شماری پناه‌جوی افغانستان از جمله زنان دارای پرونده‌های پی‌۱ و پی۲، در یک گردهمایی مسالمت‌آمیز در شهر پیشاور پاکستان نسبت به خطر اخراج اجباری هشدار داده و خواستار اقدام فوری برای جلوگیری از بازگرداندن‌شان به افغانستان زیر کنترل شدند. شرکت‌کنندگان، با نشر اعلامیه‌ای گفته‌اند که بازگشت به افغانستان برای بسیاری از زنان و دختران به معنای مواجهه با تهدیدهای جدی امنیتی، محدودیت‌های گسترده و از دست‌دادن حقوق اساسی است. معترضان با اشاره به مهلت تعیین‌شده از سوی دولت پاکستان برای اخراج پناهندگان اهل افغانستان در ۱۰ جولای ۲۰۲۶ میلادی، خواستار توقف فوری این روند شدند. آنان تاکید کردند که اخراج اجباری، جان بسیاری از زنان، کودکان و دیگر اعضای خانواده‌های دارای پرونده‌های مهاجرتی را در معرض خطر قرار می‌دهد. پناه‌جویان از دولت ایالات متحده، کنگره آمریکا و وزارت امور خارجه این کشور خواستند با همکاری دولت پاکستان، روند اخراج پناه‌جویان افغانستان را متوقف کرده و رسیدگی به پرونده‌های پی‌۱ و پی۲ را از سر گرفته و تسریع کنند. زنان معترض می‌گویند که سال‌ها انتظار و بلاتکلیفی آنان را در شرایط دشواری قرار داده و بازگشت به افغانستان برای‌شان امن نیست. همچنین برگزارکنندگان از نهادهای مدافع حقوق بشر، حامیان و شخصیت‌های حامی پناه‌جویان خواسته‌اند که بر توقف روند اخراج‌شان به افغانستان با کشور میزبان گفتگو کنند. این در حالی است که پس از بازگشت حکومت سرپرست به قدرت در ۲۰۲۱ میلادی، صدها شهروند افغانستان، از جمله زنان، فعالان حقوق بشر، روزنامه‌نگاران، قاضیان، دادستان‌ها، نیروهای امنیتی پیشین، فعالان جامعه مدنی و دیگر افرادی که در معرض تهدید قرار داشتند، ناچار به ترک این کشور شدند. بخش بزرگی از این افراد به کشورهای همسایه، از جمله پاکستان و ایران، پناه بردند و بسیاری از آنان همچنان در انتظار تکمیل روند بررسی پرونده‌های اسکان مجدد و انتقال به کشورهای امن، به سر می‌برند.

شورای عالی مردم افغانستان در تازه‌ترین مورد، از دولت پاکستان خواسته است که روند اخراج اجباری پناهندگان، به‌ویژه زنان، دختران، خبرنگاران، فعالان جامعه‌ی مدنی، نظامیان و کارمندان حکومت پیشین را متوقف کند. این شورا با نشر اعلامیه‌ای گفته است که بسیاری از این افراد پس از سقوط نظام جمهوری افغانستان، به دلیل تهدیدهای امنیتی، ناچار به ترک کشور شده‌اند و در صورت بازگردانده‌شدن به افغانستان، با «خطر بازداشت، شکنجه، ناپدیدشدن اجباری و حتا قتل» رو‌برو خواهند شد. این شورا ضمن ابراز نگرانی از تصمیم اخیر وزارت داخله‌ی پاکستان درباره‌ی اخراج اتباع افغانستان فاقد اسناد، از دولت و پارلمان پاکستان خواسته است که وضعیت پناهندگان آسیب‌پذیر را با در نظر گرفتن اصول حقوق بین‌الملل و اصول بشردوستانه بررسی کنند. در اعلامیه آمده است که شمار زیادی از این پناهندگان پس از ورود به پاکستان، در دفتر‌های کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، ثبت‌نام و بایومتریک شده‌اند و پرونده‌های پناهندگی آنان همچنان در حال بررسی است. شورای عالی مردم افغانستان تاکید کرده است که اخراج اجباری این افراد پیش از تکمیل روند قانونی، با اصل «عدم بازگرداندن اجباری» در تضاد است. همچنین این شورا از سازمان ملل متحد، سازمان بین‌المللی مهاجرت، نهادهای حقوق بشری و کشورهای کمک‌کننده خواسته است که برای حفاظت از جان پناهندگان افغانستانی، روند بررسی پرونده‌ها و انتقال افراد واجد شرایط به کشورهای امن را تسریع کنند. در اعلامیه آمده است که هزاران خانواده‌ی افغانستانی در پاکستان در شرایط دشوار و بلاتکلیف زندگی می‌کنند و بی‌توجهی به وضعیت آنان می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیر انسانی در پی داشته باشد.

