گاهی انسان پیش از آن‌که فرصت زندگی کردن پیدا کند، ناچار می‌شود بار سنگین رنج‌هایی را به دوش بکشد که تحمل آن حتی برای یک فرد بزرگسال نیز دشوار است. برای دختری در ولایت بلخ، زندگی نه با روزهای کودکی، بازی و آرزوهای رنگارنگ، بلکه از زمانی دشوار شد که دروازه‌های آموزش به رویش بسته شد. او زمانی تصور می‌کرد که با درس خواندن می‌تواند آینده متفاوتی برای خود بسازد، شغلی داشته باشد و روزی به خانواده‌اش کمک کند؛ اما محرومیت از آموزش، آغاز زنجیره‌ای از اتفاقاتی شد که مسیر زندگی‌اش را به‌کلی تغییر داد. او در یکی از مناطق ولایت بلخ زندگی می‌کرد و مانند بسیاری از دختران دیگر، آرزوی ادامه تحصیل داشت. تا پیش از محدودیت‌های آموزشی، درس خواندن بخش مهمی از زندگی‌اش بود. کتاب‌های مکتب را با علاقه می‌خواند و هر بار که به پایان یک صنف نزدیک می‌شد، برای رسیدن به صنف بالاتر انگیزه بیشتری پیدا می‌کرد. در ذهنش آینده‌ای را تصور می‌کرد که در آن بتواند تحصیلاتش را به پایان برساند، وارد دانشگاه شود، شغلی به دست آورد و روی پای خودش بایستد. اما با بسته شدن دروازه‌های مکتب به روی دختران، تمام برنامه‌ها و آرزوهایش نیمه‌تمام ماند. در ابتدا تصور می‌کرد این وضعیت موقتی است و پس از مدتی دوباره می‌تواند به مکتب بازگردد. به همین دلیل، کتاب‌هایش را کنار نگذاشت و گاهی در خانه آن‌ها را ورق می‌زد. با این حال، گذشت ماه‌ها و ادامه محدودیت‌ها، امیدش به بازگشت به صنف درس را کم‌رنگ‌تر کرد. در همین روزها، مشکلات خانوادگی نیز بر زندگی‌اش سایه انداخت. اعضای خانواده که ادامه آموزش او را دیگر ممکن نمی‌دانستند، به‌تدریج برخورد سخت‌گیرانه‌تری با او در پیش گرفتند. هر بار که از علاقه‌اش به ادامه تحصیل سخن می‌گفت، با مخالفت و سرزنش روبه‌رو می‌شد. به او گفته می‌شد که دیگر درس خواندن فایده‌ای ندارد و باید به فکر آینده دیگری باشد. او بارها تلاش کرد خانواده‌اش را قانع کند که محروم شدن از مکتب نباید به معنای پایان تمام آرزوهایش باشد؛ اما سخنانش شنیده نمی‌شد. به‌جای آن‌که خانواده در چنین شرایطی از او حمایت کند، فشارها بیشتر شد و اصرارش بر ادامه تحصیل با خشونت و بدرفتاری پاسخ داده شد. سرانجام، خانواده تصمیم گرفتند او را به ازدواج وادار کنند؛ تصمیمی که بدون رضایت واقعی او گرفته شد. برای این دختر، ازدواج در آن زمان نه آغاز زندگی مشترکی بر پایه انتخاب و علاقه، بلکه راهی برای رهایی از فشارهای خانه پدری معرفی شده بود. او در برابر تصمیمی قرار گرفت که اختیار چندانی برای مخالفت با آن نداشت. هرچه بیشتر از نخواستن این ازدواج سخن می‌گفت، بیشتر با خشم و مخالفت خانواده روبه‌رو می‌شد. در نهایت، ناچار شد زندگی تازه‌ای را آغاز کند؛ زندگی‌ای که نه برای آن آمادگی داشت و نه خود آن را انتخاب کرده بود. او با این امید وارد خانه شوهر شد که شاید دست‌کم در آن‌جا آرامش پیدا کند و از خشونت‌هایی که در خانه پدری تجربه کرده بود، فاصله بگیرد. تصور می‌کرد شاید با گذشت زمان بتواند با شرایط تازه کنار بیاید و زندگی آرام‌تری داشته باشد؛ اما این امید نیز چندان دوام نیاورد. در خانه شوهر، با مشکلات و خشونت‌های دیگری روبه‌رو شد. برخوردهای