گاهی تلخ‌ترین لحظه‌های زندگی زمانی آغاز می‌شوند که انسان در خانه‌ی خودش احساس تنهایی می‌کند؛ جایی که باید پناهگاه و مأمن آرامش او باشد، اما به محیطی برای تحمل ترس، تحقیر و رنج تبدیل می‌شود. برای دختری جوان در شهر هرات، خانه دیگر معنای آشنای امنیت و آرامش را ندارد. او در میان دیوارهایی زندگی می‌کند که به‌جای شنیدن دردهایش، بارها شاهد سکوت او در برابر رفتارهای آزاردهنده‌ی اعضای خانواده بوده‌اند. این دختر که روزگاری با امیدهای فراوان به آینده نگاه می‌کرد، اکنون با مجموعه‌ای از مشکلات خانوادگی، فشارهای روحی و محرومیت از آموزش روبه‌رو است. او در خانه‌ی برادرش زندگی می‌کند؛ جایی که انتظار داشت در آن احساس امنیت کند و برای آینده‌ی خود برنامه بریزد، اما به گفته‌ی خودش، رفتارهای نامناسب زن برادر و برخی دیگر از اعضای خانواده، زندگی را برایش دشوار ساخته است. او می‌گوید در بسیاری از روزها ناگزیر بوده است رفتارهایی را تحمل کند که از نظر روحی برایش آزاردهنده بوده‌اند. برخوردهای سرد، بی‌اعتنایی، تحقیر و بدرفتاری باعث شده‌اند احساس کند در خانه‌ای که در آن زندگی می‌کند، جایگاه و ارزش چندانی ندارد. گاهی حتی برای بیان ساده‌ترین خواسته‌هایش نیز با نگرانی روبه‌رو بوده و ترجیح داده است سکوت کند تا مبادا اختلاف‌ها و تنش‌های خانوادگی بیشتر شوند. تحمل چنین شرایطی برای او آسان نبوده است. وقتی انسان در بیرون از خانه با مشکلی روبه‌رو می‌شود، دست‌کم امیدوار است هنگام بازگشت به خانه، کسی را داشته باشد که به حرف‌هایش گوش بدهد و آرامش ازدست‌رفته‌اش را به او بازگرداند؛ اما این دختر حتی در محیط خانه نیز از چنین آرامشی برخوردار نبوده است. او نه‌تنها با مشکلات روزمره‌ی زندگی دست‌وپنجه نرم می‌کرد، بلکه احساس می‌کرد کسی دردهایش را جدی نمی‌گیرد و برای رهایی از وضعیت دشواری که در آن گرفتار شده است، راه روشنی پیش رویش ندارد. فشارهای روحی و مشکلات خانوادگی به‌تدریج بر وضعیت روانی او تأثیر گذاشتند. روزهایی که باید با امید و انگیزه سپری می‌شدند، برایش به روزهایی سرشار از نگرانی و ناامیدی تبدیل شدند. او بارها با شرایطی روبه‌رو شد که احساس می‌کرد صدایش در میان اعضای خانواده شنیده نمی‌شود و کسی حاضر نیست بدون سرزنش و قضاوت به حرف‌هایش گوش بدهد. سرانجام، شدت این فشارها او را به نقطه‌ای بحرانی رساند؛ جایی که اقدام به خودکشی کرد. او با نوشیدن مواد زهری به زندگی خود پایان دادن را تلاش کرد و وضعیت صحی‌اش به‌اندازه‌ای وخیم شد که برای چندین روز در حالت کما قرار گرفت. در آن روزها، وضعیت او بسیار بحرانی بود و نگرانی‌های جدی درباره‌ی زنده ماندنش وجود داشت. چندین روز بیهوشی، خانواده و اطرافیانش را در شرایط دشواری قرار داد تا این‌که سرانجام، پس از سپری کردن آن روزهای سخت، دوباره به هوش آمد. اما بازگشت او به زندگی به معنای پایان دردها و مشکلاتش نبود. اگرچه از آن وضعیت خطرناک نجات یافت، شرایطی که پیش از آن بر زندگی‌اش سایه انداخته بود، همچنان ادامه داشت. او دوباره با واقعیت زندگی در محیطی روبه‌رو شد که در آن احساس آرامش و حمایت کافی نمی‌کرد. برای دختری