تاج‌الدین اویوالی، نماینده یونیسف یا صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل اعلام کرده است که افغانستان در حال حاضر یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های بازگشت در جهان را تجربه می‌کند. آقای اویوالی با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که تیم‌های سازمان تلاش می‌کنند تا اطمینان حاصل شود کودکان و خانواده‌های بازگشته به خدمات صحی، تغذیه، آب، خدمات صحی و حمایتی دسترسی دارند. نماینده صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد در ادامه تاکید کرده است که برای رسیدگی به وضعیت کنونی، «طرح پاسخ‌دهی سازمان ملل در افغانستان» نیازمند حمایت فوری و پایدار است. همچنین پیش از این نیز سازمان ملل متحد از راه‌اندازی طرح رسید‌گی به موج گسترده بازگشت شهروندان افغانستان از پاکستان و ایران خبر داده بود. براساس پیش‌بینی سازمان ملل متحد، احتمال دارد در سال ۲۰۲۶ میلادی بیش از دو میلیون تن از ماه‌های اپریل تا دسامبر به افغانستان بازگردانده شوند. قابل ذکر است که پاکستان و ایران از دهه‌ها به این‌سو میزبان میلیون‌ها مهاجر افغانستانی است. اکنون روزانه هزاران نفر از طریق گذرگاه‌های مرزی مشترک با پاکستان و ایران، به افغانستان بازگردانده می‌شوند.

سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که همراه با سایر نهادهای امدادی، طرح ۵۲۹ میلیون دالری را با هدف حمایت مهاجران بازگشتی راه‌اندازی کرده است. این سازمان با نشر گزارشی گفته است که از سال ۲۰۲۳ میلادی، نزدیک به ۶ میلیون نفر به افغانستان بازگشته‌اند و پیش‌بینی می‌شود حدود ۳ میلیون نفر دیگر نیز تا پایان سال جاری میلادی به کشور بازگردند. در گزارش آمده است که پیش‌بینی می‌شود از ماه اپریل تا دسامبر سال ۲۰۲۶ میلادی، حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر از ایران و یک میلیون و ۱۰۰ هزار نفر از پاکستان به افغانستان بازگردند. این در حالی است که از سپتامبر ۲۰۲۳ تا اکنون نزدیک به ۵.۹ میلیون افغانستانی به کشور برگشته‌اند. سازمان ملل می‌گوید که این بازگشت گسترده فشار بی‌سابقه‌ای بر ساختارهای اقتصادی و اجتماعی افغانستان وارد کرده است. مقام‌های سازمان ملل تاکید می‌کنند که این روند صرفاً یک مسئله مرزی کوتاه‌مدت نیست، بلکه یک چالش عمیق انسانی و توسعه‌ای محسوب می‌شود. در گزارش آمده است که بیش از نیمی از بازگشت‌کنندگان را زنان و کودکان تشکیل می‌دهند که بسیاری از آن‌ها در خارج از افغانستان بزرگ شده‌اند و ارتباط محدودی با محیط جدید زندگی خود دارند. سازمان ملل می‌گوید که در مرحله نخست، حدود ۱۰۰ میلیون و ۷۰۰ هزار دالر برای ارائه کمک‌های فوری در گذرگاه‌های مرزی اختصاص یافته است. این هزینه برای کمک‌هایی از جمله خدمات بهداشتی، تغذیه، حمایت‌های اجتماعی، آب و بهداشت و کمک‌های نقدی در نظر گرفته شده است. در مرحله دوم، بیش از ۴۲۸ میلیون دالر برای ادغام مجدد بازگشت‌کنندگان در ۳۵ منطقه اولویت‌دار در نظر گرفته شده است. این بخش شامل ایجاد فرصت‌های شغلی، دسترسی به خدمات اساسی مانند آموزش و بهداشت، تأمین مسکن و تقویت انسجام اجتماعی در جوامع میزبان است. با این حال، نهادهای ناظر هشدار داده‌اند که کمبود بودجه می‌تواند روند اجرای این طرح را با چالش جدی مواجه کند. سازمان ملل و سازمان‌های امدادی از کشورهای کمک‌کننده خواسته‌اند تا با تأمین کامل منابع مالی این برنامه، از تشدید بحران انسانی در افغانستان جلوگیری کرده و زمینه را برای بازسازی و ثبات پایدار فراهم کنند.