نامناسب، توهین، محدودیت و رفتارهای خشونت‌آمیز باعث شد احساس کند بار دیگر در محیطی گرفتار شده است که در آن صدایش شنیده نمی‌شود و حق تصمیم‌گیری درباره زندگی خودش را ندارد. او نه فرصتی برای ادامه تحصیل داشت، نه استقلال اقتصادی و نه کسی که بتواند بدون ترس از قضاوت و سرزنش، مشکلاتش را با او در میان بگذارد. روزهایش با نگرانی و شب‌هایش با اندیشیدن به آینده‌ای می‌گذشت که هیچ تصویر روشنی از آن نداشت. گاهی به روزهای گذشته فکر می‌کرد؛ به زمانی که هنوز در مکتب درس می‌خواند و تصور می‌کرد روزی می‌تواند زندگی متفاوتی برای خود بسازد. کتاب‌هایی که زمانی برایش نشانه امید بودند، اکنون یادآور آرزوهایی شده بودند که به اجبار از آن‌ها فاصله گرفته بود. اما دشواری‌های زندگی مشترک به همین‌جا ختم نشد. او پس از مدتی صاحب دختری شد که اکنون تنها سه ماه عمر دارد. تولد این کودک برایش لحظه‌ای از شادی در میان روزهای دشوار زندگی بود. وقتی برای نخستین بار دخترش را در آغوش گرفت، احساس کرد هنوز چیزی در زندگی دارد که می‌تواند برای آن امیدوار بماند. با وجود تمام رنج‌هایی که تحمل کرده بود، محبت به دخترش به یکی از مهم‌ترین دلایل ادامه زندگی‌اش تبدیل شد. او می‌گوید در دوره‌هایی که فشارهای خانوادگی و خشونت در خانه شوهر شدت می‌گرفت، چندین بار به پایان دادن به زندگی خود فکر کرده است. در آن لحظات، احساس می‌کرد دیگر توان تحمل این همه درد و ناامیدی را ندارد. گاهی با خود می‌اندیشید که شاید با رها شدن از این زندگی دشوار، دیگر مجبور نباشد هر روز با ترس و نگرانی از خواب بیدار شود. اما هر بار که نگاهش به دختر سه‌ماهه‌اش می‌افتاد، از این تصمیم منصرف می‌شد. او می‌گوید: «وقتی به زندگی خود فکر می‌کنم، می‌بینم از همان زمانی که از مکتب محروم شدم، همه‌چیز برایم تغییر کرد. در خانه پدرم آرامش نداشتم و مرا برخلاف خواسته‌ام به ازدواج وادار کردند. فکر می‌کردم شاید در خانه شوهر زندگی بهتری داشته باشم، اما در این‌جا نیز با خشونت روبه‌رو هستم. چندین بار آن‌قدر خسته و ناامید شدم که به خودکشی فکر کردم؛ اما وقتی به دخترم نگاه می‌کنم، نمی‌توانم او را تنها بگذارم. او هنوز بسیار کوچک است و به من نیاز دارد.» این دختر می‌گوید گاهی ساعت‌ها به آینده فرزندش فکر می‌کند. نگران است که دخترش نیز روزی در شرایط مشابهی قرار بگیرد؛ از آموزش محروم شود، اختیار انتخاب زندگی خود را نداشته باشد و ناچار شود تصمیم‌هایی را بپذیرد که دیگران برایش می‌گیرند. او نمی‌خواهد دخترش همان مسیری را تجربه کند که خودش با رنج و دشواری از آن عبور کرده است. به گفته او، یکی از بزرگ‌ترین آرزوهایش این است که دخترش در محیطی امن بزرگ شود، بتواند به مکتب برود، درس بخواند و درباره آینده خود تصمیم بگیرد. او می‌خواهد فرزندش برخلاف مادرش، مجبور نباشد برای دستیابی به ابتدایی‌ترین حقوق انسانی خود با اعضای خانواده بجنگد. با این حال، شرایط کنونی زندگی برایش بسیار دشوار است. او نه شغل و درآمد مستقلی دارد و نه از حمایت کافی برخوردار است. از سوی دیگر، تجربه خشونت در خانه پدری و خانه شوهر باعث شده است احساس تنهایی و بی‌پناهی کند. بازگشت به خانه پدر نیز برای او