سازمان حمایت از رسانه‌های افغانستان (AMSO) اعلام کرده است که ده‌ها خبرنگار و کارمند رسانه افغانستان مقیم پاکستان، در پی تصمیم وزارت داخله این کشور برای بازداشت و اخراج شهروندان خارجی فاقد مدرک، با خطر اخراج اجباری مواجه شدند. این سازمان با نشر اعلامیه‌ای، نگرانی عمیق خود را نسبت به تصمیم وزارت داخله پاکستان برای بازداشت و اخراج اجباری مهاجرین فاقد مدرک، ابراز کرده است. در ادامه تاکید شده است که در حال حاضر ده‌ها خبرنگار، کارمند رسانه‌ای اهل افغانستان و اعضای خانواده‌های آنان که به دلیل تهدیدهای جدی امنیتی به پاکستان پناه برده‌اند، با مشکلات گسترده در زمینه تمدید ویزا و اقامت روبرو هستند و خطر بازداشت و اخراج اجباری آنان را تهدید می‌کند. سازمان حمایت از رسانه‌های افغانستان در ادامه از دولت پاکستان خواسته است با در نظر گرفتن ملاحظات انسانی، خبرنگاران افغانستانی، کارکنان رسانه و اعضای خانواده‌های آنان را از برنامه بازداشت و اخراج اجباری مستثنا قرار دهند. این سازمان گفته است، اخراج خبرنگاران از پاکستان، زندگی آن‌ها را در سایه حاکمیت طالبان در معرض خطر جدی قرار می‌دهد. در اعلامیه آمده است که آزادی بیان، بر اساس ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر، از حقوق بنیادین هر انسان به شمار می‌رود. سازمان حمایت از رسانه‌های افغانستان همچنین از نهادهای مسوول در پاکستان خواسته است که تسهیلات لازم را برای تمدید ویزا و اقامت خبرنگاران که در انتظار انتقال به کشورهای ثالث هستند، فراهم کنند. همچنین این سازمان از نهادهای مسوول سازمان ملل خواسته روند انتقال خبرنگاران از پاکستان به یک کشور امن را تسریع کند. این در حالی است که با حاکمیت دوباره‌ی حکومت سرپرست در افغانستان، صدها خبرنگار و کارمند رسانه‌ای به پاکستان رفتند و در تلاش رفتن به یک کشور سوم و امن هستند. قبلا سازمان خبرنگاران بدون مرز هم گفته بود، شماری از خبرنگاران افغانستان که پس از بازگشت حکومت فعلی به قدرت به پاکستان پناه برده‌اند، در پی افزایش تنش میان پاکستان و افغانستان بازداشت شده‌اند و با خطر اخراج به افغانستان روبرو هستند. پاکستان از بیش از یک سال گذشته اخراج مهاجران فاقد مدرک از این کشور را سرعت بخشیده است.

