صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که ارائه خدمات صحی به مادران و حضور قابله‌ها در مناطق دورافتاده افغانستان، نقش مهمی در جلوگیری از مرگ‌ومیر مادران و نوزادان دارد. این سازمان امروز (دوشنبه، ۱۸ جوزا) با نشر گزارشی گفته است که کارکنان صحی «خانه صحی خانواده» در ولسوالی دره‌بوم ولایت بادغیس موفق شدند موارد زایمان پرخطر را مدیریت کرده و از بروز عوارض جدی برای مادران و نوزادان جلوگیری کنند. در گزارش آمده است که همکاری به‌موقع قابله و کارکنان صحی و ارائه مراقبت‌های اضطراری در این ولسوالی سبب شده است روند زایمان مادران با موفقیت انجام شود و از خطر نجات یابند. صندوق جمعیت سازمان ملل متحد در ادامه تاکید کرده است که دسترسی زنان به مراقبت‌های دوران بارداری، زایمان و خدمات پس از زایمان می‌تواند از بسیاری از موارد مرگ‌ومیر قابل پیش‌گیری جلوگیری کند. همچنین این نهاد در بخشی از گزارشش افزوده است که در مناطق دورافتاده افغانستان، جایی که دسترسی به مراکز درمانی بزرگ محدود است، «خانه‌های صحی خانواده» نقش مهمی در ارائه خدمات اولیه و نجات جان بیماران ایفا می‌کنند. صندوق جمعیت سازمان ملل متحد گفته است که «خانه صحی خانواده» در ولسوالی دره‌بوم ولایت بادغیس با حمایت دولت کانادا فعالیت می‌کند و خدمات صحی مادران و نوزادان را برای ساکنان این منطقه فراهم می‌سازد. قابل ذکر است که افغانستان از جمله کشورهایی است که با میزان بالای مرگ‌ومیر مادران و نوزادان روبرو است. کم‌بود امکانات صحی، دسترسی محدود به آموزش‌های تخصصی و فاصله‌ی زیاد روستاها تا مرکزهای درمانی، چالش‌های جدی در ارایه‌ی خدمات به مادران باردار ایجاد کرده است. در بسیاری از مناطق، زنان در خانه یا درمانگاه‌های کوچک زایمان می‌کنند و قابله‌ها اغلب با امکانات اندک و بدون دسترسی فوری به راهنمایی‌های تخصصی کار می‌کنند.

اوچا یا دفتر هماهنگی کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که افغانستان یکی از بالاترین نرخ‌های مرگ‌ومیر مادران در جهان را دارد و از هر ۱۰۰هزار تولد زنده در این کشور، ۶۰۰ مادر جان می‌بازند. این سازمان امروز (دوشنبه، ۱۱ جوزا) با نشر اعلامیه‌ای گفته است که مراقبت‌های تخصصی و حضور کارکنان صحی زن نقش مهمی در نجات جان مادران دارند؛ اما محدودیت‌های وضع‌شده بر مشارکت زنان، دسترسی به خدمات حیاتی صحی را برای مادران و نوزادان کاهش داده است. در اعلامیه آمده است که محدودیت دسترسی زنان و دختران به خدمات صحی در افزایش مرگ‌ومیر مادران و نوزادان نقش دارد. قابل ذکر است که افغانستان از سال‌ها به این‌سو با یکی از بالاترین میزان‌های مرگ‌ومیر مادران و نوزادان روبرو است. نبود مرکزهای صحی در شماری از ولسوالی‌های دوردست و کم‌بود کارکنان صحی زن، از مهم‌ترین عامل‌های این وضعیت دانسته می‌شود. همچنین اخیراً یک پژوهشی که در اواسط ماه ثور سال جاری خورشیدی درباره وضعیت خدمات سلامت مادران و نوزادان در افغانستان منتشر شد، نشان داده است که قابله‌ها همچنان ستون اصلی نظام صحی کشور به‌شمار می‌روند، اما کمبود نیروی زن، شکاف عمیق میان مناطق و محدودیت‌های آموزشی، آینده این بخش را با تهدید جدی روبه‌رو کرده است. بر بنیاد این پژوهش، تا سال ۲۰۲۳ میلادی حدود ۸۰۹۴ قابله در افغانستان فعال بوده‌اند که از این میان، نزدیک به ۶۷۴۶ تن در بخش خدمات صحی عامه کار می‌کنند. این در حالی است که تراکم نیروی صحی شامل پزشکان و قابله‌ها حدود ۱۰.۳ تن در هر ۱۰ هزار جمعیت برآورد شده که به‌مراتب پایین‌تر از معیار پیشنهادی سازمان بهداشت جهانی (۴۴.۵) است.