یان اینگلند، رییس شورای پناهندگان ناروی در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که بیش از چهار میلیون مهاجر افغانستانی قربانیان نادیده‌گرفته‌ شدن و فراموش‌شده‌‌ی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران هستند. آقای اینگلند امروز (چهارشنبه، ۲۳ ثور) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس نوشته است که هم‌زمان با آغاز حملات امریکا و اسرائیل در ایران، شماری از مهاجران افغانستان شغل خود را در بخش‌های ساختمانی و سایر کارهای غیررسمی از دست دادند. وی تاکید کرده است که در حال حاضر و با افزایش تورم و سقوط درآمدها، مهاجران افغانستانی دیگر توان تأمین موادغذایی و یا پرداخت کرایه خانه را ندارند. رییس شورای پناهندگان ناروی در ادامه نوشته است: «هزینه‌ی مواد غذایی تقریبا دو برابر سال گذشته شده است. مردم مجبور هستند وعده‌های غذایی خود را حذف کنند، درمان‌های صحی را به تعویق بیندازند و زیر بار قرض بروند؛ آن هم در حالی که وحشت جنگ و آوارگی را نیز تحمل می‌کنند.» او تاکید کرده است که شورای پناهندگان ناروی در تهران، برای هزاران خانواده‌ی مهاجر در ایران کمک نقدی اضطراری فراهم کرده تا بتوانند نیازهای اساسی و مواد غذایی تهیه کنند. رییس شورای پناهندگان ناروی گفته است، همزمان با عمیق‌تر شدن بحران، نیازها بسیار بیشتر شده است و این نهاد تنها بودجه‌ی کمک به هزار خانواده‌ی دیگر را در اختیار دارد. یان اینگلند افزوده است که اگر بودجه‌ی بیشتری فراهم نشود، کمک‌های اضطراری این نهاد تا یک ماه دیگر با کمبود کامل منابع مالی روبرو خواهد شد و بسیاری از افراد نیازمند، هیچ کمکی دریافت نخواهند کرد. قابل ذکر است که جنگ آمریکا و اسرائیل چندین قربانی از مهاجران افغانستان گرفته است. براساس گزارش رسانه‌های ایران، بیش از ده شهروند افغانستان از جمله اعضای یک خانواده، در حملات آمریکا و اسرائیل به ایران کشته شده‌اند.

هانا نیومن، عضو پارلمان اروپا اعلام کرده است که اخراج‌ پناهندگان از اروپا به افغانستان،‌ «نه‌تنها یک شکست انسانی» بلکه یک اشتباه راهبردی می‌باشد. خانم نیومن با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود، نسبت به اخراج‌ پناهندگان از اروپا به افغانستان واکنش نشان داده است. وی در ادامه تاکید کرده است: «اگر اروپا مردان جوان افغانستان را به فقر و ناامیدی بازگرداند، بسیاری از آن‌ها به شبکه‌ها و مدارس دینی» خواهند پیوست. عضو پارلمان اروپا در ادامه افزوده است که با بازگرداندن افراد به شرایط ناامیدکننده، حکومت سرپرست افغانستان تضعیف نمی‌شود، بلکه سبب تقویت ساختاری می‌شود که دولت را در قدرت نگه دارد. او هشدار داده که اخراج پناهندگان به افغانستان سبب تقویت «شبکه‌ها و ساختارهای افراطی» خواهد شد. در این حالی است که اخیراً گزارش‌هایی مبنی بر میزبانی اتحادیه‌ی اروپا از مقام‌های حکومت فعلی برای گفتگو درباره اخراج پناهندگان افغانستان به داخل کشور منتشر شده است. این اقدام اتحادیه‌ی اروپا نگرانی‌های نهادهای حقوق بشری را در پی داشته است.