اتحادیه اروپا در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که ۲۰ میلیون یورو برای کمک به بازگشت‌کنندگان و آوارگان در افغانستان از طریق سازمان بین‌المللی مهاجرت، اختصاص می‌دهد. اتحادیه اروپا با نشر اعلامیه‌ای گفته است که این حمایت مالی در زمانی صورت می‌گیرد که افغانستان همچنان یکی از بزرگ‌ترین و پیچیده‌ترین بحران‌های انسانی جهان را تجربه می‌کند و با تعداد بالای بازگشت‌ها، این بحران تشدید شده است. همچنین ورونیکا بوسکویچ پوهار، سرپرست نمایندگی اتحادیه اروپا در افغانستان گفته است: «اتحادیه اروپا همچنان به تعهد خود برای حمایت از ادغام مجدد بازگشت‌کنندگان در افغانستان پابند است و به آنان در گذار از وابستگی به خودکفایی کمک می‌کند.» وی در ادامه تاکید کرده است که همکاری اتحادیه اروپا با سازمان بین‌المللی مهاجرت در این راستا نقش محوری دارد و این اتحادیه از سال ۲۰۲۲ میلادی تا اکنون بیش از ۱۴۰ میلیون یورو را برای پاسخ‌گویی به بحران آوارگی در افغانستان کمک کرده است. موتیا مسکون، معاون دفتر سازمان بین‌المللی مهاجرت در افغانستان می‌گوید که اتحادیه اروپا شریک دیرینه‌ی این نهاد برای پاسخ به آوارگی و بازگشت مهاجران به افغانستان بوده است. وی تصریح کرد: «در زمانی که میلیون‌ها شهروند افغانستان همچنان به جوامعی که از قبل با منابع و خدمات محدود دست‌وپنجه نرم می‌کنند، بازمی‌گردند، این کمک، سازمان بین‌المللی مهاجرت را قادر می‌سازد تا حمایت‌های حیاتی را گسترش دهد، معیشت را تقویت کند، از مشاغل کوچک حمایت کند و دسترسی به خدمات ضروری را از طریق مراکز منابع اجتماعی افزایش دهد و به بازگشت‌کنندگان و جوامع میزبان کمک کند تا آینده‌ای مقاوم‌تر بسازند.» اتحادیه اروپا افزوده است که کمک این اتحادیه حمایت یکپارچه از بازگشت‌کنندگان، آوارگان داخلی و جوامع میزبان را از طریق خدمات حفاظتی، صحی، حمایت‌ روانی-اجتماعی، معیشت و بازیابی، در مناطق و ولایت‌های با بازگشت بالا، گسترش خواهد داد. همچنین نمایندگی اتحادیه اروپا می‌گوید که با این بودجه از ادغام مجدد پایدار بازگشت‌کنندگان، به‌ویژه زنان و سایر گروه‌های آسیب‌پذیر، از طریق حمایت از معیشت، آموزش‌های حرفه‌ای و کمک به شرکت‌های کوچک و متوسط، حمایت می‌شود. براساس آمار سازمان بین‌المللی مهاجرت، از سپتامبر سال ۲۰۲۳ میلادی تا می ۲۰۲۶ میلادی بیش از ۶.۰۴ میلیون مهاجر از ایران و پاکستان اخراج و به افغانستان بازگشته‌اند. آمارهای این سازمان نشان می‌دهد که تنها در سال ۲۰۲۵ میلادی ۲.۸ میلیون مهاجر از ایران و پاکستان اخراج و وارد افغانستان شدند.

صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که بسیاری از زنان و دختران پس از بازگردانده شده از ایران به افغانستان با مشکلات زیادی در زمینه دسترسی به خدمات صحی، بهداشتی و وسایل ابتدایی مراقبتی مواجه می‌شوند. این سازمان با نشر اعلامیه‌ای گفته است که شماری از زنان بازگشته، پس از ورود به افغانستان حتا توانایی تهیه ابتدایی‌ترین وسایل مراقبتی را ندارند و در وضعیت آسیب‌پذیر قرار می‌گیرند. صندوق جمعیت سازمان ملل در ادامه تاکید کرده است که برای حمایت از این زنان و دختران، بسته‌های صحی و خدمات حمایت روانی-اجتماعی در اختیار آنان قرار داده می‌شود. این نهاد افزوده است که چنین خدماتی نقش مهمی در تقویت سلامت روانی و جسمی زنان بازگردانده شده از کشورهای همسایه از جمله ایران دارد. سازمان‌های بین‌المللی همواره هشدار داده‌اند که زنان و کودکان بازگشته از کشورهای همسایه از آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه هستند که به حمایت‌های فوری بشردوستانه نیاز دارند. براساس پیش‌بینی سازمان ملل متحد، احتمال دارد در سال ۲۰۲۶ میلادی بیش از دو میلیون تن از ماه‌های اپریل تا دسامبر به افغانستان بازگردانده شوند. قابل ذکر است که پاکستان و ایران از دهه‌ها به این‌سو میزبان میلیون‌ها مهاجر افغانستانی است. اکنون روزانه هزاران نفر از طریق گذرگاه‌های مرزی مشترک با پاکستان و ایران، به افغانستان بازگردانده می‌شوند.

