نادر یاراحمدی، رییس مرکز امور اتباع وزارت داخله ایران می‌گوید که شمار دانش‌آموزان خارجی در این کشور از حدود ۶۰۰ هزار به ۳۲۰ هزار نفر کاهش یافته است. آقای یاراحمدی گفته است که جمهوری اسلامی برای تمدید اقامت مهاجران شرایط سخت‌گیرانه‌تری وضع کرده است. وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران پیش از این اعلام کرده بود که حدود ۶۰۰ هزار دانش‌آموز اهل افغانستان در این کشور مشغول آموزش‌اند، اما نادر یاراحمدی از کاهش حدود ۲۸۰ هزار نفری این آمار خبر داده است. نادر یاراحمدی گفته است که در سال گذشته نزدیک به ۱.۸ میلیون مهاجر بدون مدرک از ایران اخراج شدند و جمعیت اتباع خارجی در این کشور نیز از ۶.۱ میلیون نفر به کمتر از پنج میلیون نفر کاهش یافته است. این گزارش در حالی منتشر می‌شود که نظام آموزشی افغانستان با محدودیت‌های گسترده روبرو است و بیش از دو میلیون دختر از آموزش بالاتر از صنف ششم محروم‌اند. همچنین پیش از این گزارش‌های متعددی درباره ممنوعیت یا محدودیت ثبت‌نام دانش‌آموزان اهل افغانستان در مکاتب ایران از جمله در استان‌های فارس، کرمان و کهگیلویه و بویراحمد، منتشر شده بود. جمهوری اسلامی روند اخراج مهاجران بدون مدرک را از ماه‌ها پیش آغاز کرده و این روند همچنان ادامه دارد. شهروندان افغانستان مقیم ایران، بارها از بدرفتاری پولیس جمهوری اسلامی، محدودیت در دسترسی به خدمات، بازداشت و اخراج اجباری به افغانستان شکایت کرده‌اند. رئیس مرکز امور اتباع و مهاجران خارجی ایران گفت سیاست جمهوری اسلامی، قانونی‌سازی حضور مهاجران با تمرکز بر تامین نیروی کار است.

مقام‌های ایرانی در تازه‌ترین مورد گفته‌اند که سه شهروند افغانستان هنگام شنا در ساحل بابلسر در شمال ایران غرق شدند. مهدی حبیب‌الله‌پور، رییس هیأت نجات غریق و غواصی بابلسر، به ‏خبرگزاری مهران گفته است که این رویداد شامگاه (جمعه، ۶ سنبله) رخ ‏داده و نیروهای امدادی پس از ساعت‌ها جستجو جسد هر سه نفر را در بخش‌های مختلف ساحل پیدا کردند. او تاکید کرد که یک شهروند دیگر افغانستان از این حادثه نجات یافته است. وی تصریح کرد که یکی از این افراد به دلیل وضعیت جسمی از سه همراهش عقب مانده بود و پس از مدتی متوجه شد که همراهانش دیگر در محل حضور ندارند. این فرد از آب بیرون آمد و موضوع را به هیئت نجات غریق اطلاع داد. سید کاظم جلیلیان، مسوول اورژانس بابلسر نیز می‌گوید که یکی از چهار شهروند افغانستان در همان لحظات نخست نجات یافت و جستجو برای پیدا کردن سه نفر دیگر آغاز شد. جسد نخستین قربانی عصر شنبه در ساحل سنگ‌چین بابلسر پیدا شد. جسد دومین شهروند افغانستان نیز شامگاه شنبه در منطقه ممنوعه شنا در نزدیکی اسکله پیدا شد. عملیات جستجو برای یافتن نفر سوم روز یکشنبه ادامه یافت. جسد او پس از ساعت‌ها جستجو در ساحل منطقه علی‌آباد میر در بابلسر پیدا شد. مقام‌های ایرانی تاکنون نام، سن و محل اصلی زندگی سه قربانی را منتشر نکرده‌اند. گزارش‌های منتشرشده تنها می‌گویند که این افراد شهروندان افغان بودند و با هم برای شنا وارد دریا شده بودند. قابل ذکر است که این دومین حادثه مرگبار غرق‌شدن شهروندان افغانستان در سواحل مازندران در ماه‌های اخیر است.