که یک بار تا مرز از دست دادن زندگی پیش رفته بود، بازگشت به همان شرایط می‌توانست فشارهای روحی بیشتری به همراه داشته باشد. در کنار مشکلات خانوادگی و رفتارهای آزاردهنده، محرومیت از تحصیل نیز یکی دیگر از زخم‌های عمیق زندگی این دختر است. او دانشجوی سال دوم دانشگاه بود و مانند بسیاری از دختران جوان افغانستان، برای رسیدن به آرزوهایش تلاش می‌کرد. رفتن به دانشگاه برای او تنها به معنای حضور در صنف‌های درسی و کسب نمره نبود؛ بلکه فرصتی بود تا دانش و مهارت بیشتری بیاموزد، آینده‌ی شغلی خود را بسازد و روزی بتواند مستقلانه زندگی کند. او برای ادامه‌ی تحصیل برنامه داشت و امیدوار بود پس از تکمیل دانشگاه، شغل مناسبی پیدا کند و بخشی از مسئولیت‌های زندگی‌اش را خودش به دوش بگیرد. اما با تحولات سیاسی افغانستان و بازگشت طالبان به قدرت، درهای دانشگاه به روی دختران بسته شد و او نیز مانند هزاران دختر دیگر از ادامه‌ی آموزش بازماند. ترک دانشگاه برای او تنها متوقف شدن درس‌ها نبود، بلکه به معنای ازدست دادن بخشی از امیدهایی بود که برای آینده‌ی خود ساخته بود. او در حالی از ادامه‌ی تحصیل محروم شد که هنوز دو سال نخست دانشگاه را با امید و انگیزه سپری می‌کرد و می‌خواست مسیر علمی خود را ادامه دهد. اکنون کتاب‌ها و درس‌هایی که زمانی بخش مهمی از برنامه‌ی روزانه‌اش بودند، دیگر جایگاه گذشته را در زندگی او ندارند. شاید اگر دانشگاه‌ها به روی دختران بسته نمی‌شدند، او می‌توانست با ادامه‌ی تحصیل، بخش بیشتری از توان و انرژی خود را صرف ساختن آینده‌اش کند و برای رسیدن به استقلال تلاش کند. اما اکنون نه‌تنها از این فرصت محروم شده، بلکه در محیط زندگی خود نیز با مشکلاتی روبه‌رو است که توان روحی‌اش را تحت تأثیر قرار داده‌اند. برای او، روزهای بدون دانشگاه و زندگی در خانه‌ای که در آن احساس امنیت نمی‌کند، به چرخه‌ای تکراری و فرساینده تبدیل شده است. صبح‌ها با همان شرایط دشوار آغاز می‌شوند و روزها بدون آن‌که چشم‌انداز روشنی از تغییر وضعیت وجود داشته باشد، سپری می‌شوند. گاهی خاطرات روزهایی که دانشجو بود و برای آینده‌اش برنامه‌ریزی می‌کرد، در ذهنش زنده می‌شوند؛ روزهایی که تصور می‌کرد با تلاش و درس خواندن می‌تواند مسیر متفاوتی برای زندگی خود بسازد. او اکنون بیش از هر زمان دیگری به حمایت و همدلی نیاز دارد. نیاز دارد کسی بدون سرزنش به حرف‌هایش گوش بدهد، شرایطش را درک کند و به او نشان دهد که هنوز فرصت‌هایی برای ادامه‌ی زندگی و ساختن آینده وجود دارد. برخورد خشونت‌آمیز، بی‌اعتنایی و سرزنش کردن افرادی که با چنین فشارهای روحی روبه‌رو هستند، نه‌تنها مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه می‌تواند رنج و آسیب روانی آنان را عمیق‌تر سازد. داستان این دختر از هرات تنها روایت یک فرد نیست، بلکه بازتاب بخشی از دشواری‌هایی است که برخی دختران و زنان در افغانستان با آن روبه‌رو هستند؛ دخترانی که در کنار محرومیت از آموزش و فرصت‌های اجتماعی، گاهی در محیط خانواده نیز از حمایت و امنیت لازم برخوردار نیستند. برای شماری از آنان، مشکلات خانوادگی با محدودیت‌های