حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین افغانستان نسبت به گزارش اخیر یونیسف درباره گسترش سوءتغذیه شدید در میان کودکان این کشور ابراز نگرانی کرده است. آقای کرزی امروز (چهارشنبه، ۲۴ سرطان) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که فراهم شدن زمینه آموزش همگانی برای دختران و پسران، شرط اساسی کاهش این بحران و بهبود وضعیت در افغانستان است. اخیرا یونیسف هشدار داده است که لاغری شدید در میان کودکان در ۲۶ ولایت افغانستان گسترش یافته و ۳.۷ میلیون کودک زیر پنج سال در معرض خطر سوءتغذیه حاد قرار دارند. حامد کرزی خواستار توجه جدی نهادهای مسوول و سازمان‌های بین‌المللی به جلوگیری از گسترش سوءتغذیه و تامین سلامت کودکان در افغانستان شد. او در این یادداشت تاکید کرد که شرط اساسی مقابله با این بحران، فراهم شدن زمینه آموزش همگانی برای همه کودکان و جوانان و دختران است. آقای کرزی نوشت: «با رشد آگاهی همگانی و تربیت قوای بشری متخصص، جلو مشکلات ناشی از بی‌تعلیمی و بی‌سوادی گرفته شده، وضعیت اقتصادی کشور بهبود پیدا کرده و مشکلات و نیازمندی‌های جامعه بدون احتیاج به کمک خارجی حل شود.» این در حالی است که حکومت سرپرست پس از بازگشت به قدرت در آگوست ۲۰۲۱ میلادی، آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، تحصیل زنان در دانشگاه‌ها را منع و اشتغال آنان در بسیاری از نهادهای دولتی و غیردولتی را محدود یا ممنوع کرده‌ است. حامد کرزی در این مدت بارها خواستار بازگشایی مکاتب و دانشگاه‌ها به روی دختران و رفع محدودیت‌های آموزشی و کاری زنان شده و آموزش همگانی را برای آینده افغانستان ضروری دانسته است.

همزمان با ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، عبدالخالق صادق، معین تضمین کیفیت وزارت معارف مدعی شده است که پس از چهار دهه، بهترین زمینه‌ی آموزش و پیشرفت در افغانستان فراهم شده است. آقای صادق این اظهارات را در مراسم تقدیر از افراد برتر کانکور سال ۱۴۰۵ مطرح کرده و گفته است که حکومت فعلی با تأمین امنیت سراسری، «شرایط مناسب برای زندگی، آموزش و رشد» را برای شهروندان مهیا کرده‌اند. حکومت سرپرست نزدیک به پنج سال است که آموزش دختران بالاتر از صنف ششم را ممنوع کرده‌اند و دروازه‌ی دانشگاه‌ها و انستیتوت‌های طبی را نیز به‌روی دختران بسته‌اند. براساس آمار سازمان ملل متحد، ممنوعیت آموزش و تحصیل دختران از سوی حکومت فعلی باعث شده است که بیش از ۲.۵ میلیون دختر در افغانستان از آموزش محروم شوند. سال گذشته یونیسف و یونسکو در گزارش مشترک درباره‌ی وضعیت آموزش در ‏افغانستان گفته‌ بودند که تغییرات قابل‌توجهی در برنامه‌ی درسی آموزش ابتدایی در ‏حال برنامه‌ریزی است. ‏ براساس این گزارش، طبق برنامه‌ی درسی اصلاح‌شده، ‏دروس اسلامی تقریبا نیمی از ساعات تدریس هفتگی را تشکیل خواهند داد و این ‏به معنای اختصاص زمان بیشتر به آموزش دینی است. یونیسف و یونسکو در گزارش مشترک درباره‌ی وضعیت آموزش و پرورش در ‏افغانستان، افت یادگیری در کشور را نگران‌کننده خوانده و گفته است که بیش از ‌‏۹۰ درصد از کودکان ۱۰ ساله نمی‌توانند یک متن ساده را بخوانند که این امر ‏یکی از شدیدترین بحران‌های یادگیری در جهان را برجسته می‌کند.‏ در گزارش این دو نهاد وابسته به سازمان ملل متحد که به‌تازگی نشر شده، آمده است که نظام آموزشی ‏افغانستان با چالش‌های بی‌سابقه‌ای روبرو است.‏