سازمان جهانی صحت (WHO) در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که هر ساعت یک مادر در افغانستان به‌دلیل عوارض قابل پیشگیری در زمان بارداری و زایمان جان خود را از دست می‌دهد. این سازمان با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود، نوشته است که با حمایت بانک توسعه اسلامی (IsDB) برنامه‌ای برای گسترش خدمات صحی زنان و کودکان در سراسر افغانستان آغاز کرده است. در ادامه آمده است که این خدمات شامل آموزش صدها کارمند صحی، بهبود دسترسی زنان به مراقبت‌های باکیفیت صحی و ایجاد خدمات تخصصی برای درمان عوارض زایمان است. سازمان جهانی صحت در ادامه تاکید کرده است که فشار خون بالا، عفونت‌های شدید و مشکلات هنگام زایمان از مهم‌ترین دلایل مرگ مادران در افغانستان است. این سازمان افزوده است که بیشتر این موارد با مراقبت‌های صحی مناسب و به‌موقع قابل پیشگیری هستند. قابل ذکر است که افغانستان از جمله کشورهایی است که با میزان بالای مرگ‌ومیر مادران و نوزادان روبرو است. کم‌بود امکانات صحی، دسترسی محدود به آموزش‌های تخصصی و فاصله‌ی زیاد روستاها تا مرکزهای درمانی، چالش‌های جدی در ارایه‌ی خدمات به مادران باردار ایجاد کرده است. در بسیاری از مناطق، زنان در خانه یا درمانگاه‌های کوچک زایمان می‌کنند و قابله‌ها اغلب با امکانات اندک و بدون دسترسی فوری به راهنمایی‌های تخصصی کار می‌کنند.

یونیسف یا صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که در سال ۲۰۲۵ میلادی حدود ۹۲.۵ درصد کودکان شش ماهه تا ۱۰ ساله در سراسر افغانستان تحت پوشش کمپین ملی واکسیناسیون پیش‌گیرانه سرخکان قرار گرفته‌اند. این سازمان با نشر اعلامیه‌ای در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که این اقدام با همکاری شرکای بین‌المللی آنان حاصل شده و نشان‌دهنده تلاش‌های مستمر برای حفاظت از سلامت کودکان در افغانستان است. صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد در ادامه تاکید کرده است که سرمایه‌گذاری پایدار در برنامه‌های واکسیناسیون، «تنها پیشرفت روی کاغذ نیست» و به‌طور مستقیم جان کودکان را نجات می‌دهد. این در حالی است که نهاد بین‌المللی همواره تاکید می‌کنند که واکسیناسیون منظم کودکان، به‌ویژه در مناطق دورافتاده و محروم، نقش کلیدی در کاهش مرگ‌و‌میر ناشی از بیماری‌های قابل پیشگیری با واکسن دارد. استمرار این برنامه‌ها و تقویت زیرساخت‌های بهداشتی، زمینه‌ساز ارتقای سلامت نسل آینده و کاهش خطر شیوع بیماری‌های واگیردار در افغانستان خواهد بود. مبنای آمار سازمان بهداشت جهانی، سال گذشته حدود ۱۱ میلیون نفر در سراسر جهان به سرخکان مبتلا شده و اکثر مرگ‌ومیرها در کودکان زیر پنج سال رخ داده است. این سازمان می‌گوید حدود ۸۰ درصد موارد ابتلا به سرخکان و مرگ‌ومیر ناشی از آن، در آفریقا و منطقه مدیترانه شرقی بوده است. شیوع‌های سرخکان همچنان به شدت افزایش یافته است؛ در سال ۲۰۲۴، حدود ۶۰ کشور شاهد شیوع گسترده این بیماری بوده‌اند.