اجتماعی و نبود فرصت‌های مستقلانه برای زندگی همراه شده و راه رهایی از شرایط دشوار را پیچیده‌تر ساخته است. او یک بار در نتیجه‌ی فشارهای روحی تا مرز از دست دادن زندگی پیش رفت، اما اکنون بیش از هر چیز به فرصتی نیاز دارد تا زندگی خود را دوباره آغاز کند. نجات او نباید تنها به بهبود وضعیت جسمی‌اش محدود بماند؛ بلکه لازم است با حمایت روانی، مراقبت‌های صحی، دور نگه داشتن او از خشونت و فراهم کردن محیطی امن همراه باشد. زنده ماندن پس از یک تجربه‌ی تلخ، پایان مسیر بهبودی نیست؛ بلکه آغاز مرحله‌ای است که در آن فرد به توجه، درک، حمایت و فرصت دوباره نیاز دارد. این دختر هنوز آرزوی ادامه‌ی تحصیل دارد. هنوز می‌خواهد روزی دوباره به دانشگاه برگردد، کتاب‌هایش را باز کند و برای آینده‌ای که زمانی در ذهن خود تصور می‌کرد، تلاش کند. او نمی‌خواهد تمام زندگی‌اش در خاطره‌ی روزهای تلخ و رفتارهای آزاردهنده‌ی دیگران خلاصه شود. هنوز بخشی از وجودش به فردایی بهتر امید دارد؛ فردایی که در آن بتواند برای خودش تصمیم بگیرد و مسیر زندگی‌اش را با اراده و انتخاب خود بسازد. شاید بزرگ‌ترین خواسته‌ی او در این روزها بسیار ساده باشد: زندگی در محیطی که در آن از تحقیر و خشونت خبری نباشد، کسی صدایش را بشنود و بتواند بدون ترس برای آینده‌ی خود تصمیم بگیرد. او از مرگ نجات یافته است، اما برای آن‌که دوباره به زندگی امیدوار شود، به چیزی فراتر از زنده ماندن نیاز دارد؛ به امنیت، محبت، احترام، حمایت و فرصتی برای ادامه دادن. نویسنده: سارا کریمی

روزی که فهمید دیگر نمی‌تواند به دانشگاه برود، برای چند لحظه احساس کرد تمام راه‌هایی که به آینده‌اش ختم می‌شدند، یک‌باره بسته شده‌اند. کتاب‌ها و یادداشت‌های درسی‌اش هنوز در گوشه‌ی اتاق قرار داشتند و لباس‌هایی که برای رفتن به دانشگاه آماده کرده بود، همچنان در کمد آویزان بودند؛ اما دیگر خبری از رفتن به صنف، دیدن هم‌صنفی‌ها و خیال‌پردازی درباره‌ی روزی نبود که با گرفتن مدرک دانشگاهی بتواند زندگی متفاوتی برای خود بسازد. این دختر جوان که در کابل زندگی می‌کند، مانند هزاران دختر دیگر افغانستان، با آرزوی ادامه‌ی تحصیل وارد مسیر آموزش شده بود. او باور داشت که با درس خواندن می‌تواند آینده‌ی بهتری برای خود و خانواده‌اش بسازد؛ اما پس از بسته شدن دروازه‌های دانشگاه به روی دختران، ناگهان خود را در برابر واقعیتی یافت که برای پذیرفتن آن آمادگی نداشت. روزها می‌گذشتند و او هر بار که به دوستانش فکر می‌کرد، از خود می‌پرسید با این همه آرزو و توانایی چه باید بکند. مدتی در خانه ماند. روزهایش بیشتر در سکوت می‌گذشت و گاهی با دیدن کتاب‌هایش احساس می‌کرد بخشی از زندگی‌اش را از دست داده است. او می‌دانست که به‌تنهایی نمی‌تواند شرایط را تغییر دهد؛ اما نمی‌خواست تمام عمر منتظر بماند تا شاید روزی فرصت‌های ازدست‌رفته دوباره به دست آیند. با خودش فکر کرد که اگر فعلاً نمی‌تواند به دانشگاه برود، دست‌کم باید راه دیگری برای یادگیری، کار کردن و مفید بودن پیدا کند. خیاطی یکی از مهارت‌هایی بود که از پیش به آن علاقه داشت. او با خود اندیشید که شاید بتواند همین