اندریکا راتواته، معاون پیشین نماینده سازمان ملل متحد در افغانستان گفته است که یکی از «شدیدترین و پیچیده‌ترین» بحران‌های حفاظتی جهان در افغانستان در حال رخ دادن است. آقای راتواته که به تازگی ماموریتش در افغانستان پایان یافته است، در مقاله‌ای در نشریه موسوم به «کرونیکل» ملل متحد گفته است که در کنار دیگر بحران‌ها «محدودیت‌های مبتنی بر جنسیت» که دسترسی زنان و دختران را به آموزش، اشتغال، مشارکت عمومی و خدمات اساسی به شدت محدود کرده، وضعیت بحرانی کشور را تشدید کرده است. وی تاکید کرده است که این محدودیت‌ها توان تاب‌آوری نیمی از جمعیت افغانستان را تضعیف کرده و به‌طور جدی ظرفیت بازیگران بشردوستانه را برای ارائه کمک‌های اصولی و فراگیر محدود ساخته است. او افزوده است: «ممنوعیت آموزش متوسطه و عالی برای دختران، منع اشتغال زنان در بخش‌های کلیدی و محدودیت‌های مستمر بر کارکنان زن در حوزه کمک‌های بشردوستانه، همگی به افزایش خطرات حفاظتی انجامیده‌اند. در چنین محیط شکننده‌ای، تنش‌های ژئوپولیتیکی و بی‌ثباتی منطقه‌ای نیز فشار مضاعفی وارد می‌کنند.» همچنین او در بخشی از مقاله‌اش گفته است که همزمان با این افغانستان یکی از بزرگ‌ترین موج‌های بازگشت مهاجران در تاریخ معاصر خود را تجربه می‌کند که طی دو سال گذشته، حدود ۵ میلیون تن از کشورهای همسایه بازگشته‌اند که معادل افزایش تقریباً ۱۰ درصدی جمعیت کشور است. معاون پیشین نماینده سازمان ملل متحد تصریح کرد که تنها در سال ۲۰۲۵ میلادی، ۲.۸ میلیون شهروندان افغانستان بازگشته‌اند که بالاترین رقم سالانه در سال‌های اخیر به شمار می‌رود. هماهنگ‌کننده امور بشردوستانه پیشین ملل متحد در افغانستان در بخشی از مقاله‌اش می‌گوید که افغانستان همچنین با مجموعه‌ای از بلایای مرتبط با اقلیم مواجه است. سال‌ها خشکسالی منابع آب زیرزمینی را به تحلیل برده، کشت‌زارها را نابود کرده و نظام‌های کشاورزی را تضعیف کرده است؛ در حالی که سیلاب‌ها، رانش زمین و زمین‌لرزه‌های مکرر همچنان خانه‌ها، معیشت مردم و زیرساخت‌های حیاتی را ویران می‌کنند. وی افزوده است که این شوک‌های محیط‌زیستی با شکنندگی‌های اجتماعی-اقتصادی در هم تنیده‌اند و بیش از ۷۰ درصد خانوارها از کمبود مصرف غذایی کافی گزارش داده‌اند و بسیاری برای بقا به راهبردهای بحرانی همچون فروش دارایی‌های مولد، ازدواج زودهنگام یا کاهش دسترسی به خدمات سلامت و آموزش متوسل می‌شوند. در این مقاله گفته شده است که در مجموع، این عوامل، بحرانی چندلایه در حوزه حفاظت ایجاد کرده‌اند که میلیون‌ها تن را در معرض محرومیت شدید قرار می‌دهد. آقای راتواته از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ میلادی همچون معاون یوناما در امور هماهنگی کمک‌های بشردوستانه در افغانستان فعالیت کرده است. سازمان ملل متحد روز گذشته گفت که برونو ژرژ لمرکی، مقام فرانسوی این نهاد، به‌عنوان معاون نماینده ویژه ملل متحد در افغانستان و هماهنگ‌کننده امور بشردوستانه جدید این سازمان گماشته شده است.