راه‌حل ساده‌ای نیست؛ زیرا همان‌جا بود که با مخالفت‌ها و فشارهایی روبه‌رو شد که سرانجام به ازدواج اجباری‌اش انجامید. آنچه بیش از همه این دختر را آزار می‌دهد، تنها خشونت‌هایی نیست که تجربه کرده، بلکه احساس از دست دادن فرصت‌هایی است که دیگر به‌آسانی قابل بازگشت نیستند. او باور دارد اگر امکان ادامه تحصیل برایش فراهم می‌ماند و خانواده‌اش به خواسته‌هایش احترام می‌گذاشتند، شاید امروز زندگی متفاوتی داشت و می‌توانست برای آینده خود تصمیم بگیرد. داستان زندگی این دختر تنها روایت یک ازدواج اجباری یا خشونت خانوادگی نیست؛ بلکه بازتاب وضعیتی است که در آن محرومیت از آموزش می‌تواند زمینه‌ساز آسیب‌پذیری بیشتر دختران شود. دختری که می‌خواست درس بخواند و آینده‌اش را خودش بسازد، اکنون در حالی با خشونت و ناامیدی دست‌وپنجه نرم می‌کند که نوزاد سه‌ماهه‌ای را در آغوش دارد و برای آینده او آرزوهایی را در دل می‌پروراند که خودش از رسیدن به آن‌ها محروم مانده است. او هنوز هم آرزو دارد روزی بتواند درس بخواند، کاری پیدا کند و زندگی مستقلی داشته باشد؛ زندگی‌ای که در آن مجبور نباشد از خواسته‌های ابتدایی خود بگذرد یا برای حفظ آرامش، در برابر رنج و خشونت سکوت کند. شاید اکنون نتواند گذشته‌اش را تغییر دهد، اما امیدوار است دخترش در آینده فرصت‌هایی داشته باشد که از او گرفته شد. برای این مادر جوان، دختر سه‌ماهه‌اش تنها فرزندش نیست؛ نمادی از امیدی است که با وجود تمام تلخی‌ها، هنوز در دلش زنده مانده است. او می‌خواهد دخترش روزی بتواند آزادانه درس بخواند، انتخاب کند و بدون ترس زندگی کند؛ همان حقی که خودش سال‌ها آرزوی داشتنش را داشت، اما هرگز فرصت نیافت به آن دست پیدا کند. نویسنده: سارا کریمی

گاهی تلخ‌ترین لحظه‌های زندگی زمانی آغاز می‌شوند که انسان در خانه‌ی خودش احساس تنهایی می‌کند؛ جایی که باید پناهگاه و مأمن آرامش او باشد، اما به محیطی برای تحمل ترس، تحقیر و رنج تبدیل می‌شود. برای دختری جوان در شهر هرات، خانه دیگر معنای آشنای امنیت و آرامش را ندارد. او در میان دیوارهایی زندگی می‌کند که به‌جای شنیدن دردهایش، بارها شاهد سکوت او در برابر رفتارهای آزاردهنده‌ی اعضای خانواده بوده‌اند. این دختر که روزگاری با امیدهای فراوان به آینده نگاه می‌کرد، اکنون با مجموعه‌ای از مشکلات خانوادگی، فشارهای روحی و محرومیت از آموزش روبه‌رو است. او در خانه‌ی برادرش زندگی می‌کند؛ جایی که انتظار داشت در آن احساس امنیت کند و برای آینده‌ی خود برنامه بریزد، اما به گفته‌ی خودش، رفتارهای نامناسب زن برادر و برخی دیگر از اعضای خانواده، زندگی را برایش دشوار ساخته است. او می‌گوید در بسیاری از روزها ناگزیر بوده است رفتارهایی را تحمل کند که از نظر روحی برایش آزاردهنده بوده‌اند. برخوردهای سرد، بی‌اعتنایی، تحقیر و بدرفتاری باعث شده‌اند احساس کند در خانه‌ای که در آن زندگی می‌کند، جایگاه و ارزش چندانی ندارد. گاهی حتی برای بیان ساده‌ترین خواسته‌هایش نیز با نگرانی روبه‌رو بوده و ترجیح داده است سکوت کند تا مبادا اختلاف‌ها و تنش‌های خانوادگی بیشتر شوند. تحمل چنین شرایطی برای او آسان نبوده است. وقتی انسان در بیرون از خانه با