مهارت را به فرصتی برای آغاز دوباره تبدیل کند. در آغاز، امکانات زیادی در اختیار نداشت. راه‌اندازی یک کارگاه خیاطی به سرمایه، ماشین خیاطی، وسایل کار و مکان مناسب نیاز داشت؛ چیزهایی که فراهم کردن همه‌ی آن‌ها برای یک دختر جوان آسان نبود. با این حال، تصمیم گرفت با امکاناتی که در دسترس داشت، کارش را آغاز کند و به‌تدریج آن را گسترش دهد. شروع کار چندان آسان نبود. تهیه‌ی وسایل، پیدا کردن مشتری و جلب اعتماد مردم، هرکدام دشواری‌های خود را داشتند. درآمد کارگاه در روزهای نخست ثابت نبود و گاهی سفارش‌ها آن‌قدر کم می‌شدند که نمی‌توانست با اطمینان برای روزهای بعد برنامه‌ریزی کند. با این همه، تلاش می‌کرد کیفیت کارش را حفظ کند، مهارت‌هایش را افزایش دهد و مشتریان بیشتری به دست آورد. برایش مهم بود که کارگاه تنها محلی برای کسب درآمد نباشد، بلکه جایی باشد که در آن بتواند دوباره احساس کند هنوز توانایی ساختن آینده‌ی خود را دارد. به‌تدریج، کارگاه کوچک او شکل گرفت و سفارش‌های بیشتری دریافت کرد. او که زمانی به دلیل محرومیت از دانشگاه در خانه مانده بود، حالا بخش زیادی از وقتش را با طراحی لباس، اندازه‌گیری، بریدن پارچه و دوختن لباس‌ها می‌گذراند. هر سفارشی که دریافت می‌کرد، برایش نشانه‌ای بود از این‌که تلاش‌هایش بی‌نتیجه نمانده است. اما چیزی که این دختر جوان را بیش از پیش به ادامه‌ی کار تشویق می‌کرد، تنها پیشرفت شخصی‌اش نبود. او می‌دید که زنان و دختران دیگری نیز در اطرافش با مشکلات مشابهی روبه‌رو هستند؛ زنانی که به دلیل محدودیت‌های اجتماعی، کمبود فرصت‌های شغلی یا مشکلات اقتصادی، امکان کار کردن و تأمین نیازهای خود را نداشتند. بعضی از آن‌ها برای کمک به خانواده‌هایشان به درآمد نیاز داشتند و برخی دیگر می‌خواستند در کنار انجام مسئولیت‌های خانوادگی، مهارتی بیاموزند و مستقل‌تر شوند. او تصمیم گرفت درهای کارگاهش را به روی زنان و دختران دیگری نیز باز کند. با گسترش فعالیت کارگاه، توانست حدود شش زن و دختر را در بخش‌های مختلف خیاطی مشغول به کار سازد. اکنون آن‌ها در کنار یکدیگر کار می‌کنند، سفارش‌ها را آماده می‌سازند و می‌کوشند از این راه، بخشی از نیازهای زندگی خود و خانواده‌هایشان را تأمین کنند. برای این دختر، دیدن زنانی که با امید بیشتری به کارگاه می‌آیند، معنای خاصی دارد. او می‌داند که درآمد خیاطی شاید نتواند تمام مشکلات اقتصادی یک خانواده را حل کند؛ اما همین درآمد، هرچند اندک، می‌تواند در پرداخت کرایه‌ی خانه، خرید مواد غذایی، تأمین نیازهای کودکان و پوشش هزینه‌های روزمره‌ی خانواده کمک‌کننده باشد. از سوی دیگر، کار کردن در کنار زنان دیگر به آن‌ها فرصت می‌دهد تا مهارت‌های تازه‌ای بیاموزند و احساس کنند که هنوز می‌توانند در زندگی خود تصمیم بگیرند و برای آینده‌شان تلاش کنند. البته اداره‌ی یک کارگاه کوچک در کابل، با توجه به مشکلات اقتصادی موجود، همیشه آسان نیست. هزینه‌ی تهیه‌ی پارچه و وسایل خیاطی، کمبود سفارش‌ها در بعضی روزها و ناپایداری درآمد، گاهی او را نگران می‌سازد. او باید هم به ادامه‌ی فعالیت کارگاه فکر کند و هم مراقب باشد زنانی که در