فرماندهی صحی ستاد کل ارتش حکومت سرپرست افغانستان اعلام کرده است که داکتران شفاخانه ۴۰۰ بستر سردار محمدداوودخان در کابل دو سوزن دست‌دوزی را از معده یک نوجوان ۱۶ ساله بیرون کشیده‌اند. فرماندهی صحی ستاد کل ارتش امروز (چهارشنبه‌، ۲۴ سرطان) با نشر اعلامیه‌ای گفته است که این بیمار از ولایت قندهار به این شفاخانه نظامی مراجعه کرده بود. در اعلامیه آمده است که نزدیکان این بیمار گفته‌اند که او ۱۰ روز قبل دو سوزن را بلعیده بود، اما شفاخانه‌های محلی در قندهار نتوانستند سوزن‌ها را از معده‌ی او بیرون بکشند. این در حالی است که جراحان این شفاخانه حدود یک ماه قبل، در یک عملیات نادر حدود یک کیلوگرام موی انسان را از معده یک زن بیرون کشیدند.

اوچا یا دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد اعلام کرد که افغانستان ‌همچنان یکی از بالاترین نرخ‌های مرگ‌ومیر مادران در جهان را دارد. این نهاد با نشر گزارشی گفته است که بر اساس آمار ۲۰۲۴ میلادی، به گونه‌ی تخمینی ۶۳۸ مرگ در برابر هر ۱۰۰ هزار تولد زنده ثبت شده است؛ رقمی که بیش‌ترین میزان در آسیا و هفتمین نرخ بلند را در جهان نشان  می‌دهد. اوچا در ادامه تاکید کرده است که کمبود کارکنان زن در سکتور بهداشت، کاهش منابع مالی، دسترسی محدود به داروهای ضروری و کم‌بود خدمات مراقبت‌های اضطراری زایمان، از عامل‌های اصلی مرگ‌های قابل پیش‌گیری مادران و نوزادان به ویژه در بخش‌های روستایی افغانستان است. دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل افزوده است که وضعیت کنونی بحران سلامتی زنان ممکن است بیش از پیش وخیم شود. اوچا به نقل از یونیسف نوشته است که اگر محدودیت‌های کنونی در برابر آموزش دختران ادامه یابد، افغانستان تا ۲۰۳۰ بیش از ۲۵ هزار آموزگار و کارمند زن بخش بهداشت را از دست خواهد داد. این در حالی است که نظام بهداشت افغانستان از دهه‌ها به این‌سو با چالش‌های گسترده از جمله کم‌بود مرکزهای درمانی، پزشکان متخصص و دارو روبرو است. در بسیاری از ولایت‌های دوردست این کشور هنوز هم مرکزهای درمانی وجود ندارد.

منابع محلی از ولایت تخار می‌گویند که یک دختر ۱۷ ساله در شهر تالقان، مرکز این ولایت، با شلیک گلوله به شکل فیجع به قتل رسیده است. دست‌کم دو منبع گفته‌اند که این دختر شام روز دوشنبه، حوالی ساعت ۶ تا ۷ شام در منزلش در منطقه چشمه‌شیر، بدخشی قشلاق شهر تالقان، هدف شلیک گلوله قرار گرفت و جان باخت. منبع تاکید کرد که این دختر مژگان نام داشته و دختر یارمحمد مشهور به «بابکه» بوده است. در ادامه آمده است که پس از وقوع این رویداد، نیروهای پولیس جسد این دختر را به شفاخانه ولایتی تخار منتقل کرده و تمامی اعضای خانواده او را نیز با خود بردند. منبع افزود پس از آن‌که جسد مژگان به خانواده‌اش سپرده شد، جسد او به خاک سپرده شد. انگیزه این قتل تا کنون روشن نیست و پولیس نیز تا زمان نشر این خبر در مورد این رویداد اظهارنظری نکرده‌اند. قابل ذکر است که از زمان تسلط دوباره‌ی حکومت سرپرست بر افغانستان، موارد متعددی از قتل زنان به‌دست اعضای خانواده‌های‌شان از ولایت‌های مختلف کشور گزارش شده است. بیماری‌های روانی، خصومت شخصی، ازدواج‌های اجباری، خشونت خانوادگی و فشار‎های روحی ناشی از فقر و بیکاری عوامل اصلی این قتل‌ها بیان شده است. همچنین با تسلط حکومت سرپرست بر افغانستان اکثریت نهادهای حامی حقوق زنان متوقف شده است. زنان در افغانستان چون گذشته با مراجعه به نهادهای عدلی و قضایی، دیگر نمی‌توانند برای خشونت‌های وارده‌ی شان شکایت کنند و این‌گونه خشونت‌‌ها پایدار باقی مانده و افزایش پیدا می‌کند.

برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که میلیون‌ها شهروند افغانستان هنوز به آب آشامیدنی سالم و قابل اعتماد دسترسی ندارند. این نهاد امروز (سه‌شنبه، ۲۳ سرطان) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که با سرمایه‌گذاری در برنامه‌ریزی شهری و مدیریت پسامند، می‌تواند دسترسی به آب آشامیدنی سالم را گسترش داده و خدمات بهداشتی و خدمات عمومی را بهبود داد. برنامه اسکان بشر ملل متحد در ادامه تاکید کرد که با مدیریت پسامند و برنامه‌ریزی شهری، می‌توان آب را برای نسل‌های آینده حفظ کرد. افغانستان از نزدیک به یک دهه به این سو، با بحران خشک‌سالی روبرو است و دست‌رسی شهروندان این کشور به آب آشامیدنی سالم محدود شده است. بر اساس نگرانی قبلی، یونیسف کم‌بود آب فشار بیش‌تری را بر زنان و کودکان که مسئولیت تأمین آب را دارند وارد کرده است.

سازمان حقوق‌بشر فمنا در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که ممنوعیت آموزش دختران، بخشی از بیش از ۱۳۰ فرمان است که تقریباً همه جنبه‌های زندگی دختران و زنان را محدود کرده است. فمنا در واکنش به اعلام نتایج کانکور ۱۴۰۵، گفته است که افغانستان تنها کشوری در جهان است که آموزش متوسط و عالی برای دختران و زنان در آن به طور کامل ممنوع است. این نهاد در ادامه تاکید کرده است که در سال روان ۱۲۰ هزار داوطلب در آزمون سراسری ورود به دانشگاه شرکت داشتند؛ اما برای چهارمین سال پی‌هم، دختران و زنان از شرکت در این آزمون محروم شدند. بر اساس آمار یونیسف یا صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد، با ممنوعیت آموزش بالاتر از صنف ششم برای دختران در افغانستان بیش از دو میلیون و ۲۰۰ هزار دختر از آموزش باز مانده‌اند. همچنین حکومت سرپرست پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند. بر بنیاد گزارش‌ها، اگر این ممنوعیت ادامه یابد، تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به چهار میلیون دختر ممکن است از آموزش محروم شوند.

بخش زنان سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که برابری حقوق زنان به معنای کم‌ترشدن حقوق مردان نیست. این سازمان با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که حقوق مانند پیتزا نیست که اگر سهم کسی بیشتر شد، سهم دیگری کم‌تر شود. بخش زنان ملل متحد در ادامه تاکید کرده است که همه افراد شایسته‌ی برخورداری از حقوق برابر هستند. این در حالی است که زنان در افغانستان در نزدیک به پنج سال گذشته، در دسترسی به حقوق اساسی خود با محدودیت‌های شدیدی روبرو هستند. دختران و زنان در افغانستان، در دسترسی به حق آموزش، کار و آزادی رفت‌وآمد و حق انتخاب، عملاً با محدودیت روبرو هستند. این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند. بر بنیاد گزارش‌ها، اگر این ممنوعیت ادامه یابد، تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به چهار میلیون دختر ممکن است از آموزش محروم شوند.