های انسانی در جهان، با نقض حقوق بشر روبه‌رو می‌شوند. روز جهانی پناهندگان هر ساله به منظور تجلیل از شجاعت و استقامت میلیون‌ها انسانی که به دلیل جنگ، آزار و خشونت مجبور به ترک خانه‌های خود شده‌اند، گرامی داشته می‌شود.

یان اگلند، رییس شورای پناهندگان ناروی می‌گوید که جنگ اخیر در ایران زندگی میلیون‌ها غیرنظامی ایرانی و مهاجران افغانستانی را از هم پاشیده و تحت تاثیر قرار داده است. آقای اگلند هشدار داده است که ایرانی‌های آسیب‌دیده و مهاجران افغانستانی با کمبود کمک‌های بشردوستانه و بحران انسانی روبرو هستند. رییس شورای پناهندگان ناروی با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود از سفرش به ایران و مشاهده وضعیت غیرنظامیان بازمانده از جنگ خبر داد. او گفت که ۳.۲ میلیون نفر در ایران از جمله مهاجران افغانستانی در پی جنگ امریکا و ایران از خانه‌های خود فرار کرده‌اند و برخی دیگر که امکان ترک محل را نداشتند در نزدیکی مناطق هدف حملات هوایی گرفتار شده‌اند. او افزوده است که خانواده‌های ایرانی و مهاجران افغانستانی آسیب‌دیده از جنگ، اکنون با بحران اقتصادی ناشی از درگیری نیز مواجه‌اند و بسیاری از آنها پس‌انداز، خانه‌ها و عزیزان خود را از دست داده‌اند. رییس شورای پناهندگان ناروی تاکید کرد که در این جنگ ده‌ها هزار خانه ویران شده و به صدها مکتب و مرکز درمانی خسارات وارد شده است. او تصریح کرد که در این جنگ ۱۷ میلیون دانش‌آموز از آموزش در مکاتب حضوری بازمانده‌اند. همچنین او با تاکید بر تداوم حمایت از مهاجران افغانستان و دیگر آسیب‌دیدگان، از جامعه جهانی درخواست شده است تا برای تامین منابع مالی و کمک‌های بشردوستانه اقدام کنند. آقای اگلند با هشدار نسبت به پیامدهای جنگ بر زندگی غیرنظامیان افزود: «ما منابع کافی برای ارائه حتی کمک‌های اضطراری به همه نیازمندان را در اختیار نداریم.» این سازمان پیش از این نیز هشدار داده بود که بیش از چهار میلیون پناهجوی افغانستان در ایران، قربانیان فراموش‌شده حمله امریکا و اسرائیل به ایران هستند و با آغاز جنگ شمار زیادی از آن‌ها شغل خود را از دست داده‌اند.

سازمان حقوق بشری حال‌وش در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که جمهوری اسلامی ایران یک زن بلوچ فاقد شناسنامه و دو کودک او را پس از پنج روز بازداشت در منطقه هیرمند، بدون صدور حکم قضایی به افغانستان اخراج کرده‌ است. حال‌وش با نشر اعلامیه‌ای گفته است که خانواده این زن درباره علت بازداشت و روند اخراج آن هیچ اطلاعی ندارند. در ادامه آمده است که کلثوم رخشانی، ۲۳ ساله، از ساکنان منطقه شیرآباد زاهدان است. حال‌وش در ادامه تاکید کرده است که او به همراه دو کودک یک‌ونیم‌ساله و چهار‌ساله‌اش اخراج شده و یکی از فرزندانش از ناحیه هر دو پا دارای معلولیت و با مشکلات حرکتی مواجه است. سازمان حقوق بشری حال‌وش افزوده است که نیروهای امنیتی در جریان یورش به خانه این زن، دو تن دیگر از نزدیکان او را نیز بازداشت کرده‌اند که تا اکنون از سرنوشت آن‌ها اطلاعی در دست نیست. این سازمان حقوق‌بشری، اخراج شهروندان بلوچ، به‌ویژه زنان، کودکان و نوجوانان فاقد شناسنامه، بدون بررسی مستقل هویت و وضعیت حقوقی آنان را مصداق نقض اصل بین‌المللی و «ناپدیدسازی قهری» خوانده است.