مشکلی روبه‌رو می‌شود، دست‌کم امیدوار است هنگام بازگشت به خانه، کسی را داشته باشد که به حرف‌هایش گوش بدهد و آرامش ازدست‌رفته‌اش را به او بازگرداند؛ اما این دختر حتی در محیط خانه نیز از چنین آرامشی برخوردار نبوده است. او نه‌تنها با مشکلات روزمره‌ی زندگی دست‌وپنجه نرم می‌کرد، بلکه احساس می‌کرد کسی دردهایش را جدی نمی‌گیرد و برای رهایی از وضعیت دشواری که در آن گرفتار شده است، راه روشنی پیش رویش ندارد. فشارهای روحی و مشکلات خانوادگی به‌تدریج بر وضعیت روانی او تأثیر گذاشتند. روزهایی که باید با امید و انگیزه سپری می‌شدند، برایش به روزهایی سرشار از نگرانی و ناامیدی تبدیل شدند. او بارها با شرایطی روبه‌رو شد که احساس می‌کرد صدایش در میان اعضای خانواده شنیده نمی‌شود و کسی حاضر نیست بدون سرزنش و قضاوت به حرف‌هایش گوش بدهد. سرانجام، شدت این فشارها او را به نقطه‌ای بحرانی رساند؛ جایی که اقدام به خودکشی کرد. او با نوشیدن مواد زهری به زندگی خود پایان دادن را تلاش کرد و وضعیت صحی‌اش به‌اندازه‌ای وخیم شد که برای چندین روز در حالت کما قرار گرفت. در آن روزها، وضعیت او بسیار بحرانی بود و نگرانی‌های جدی درباره‌ی زنده ماندنش وجود داشت. چندین روز بیهوشی، خانواده و اطرافیانش را در شرایط دشواری قرار داد تا این‌که سرانجام، پس از سپری کردن آن روزهای سخت، دوباره به هوش آمد. اما بازگشت او به زندگی به معنای پایان دردها و مشکلاتش نبود. اگرچه از آن وضعیت خطرناک نجات یافت، شرایطی که پیش از آن بر زندگی‌اش سایه انداخته بود، همچنان ادامه داشت. او دوباره با واقعیت زندگی در محیطی روبه‌رو شد که در آن احساس آرامش و حمایت کافی نمی‌کرد. برای دختری که یک بار تا مرز از دست دادن زندگی پیش رفته بود، بازگشت به همان شرایط می‌توانست فشارهای روحی بیشتری به همراه داشته باشد. در کنار مشکلات خانوادگی و رفتارهای آزاردهنده، محرومیت از تحصیل نیز یکی دیگر از زخم‌های عمیق زندگی این دختر است. او دانشجوی سال دوم دانشگاه بود و مانند بسیاری از دختران جوان افغانستان، برای رسیدن به آرزوهایش تلاش می‌کرد. رفتن به دانشگاه برای او تنها به معنای حضور در صنف‌های درسی و کسب نمره نبود؛ بلکه فرصتی بود تا دانش و مهارت بیشتری بیاموزد، آینده‌ی شغلی خود را بسازد و روزی بتواند مستقلانه زندگی کند. او برای ادامه‌ی تحصیل برنامه داشت و امیدوار بود پس از تکمیل دانشگاه، شغل مناسبی پیدا کند و بخشی از مسئولیت‌های زندگی‌اش را خودش به دوش بگیرد. اما با تحولات سیاسی افغانستان و بازگشت طالبان به قدرت، درهای دانشگاه به روی دختران بسته شد و او نیز مانند هزاران دختر دیگر از ادامه‌ی آموزش بازماند. ترک دانشگاه برای او تنها متوقف شدن درس‌ها نبود، بلکه به معنای ازدست دادن بخشی از امیدهایی بود که برای آینده‌ی خود ساخته بود. او در حالی از ادامه‌ی تحصیل محروم شد که هنوز دو سال نخست دانشگاه را با امید و انگیزه سپری می‌کرد و می‌خواست مسیر علمی خود را ادامه دهد. اکنون کتاب‌ها و درس‌هایی که زمانی بخش مهمی از برنامه‌ی روزانه‌اش بودند، دیگر جایگاه گذشته را در زندگی او ندارند. شاید اگر دانشگاه‌ها به روی دختران بسته نمی‌شدند، او می‌توانست با