برنامه‌ی توسعه‌ای سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که به بازگشت‌کنندگان زن به افغانستان کمک می‌کند که زندگی خود را از نو بسازند. این سازمان با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که بی‌جاشدگی می‌تواند آغاز فصل تازه‌ای از زندگی باشد. این نهاد روایت یکی از بازگشت‌کنندگان به نام کامله را شریک کرده و گفته است که او در حالی که هنگام بازگشت به افغانستان مهارت‌‌های ارزش‌مندی با خود داشت، اما نداشتن منابع و امکانات سبب شده بود که از مهارت‌هایش بهره گرفته نتواند. برنامه‌ توسعه‌ای ملل متحد، با حمایت از کامله برای او امکان راه‌اندازی یک کارگاه کوچک کفش‌دوزی را فراهم کند. او حالا این کارگاه کوچک را به یک کارگاه تولیدی گسترش داده و نزدیک به ۲۵ تن که بیش‌ترشان زنان هستند در این خط تولید کار می‌کنند. همچنین پیش‌تر نیز این نهاد ملل متحد گفته بود که حمایت از ادغام مجدد بازگشت‌کنندگان برای بازسازی زندگی آن‌ها ضروری است. این سازمان پیش از این نیز هشدار داده بود که بیش از چهار میلیون پناه‌جوی افغانستان در ایران، قربانیان فراموش‌شده حمله امریکا و اسرائیل به ایران هستند و با آغاز جنگ شمار زیادی از آن‌ها شغل خود را از دست داده‌اند.

همزمان با روز جهانی پناهندگان، کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان اعلام با بازگشت‌کنندگان و آوارگان داخلی اعلام همبستگی کرده و تاب‌آوری و شجاعت آن‌ها در شرایط بحرانی را ستوده است. این نهاد امروز (شنبه، ۳۰ جوزا) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که حمایت از بازگشت امن، داوطلبانه و باعزت و همین طور ادغام دوباره‌ی پایدار، برای تقویت جوامع و بازسازی درازمدت زندگی بازگشت‌کنندگان ضروری است. کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان در ادامه تاکید کرده است که بازگشت‌کنندگان به افغانستان، به مسیرهایی برای شمولیت اقتصادی، خوداتکایی و ادغام پایدار در جامعه نیاز دارند. به گفته‌ی کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، داشتن هویت قانونی، نخستین گام اساسی برای بازسازی زندگی باعزت و کرامت برای بازگشت‌کنندگان است. قابل ذکر است که کمیساریای عالی سازمان ملل، یونیسف، برنامه‌ توسعه‌‍ای ملل متحد و سازمان خوراک و کشاورزی این نهاد، قبلاً طرحی سه‌ساله را برای پشتیبانی از دسترسی بازگشت‌کنندگان به هویت قانونی ایجاد کرده که در آن به یک میلیون و ۵۰۰ هزار بازگشت‌کننده سهولت دسترسی به شناس‌نامه و اسناد ثبت تولد را فراهم می‌کند. این در حالی است که اخراج اجباری هزاران مهاجر افغانستان از کشورهای همسایه، به‌ویژه پاکستان و ایران ادامه دارد. بنابرگزارش‌ها، بازگشت اجباری مهاجران افغانستان، سبب تشدید مشکلات معیشتی، مسکن و اشتغال شده است.