وزارت دفاع بریتانیا از پناه‌جویان افغانستانی که نامه‌ی پذیرش این کشور را دارند، خواست خودشان راهی برای خروج از افغانستان پیدا کنند. لوک پولارد، در نامه‌ای به پارلمان بریتانیا نوشته است که نزدیک به ۹ هزار افغانستانی واجد شرایط انتقال به بریتانیا و منتظر جابه‌جایی‌ هستند. آقای پولارد در کنار آن تاکید کرد که این افراد هیچ کمکی از سوی بریتانیا برای خروج از افغانستان دریافت نخواهند کرد. وزیر دفاع بریتانیا در ادامه افزوده است که این افراد «هر زمان که بتوانند، باید خود را به یک کشور ثالث برسانند» و در آن‌جا تا سال ۲۰۲۸ میلادی، کمک‌های مربوط به مسکن و ویزا دریافت خواهند کرد. وی تصریح کرد که برخی از افراد واجد شرایط، امسال خودشان به کشورهای ثالث مانند پاکستان رفته‌اند. او تصریح کرد: «پس از مشاهده شواهد بیشتر از جابه‌جایی‌های موفق شخصی، و پس از ارزیابی دوباره خطرات این گروه و عوامل دیگر، از جمله صرفه‌جویی برای مالیه‌دهندگان، تصمیم گرفته‌ایم به کمک‌ها در داخل افغانستان برای خروج پایان دهیم.» همچنین اداره حسابرسی ملی بریتانیا در ماه مارچ اعلام کرده بود اگر روند انتقال افغانستانی‌ها سرعت نگیرد، دولت نزدیک به سه سال دیگر زمان نیاز خواهد داشت تا همه افرادی را که پناه در بریتانیا به آنان وعده داده شده منتقل کند. برنامه‌های اسکان مجدد افغانستانی‌ها در ماه جولای سال گذشته به روی متقاضیان جدید بسته شد. اندکی بعد از آن فاش شد که وزارت دفاع بریتانیا مسوول یک نشت گسترده اطلاعاتی درباره مشخصات متقاضیان بوده است؛ رخدادی که به گفته این وزارتخانه، جان هزاران نفر را به خطر انداخت. این خانواده‌ها به دلیل همکاری سابق خود با نیروهای بریتانیایی در افغانستان، یا به دلیل افشای اطلاعات‌شان، واجد شرایط انتقال به بریتانیا شناخته شده‌اند. همچنین سارا دی یونگ، از بنیان‌گذاران ائتلاف «سُلحه» که به مترجمان نظامی پیشین افغانستان کمک می‌کند، گفت: «اعلام وزارت دفاع برای توقف حمایت در داخل افغانستان جهت خروج امن، برای افغان‌هایی که پیشنهاد انتقال دارند شوک کامل خواهد بود. این‌که برخی توانسته‌اند فرار کنند، به این معنا نیست که این گزینه برای همه در دسترس است.» وی در ادامه تاکید کرده است: «کسانی که نمی‌توانند برای گرفتن اسناد از مخفیگاه بیرون شوند و توان مالی پرداخت هزینه‌های بسیار بالای ویزا را ندارند، اکنون رها شده‌اند. این بیانیه همچنین مشکلات امنیتی جاری میان پاکستان و افغانستان را نادیده می‌گیرد؛ مسأله‌ای که جابه‌جایی مستقل را حتی دشوارتر می‌کند.»