آن کار می‌کنند، فرصت ادامه‌ی کار خود را از دست ندهند. گاهی مسئولیت این کار برایش سنگین می‌شود؛ به‌ویژه وقتی می‌داند که چند زن دیگر نیز برای تأمین نیازهای روزانه‌ی خود به همین کارگاه وابسته‌اند. با وجود این دشواری‌ها، او نمی‌خواهد تسلیم شود. باور دارد که اگر در برابر مشکلات عقب‌نشینی کند، نه‌تنها خودش، بلکه زنانی که به او اعتماد کرده‌اند نیز با فرصت‌های کمتری روبه‌رو خواهند شد. به همین دلیل، تلاش می‌کند سفارش‌های بیشتری به دست آورد، کارگاهش را گسترش دهد و در آینده زمینه‌ی آموزش خیاطی را برای دخترانی فراهم سازد که به دلیل محدودیت‌ها از آموزش رسمی محروم مانده‌اند. او هنوز هم به دانشگاه و ادامه‌ی تحصیل فکر می‌کند. خیاطی برایش جایگزین آرزوی درس خواندن نشده است؛ بلکه راهی است تا در شرایط دشوار کنونی، زندگی‌اش را متوقف نسازد. می‌گوید اگر روزی دروازه‌های دانشگاه دوباره به روی دختران باز شود، دوست دارد تحصیلاتش را ادامه دهد؛ زیرا باور دارد که کار و آموزش در تضاد با یکدیگر نیستند و یک دختر می‌تواند هم مهارت بیاموزد، هم کار کند و هم برای رسیدن به آرزوهای بزرگ‌تر تلاش داشته باشد. از نظر او، محرومیت از دانشگاه نباید به معنای محروم شدن از تمام فرصت‌های زندگی باشد. او نمی‌خواهد شرایطی که در آن قرار گرفته است، تمام هویت و آینده‌اش را تعیین کند. به همین دلیل، هر روز با این امید به کارگاه می‌رود که شاید تلاش امروز او بتواند فردای بهتری برای خودش و زنانی بسازد که در کنارش کار می‌کنند. این دختر جوان می‌گوید که هیچ‌کس نباید در برابر مشکلات زندگی به‌سادگی ناامید شود. به باور او، گاهی انسان نمی‌تواند مانع بسته شدن یک دروازه شود؛ اما می‌تواند به دنبال راه دیگری بگردد و از همان فرصت‌های کوچک برای ساختن آینده استفاده کند. او می‌خواهد دختران دیگر نیز بدانند که محرومیت از آموزش و کار نباید آن‌ها را از باور داشتن به توانایی‌های خود بازدارد. با این حال، او تأکید می‌کند که تلاش فردی نمی‌تواند جای حق آموزش و فرصت‌های برابر را بگیرد. ایجاد یک کارگاه خیاطی، هرچند برای او و شش زن و دختر دیگر فرصت کار فراهم کرده است، به این معنا نیست که دختران باید از حق تحصیل در دانشگاه چشم‌پوشی کنند. او همچنان امیدوار است روزی فرا برسد که هیچ دختری مجبور نباشد برای رهایی از ناامیدی ناشی از محرومیت آموزشی، راه دیگری برای ادامه‌ی زندگی پیدا کند. اکنون، در میان صدای ماشین‌های خیاطی و پارچه‌هایی که هر روز به لباس تبدیل می‌شوند، دختری کار می‌کند که زمانی فکر می‌کرد با بسته شدن دروازه‌های دانشگاه، آینده‌اش نیز متوقف شده است. او هنوز به آرزوی تحصیل می‌اندیشد؛ اما در کنار آن، برای خودش و شش زن و دختر دیگر فرصت کار و تلاش فراهم کرده است. این فرصت نشان می‌دهد که حتی در دشوارترین شرایط نیز می‌توان برای تغییر تلاش کرد. او می‌خواهد پیامش به دختران افغانستان روشن باشد: ناامیدی نباید پایان راه باشد. باید تلاش کرد، مهارت آموخت و از فرصت‌های موجود بهره گرفت؛ اما هیچ دختری نباید از حق آموزش و ساختن آینده‌ای که آرزویش را دارد، محروم بماند. نویسنده: سارا کریمی