برنامه‌ی اسکان بشری سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که طی سه سال اخیر بیش از شش میلیون مهاجر به افغانستان بازگردانده شده و بسیاری دیگر نیز در راه بازگشت هستند. این سازمان امروز (پنج‌شنبه، ۵ سنبله) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که بازگشت‌کنندگان در افغانستان با مشکل سرپناه مواجه هستند. برنامه‌ی اسکان بشری سازمان ملل متحد در ادامه تاکید کرده است که از سال ۲۰۲۳ میلادی تا اکنون بیش از شش میلیون مهاجر اهل افغانستان به کشورشان بازگردانده شده‌اند و برای دسترسی به سرپناه به حمایت نیاز ندارند. در اعلامیه آمده است: «سرپناه کافی اولین قدم به‌سوی یک زندگی شرافتمندانه است. بیایید بازگشت را به یک شروع جدید تبدیل کنیم، نه یک مبارزه‌ی جدید.» همچنین اوچا یا دفتر هماهنگ‌کننده‌ی کمک‌های بشردوستانه‌ی سازمان ملل متحد روز گذشته گفته بود که سرپناه امن یک نیاز اساسی مهاجران بازگشته، آوارگان داخلی و آسیب‌دیدگان حوادث طبیعی است ولی در افغانستان این بخش با کمبود شدید بودجه مواجه است. اوچا تاکید کرد که از جمله‌ی ۱۶۰ میلیون دالر بودجه‌ی درخواستی برای تأمین سرپناه امن برای مهاجران بازگشته، آوارگان داخلی و آسیب‌دیدگان حوادث طبیعی در سال جاری میلادی، فقط ۴.۷ درصد (هفت میلیون دالر) آن تأمین شده است. این سازمان گفته بود که ۱۵۳ میلیون دالر دیگر از بودجه‌ی درخواستی سازمان ملل متحد را هیچ کشور یا نهادی متعهد نشده است.

استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل متحد در یک نشست خبری اعلام کرد که حدود دو سوم از ۹۰۰ هزار کودکی که به افغانستان بازگشته‌اند، همچنان از آموزش محروم هستند. آقای دوجاریک گفته است که طبق آماری‌های موجود، از میان آنان نزدیک به ۶۰۰ هزار کودک به مکتب دسترسی ندارند. او با استناد به گزارش اوچا یا دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل افزوده است که نظام آموزشی در افغانستان با چالش‌های متعددی روبرو است. سخنگوی دبیرکل سازمان ملل متحد یادآوری کرد که دختران بالاتر از صنف ششم همچنان از حق آموزش محرومند. آقای دوجاریک درباره محدودیت‌های امدادرسانی تصریح کرد: «ما همراه با شرکای بشردوستانه خود در صورت امکان حمایت می‌کنیم، اما کمبود مداوم بودجه، ظرفیت پشتیبانی از آموزش کودکان را کاهش داده است.» همچنین یونسکو نیز پیشتر اعلام کرد که از زمان بازگشت حکومت سرپرست به قدرت در اسد ۱۴۰۰، حدود ۲.۴ میلیون دختر در افغانستان از آموزش متوسطه محروم شده‌اند. این نهاد سازمان ملل هشدار داده است که ادامه ممنوعیت آموزش دختران، در درازمدت به اقتصاد و جامعه افغانستان آسیب زیاد خواهد زد. حکومت فعلی پس از بازگشت به قدرت در اسد ۱۴۰۰ بارها گفته بود که زمینه آموزش دختران فراهم خواهد شد. با این حال، مکاتب متوسطه و لیسه دختران در حوت همان سال بسته ماند و در قوس ۱۴۰۱ نیز تحصیل زنان در دانشگاه‌ها ممنوع شد.

مولوی عبدالکبیر، وزیر امور مهاجرین اعلام کرده است که در پنج سال گذشته، حدود هشت میلیون مهاجر افغانستانی از کشورهای همسایه به کشور خود برگشته‌اند. آقای عبدللکبیر گفته است که روند بازگشت مهاجران همچنان ادامه دارد. وزیر امور مهاجرین و عودت‌کنندگان در جریان سفرش به پکتیا از مسلمانان سراسر جهان خواست با افغانستانی‌های نیازمند همکاری و کمک کنند. همچنین عبدالکبیر مدعی شد که افغانستانی‌ها برای «حفظ دین و برپایی نظام اسلامی» مجبور به مهاجرت و پیوستن به «جهاد» شدند. او بازگشت مهاجران را نتیجه تحقق اهدافی خواند که به گفته او، «پایان اشغال» و برپایی نظام اسلامی از جمله آن بوده است. ایران و پاکستان که میزبان بیشترین شمار مهاجران افغان بوده‌اند، در دو سال گذشته روند اخراج افغانستانی‌ها را به‌طور گسترده ادامه داده‌اند. پاکستان پس از افزایش حملات تحریک طالبان پاکستان و بالا گرفتن تنش با افغانستان، برنامه اخراج مهاجران اهل افغانستان را گسترش داد. همچنین ایران نیز شمار زیادی از مهاجران افغانستانی را اخراج کرده است. با این حال، به دلیل مشکلات اقتصادی و کمبود فرصت‌های کاری در افغانستان، شماری از مهاجران پس از بازگشت دوباره راهی ایران شده‌اند. باید گفت که سازمان ملل در اواخر ثور سال جاری اعلام کرد که از سال ۲۰۲۳ میلادی تاکنون نزدیک به شش میلیون نفر به افغانستان بازگشته‌اند. این سازمان پیش‌بینی کرده بود که تا پایان سال جاری میلادی حدود سه میلیون نفر دیگر نیز به افغانستان بازگردند. بازگشت گسترده مهاجران، به‌ویژه از پاکستان و ایران، در حالی ادامه دارد که نهادهای بین‌المللی درباره نقض حقوق‌بشر، فشار بر خدمات عمومی، اشتغال و روند ادغام دوباره بازگشت‌کنندگان در افغانستان ابراز نگرانی کرده‌اند.