تاج‌الدین اویوالی، نماینده یونیسف یا صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل اعلام کرده است که افغانستان در حال حاضر یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های بازگشت در جهان را تجربه می‌کند. آقای اویوالی با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که تیم‌های سازمان تلاش می‌کنند تا اطمینان حاصل شود کودکان و خانواده‌های بازگشته به خدمات صحی، تغذیه، آب، خدمات صحی و حمایتی دسترسی دارند. نماینده صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد در ادامه تاکید کرده است که برای رسیدگی به وضعیت کنونی، «طرح پاسخ‌دهی سازمان ملل در افغانستان» نیازمند حمایت فوری و پایدار است. همچنین پیش از این نیز سازمان ملل متحد از راه‌اندازی طرح رسید‌گی به موج گسترده بازگشت شهروندان افغانستان از پاکستان و ایران خبر داده بود. براساس پیش‌بینی سازمان ملل متحد، احتمال دارد در سال ۲۰۲۶ میلادی بیش از دو میلیون تن از ماه‌های اپریل تا دسامبر به افغانستان بازگردانده شوند. قابل ذکر است که پاکستان و ایران از دهه‌ها به این‌سو میزبان میلیون‌ها مهاجر افغانستانی است. اکنون روزانه هزاران نفر از طریق گذرگاه‌های مرزی مشترک با پاکستان و ایران، به افغانستان بازگردانده می‌شوند.

سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که همراه با سایر نهادهای امدادی، طرح ۵۲۹ میلیون دالری را با هدف حمایت مهاجران بازگشتی راه‌اندازی کرده است. این سازمان با نشر گزارشی گفته است که از سال ۲۰۲۳ میلادی، نزدیک به ۶ میلیون نفر به افغانستان بازگشته‌اند و پیش‌بینی می‌شود حدود ۳ میلیون نفر دیگر نیز تا پایان سال جاری میلادی به کشور بازگردند. در گزارش آمده است که پیش‌بینی می‌شود از ماه اپریل تا دسامبر سال ۲۰۲۶ میلادی، حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر از ایران و یک میلیون و ۱۰۰ هزار نفر از پاکستان به افغانستان بازگردند. این در حالی است که از سپتامبر ۲۰۲۳ تا اکنون نزدیک به ۵.۹ میلیون افغانستانی به کشور برگشته‌اند. سازمان ملل می‌گوید که این بازگشت گسترده فشار بی‌سابقه‌ای بر ساختارهای اقتصادی و اجتماعی افغانستان وارد کرده است. مقام‌های سازمان ملل تاکید می‌کنند که این روند صرفاً یک مسئله مرزی کوتاه‌مدت نیست، بلکه یک چالش عمیق انسانی و توسعه‌ای محسوب می‌شود. در گزارش آمده است که بیش از نیمی از بازگشت‌کنندگان را زنان و کودکان تشکیل می‌دهند که بسیاری از آن‌ها در خارج از افغانستان بزرگ شده‌اند و ارتباط محدودی با محیط جدید زندگی خود دارند. سازمان ملل می‌گوید که در مرحله نخست، حدود ۱۰۰ میلیون و ۷۰۰ هزار دالر برای ارائه کمک‌های فوری در گذرگاه‌های مرزی اختصاص یافته است. این هزینه برای کمک‌هایی از جمله خدمات بهداشتی، تغذیه، حمایت‌های اجتماعی، آب و بهداشت و کمک‌های نقدی در نظر گرفته شده است. در مرحله دوم، بیش از ۴۲۸ میلیون دالر برای ادغام مجدد بازگشت‌کنندگان در ۳۵ منطقه اولویت‌دار در نظر گرفته شده است. این بخش شامل ایجاد فرصت‌های شغلی، دسترسی به خدمات اساسی مانند آموزش و بهداشت، تأمین مسکن و تقویت انسجام اجتماعی در جوامع میزبان است. با این حال، نهادهای ناظر هشدار داده‌اند که کمبود بودجه می‌تواند روند اجرای این طرح را با چالش جدی مواجه کند. سازمان ملل و سازمان‌های امدادی از کشورهای کمک‌کننده خواسته‌اند تا با تأمین کامل منابع مالی این برنامه، از تشدید بحران انسانی در افغانستان جلوگیری کرده و زمینه را برای بازسازی و ثبات پایدار فراهم کنند.