ادامه‌ی تحصیل، بخش بیشتری از توان و انرژی خود را صرف ساختن آینده‌اش کند و برای رسیدن به استقلال تلاش کند. اما اکنون نه‌تنها از این فرصت محروم شده، بلکه در محیط زندگی خود نیز با مشکلاتی روبه‌رو است که توان روحی‌اش را تحت تأثیر قرار داده‌اند. برای او، روزهای بدون دانشگاه و زندگی در خانه‌ای که در آن احساس امنیت نمی‌کند، به چرخه‌ای تکراری و فرساینده تبدیل شده است. صبح‌ها با همان شرایط دشوار آغاز می‌شوند و روزها بدون آن‌که چشم‌انداز روشنی از تغییر وضعیت وجود داشته باشد، سپری می‌شوند. گاهی خاطرات روزهایی که دانشجو بود و برای آینده‌اش برنامه‌ریزی می‌کرد، در ذهنش زنده می‌شوند؛ روزهایی که تصور می‌کرد با تلاش و درس خواندن می‌تواند مسیر متفاوتی برای زندگی خود بسازد. او اکنون بیش از هر زمان دیگری به حمایت و همدلی نیاز دارد. نیاز دارد کسی بدون سرزنش به حرف‌هایش گوش بدهد، شرایطش را درک کند و به او نشان دهد که هنوز فرصت‌هایی برای ادامه‌ی زندگی و ساختن آینده وجود دارد. برخورد خشونت‌آمیز، بی‌اعتنایی و سرزنش کردن افرادی که با چنین فشارهای روحی روبه‌رو هستند، نه‌تنها مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه می‌تواند رنج و آسیب روانی آنان را عمیق‌تر سازد. داستان این دختر از هرات تنها روایت یک فرد نیست، بلکه بازتاب بخشی از دشواری‌هایی است که برخی دختران و زنان در افغانستان با آن روبه‌رو هستند؛ دخترانی که در کنار محرومیت از آموزش و فرصت‌های اجتماعی، گاهی در محیط خانواده نیز از حمایت و امنیت لازم برخوردار نیستند. برای شماری از آنان، مشکلات خانوادگی با محدودیت‌های اجتماعی و نبود فرصت‌های مستقلانه برای زندگی همراه شده و راه رهایی از شرایط دشوار را پیچیده‌تر ساخته است. او یک بار در نتیجه‌ی فشارهای روحی تا مرز از دست دادن زندگی پیش رفت، اما اکنون بیش از هر چیز به فرصتی نیاز دارد تا زندگی خود را دوباره آغاز کند. نجات او نباید تنها به بهبود وضعیت جسمی‌اش محدود بماند؛ بلکه لازم است با حمایت روانی، مراقبت‌های صحی، دور نگه داشتن او از خشونت و فراهم کردن محیطی امن همراه باشد. زنده ماندن پس از یک تجربه‌ی تلخ، پایان مسیر بهبودی نیست؛ بلکه آغاز مرحله‌ای است که در آن فرد به توجه، درک، حمایت و فرصت دوباره نیاز دارد. این دختر هنوز آرزوی ادامه‌ی تحصیل دارد. هنوز می‌خواهد روزی دوباره به دانشگاه برگردد، کتاب‌هایش را باز کند و برای آینده‌ای که زمانی در ذهن خود تصور می‌کرد، تلاش کند. او نمی‌خواهد تمام زندگی‌اش در خاطره‌ی روزهای تلخ و رفتارهای آزاردهنده‌ی دیگران خلاصه شود. هنوز بخشی از وجودش به فردایی بهتر امید دارد؛ فردایی که در آن بتواند برای خودش تصمیم بگیرد و مسیر زندگی‌اش را با اراده و انتخاب خود بسازد. شاید بزرگ‌ترین خواسته‌ی او در این روزها بسیار ساده باشد: زندگی در محیطی که در آن از تحقیر و خشونت خبری نباشد، کسی صدایش را بشنود و بتواند بدون ترس برای آینده‌ی خود تصمیم بگیرد. او از مرگ نجات یافته است، اما برای آن‌که دوباره به زندگی امیدوار شود، به چیزی فراتر از زنده ماندن نیاز دارد؛ به امنیت، محبت، احترام، حمایت و فرصتی برای ادامه دادن. نویسنده: سارا کریمی