وزارت داخله ایران در تازه‌ترین مورد از ادامه روند اخراج مهاجران بدون مدرک اقامتی خبر داده است. علی زینی‌وند، سخنگوی وزارت داخله ایران امروز (دوشنبه، ۱۹ اسد) گفته است که از حمل ۱۴۰۴ تا اکنون حدود دو میلیون افغانستانی غیر مجاز از ایران خارج شده‌اند. سخنگوی وزارت داخله ایران در ادامه تاکید کرده است که اجرای طرح اخراج مهاجران افغانستانی با هدف مدیریت و تنظیم حضور اتباع خارجی در ایران با سرعت ادامه دارد. او افزوده است که بیش از ۲۰۰ هزار تن از ابتدای سال روان تا کنون به‌گونه داوطلبانه و با مراجعه به مراکز مربوط، ایران را ترک کرده‌اند. به گفته‌ی سخنگوی وزارت داخله ایران، این اقدام به معنای اخراج تمامی افغانستانی‌ها نیست و افغانستانی‌های دارای مدرک اقامتی باید بخشی از هزینه‌های خدماتی را پرداخت کنند. همچنین زینی‌وند درباره لایحه تشکیل «سازمان ملی مهاجرت» در مجلس ایران گفته است که بررسی این لایحه در مراحل پایانی قرار دارد و به‌زودی نهایی خواهد شد. قابل ذکر است که از پنج سال به این طرف، شمار زیادی از جوانان به دلیل فقر، بیکاری و نبود فرصت‌های شغلی به کشورهای همسایه، به‌ویژه ایران و پاکستان، مهاجرت کرده‌اند. در سال‌های اخیر، با تشدید روند اخراج مهاجران، شمار زیادی از آنان به افغانستان بازگشته‌اند. بر اساس گزارش سازمان‌های بین‌المللی، بیش از شش میلیون مهاجر افغانستانی از اواخر سال ۲۰۲۳ تا اکنون به کشور بازگشته‌اند که ۷۳ درصد آنان بیکار هستند.

اعضای خانواده‌های سید قاسم هاشمی، خبرنگار و حامد احساس، سینماگر اهل افغانستان می‌گویند که این دو نفر بیش از یک ماه است که در اسلام‌آباد پاکستان ناپدید شده‌اند. دست‌کم سه منبع گفته‌اند که این دو نفر با یکدیگر دوست هستند و هنگام ناپدیدشدن نیز در کنار هم بودند. خانواده‌های این دو شهروند افغاستان با نشر اعلامیه‌ای گفتند که پس از ساعت هشت شام ۱۳ سرطان، ارتباط آنان با هاشمی و احساس ناگهان قطع شد و تلاش‌های مکرر برای تماس با آنان نیز بی‌نتیجه ماند. به گفته‌ی خانواده‌ها، آنان پس از قطع تماس، با استفاده از سیستم ردیابی «جی‌پی‌اس» موقعیت موتر این دو نفر را پیدا کردند. موتر در منطقه «دی-۱۲» اسلام‌آباد پیدا شد، اما هاشمی و احساس در داخل یا اطراف آن نبودند. همسر حامد احساس گفت که در چهارم جولای، آقای احساس همراه با سید قاسم هاشمی برای خرید لنز دوربین از خانه بیرون شدند و پس از آن خبری از آنان اطلاعی نیست. او افزوده است که به دادگاه و پولیس پاکستان مراجعه کرده، اما هیچ سرنخی از حامد احساس و سید قاسم هاشمی به دست نیامده است. برادر سید قاسم هاشمی نیز می‌گوید که ۳۶ روز است از برادرش خبری نیست. او گفته است: «هیچ کسی به ما جواب نداد. ما به پولیس و دادگاه مراجعه کردیم، اما در این ۳۶ روز هیچ جوابی دریافت نکردیم، چون وضعیت مهاجرین در پاکستان خیلی دشوار شده است.» خانواده‌های سید قاسم هاشمی و حامد احساس درباره‌ی امنیت و سلامتی آنان نگران هستند. اعضای این خانواده‌ها از حکومت پاکستان، پولیس اسلام‌آباد و نهادهای امنیتی این کشور خواسته‌اند که موضوع ناپدیدشدن سید قاسم هاشمی و حامد احساس را به‌صورت جدی و فوری بررسی کنند و خانواده‌های آنان را در جریان روند تحقیقات قرار دهند. این دو فعال فرهنگی در حالی در پاکستان ناپدید شده‌اند که اخراج شهروندان افغانستان از پاکستان تشدید شده است. پولیس پاکستان شهروندان افغانستان را بازداشت و اخراج می‌کند. بخشی از شهروندان افغانستان مقیم پاکستان، پناهجویانی هستند که به دلیل تهدید امنیتی از افغانستان به پاکستان رفته و در آنجا به دنبال پناهندگی در کشورهای پناهنده‌پذیر هستند.