سازمان جهانی صحت برای افغانستان درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که ‏بیماری عفونت حاد تنفسی (ذات‌الریه) در ماه نوامبر ‌‏۲۴.۶ درصد افزایش یافته است و ۲۴۸ تن جان باخته‌اند. این سازمان در گزارش ماهانه‌ی خود ‏درباره‌ی وضعیت صحی در افغانستان گفته است که سیستم نظارت از بیماری‌ها ۱۴۷ هزار و ‌‏۱۳۸ مورد ابتلا به بیماری عفونت حاد تنفسی و ۲۴۸ مورد مرگ‌ومیر ناشی از آن را ثبت کرده است.‏ در گزارش آمده است که موارد ابتلا به ‏بیماری عفونت حاد تنفسی در ماه اکتبر به ۱۱۸ هزار و ۹۰ نفر ‏می‌رسید.‏ سازمان جهانی صحت در گزارشش تاکید کرده است که با وجود افزایش موارد ابتلا ‏به بیماری عفونت حاد تنفسی در ماه نوامبر، نسبت مرگ‌ومیر به ۰.۲ ثابت مانده است که ‏در ماه نوامبر نُه هزار و ۵۴۸ مورد بیماری اسهال ‏حاد آبکی و چهار مورد مرگ مرتبط با آن گزارش شده ‏است.‏ در گزارش آمده است که این آمار نشان‌دهنده‌ی کاهش ۳۸.۲ درصدی در مقایسه با اکتبر است و اسهال حاد آبکی از ‏ماه آگست روند نزولی داشته است.‏ در گزارش سازمان جهانی صحت آمده است که ‏موارد مشکوک به تب دنگی در ماه نوامبر به دو هزار و ‌‏۳۵۷ مورد افزایش یافت که نسبت به ماه اکتبر ۲۱.۹ ‏درصد افزایش داشته است. با وجود این افزایش، ‏هیچ مرگ‌ومیر مرتبط با تب دنگی در سال ۲۰۲۵ ‏گزارش نشده است که نشان‌دهنده‌ی مدیریت مؤثر ‏موارد است.‏ در ادامه آمده است که در طول ‏دوره‌ی گزارش، در مجموع چهار هزار و ۸۰۴ مورد ‏ابتلا به بیماری مالاریا نیز گزارش شده است که در ‏مقایسه با ۱۵ هزار و ۲۵۳ مورد در ماه اکتبر، ‌‏۶۸.۵ درصد کاهش را نشان می‌دهد.‏ همچنین ‏از ابتدای سال ۲۰۲۵ هیچ مرگ‌ومیر مرتبط با ‏مالاریا گزارش نشده است.‏ در گزارش سازمان جهانی صحت آمده است که در ماه ‏نوامبر سه هزار و ۷۲۱ مورد جدید سرخک با پنج ‏مورد مرگ مرتبط با آن گزارش شده است که نشان‌دهنده‌ی افزایش ۵.۱ درصدی نسبت به ماه سپتامبر ‏است.‏ این سازمان افزوده است که مرحله‌ی اول کارزار سراسری ‏ایمن‌سازی سرخک با موفقیت به پایان رسیده است و ‏تقریبا ۸.۳ میلیون کودک شش‌ماهه تا ۱۰ ساله را در ‌‏۱۷ ولایت با آب‌وهوای سرد تحت پوشش قرار داده ‏است.‏ بیماری‌های قابل پیشگیری در حالی جان شهروندان ‏افغانستان را می‌گیرند که بخش صحت این کشور با ‏بحران مواجه است.

سازمان جهانی صحت درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که هرچند مرگ‌ومیر ناشی از سرخکان از سال ۲۰۰۰ میلادی بدین‌سو ۸۸ درصد کاهش یافته است، اما سال گذشته بیش از ۹۵ هزار نفر عمدتا کودکان بر اثر این بیماری جان باخته‌اند. این سازمان با نشر گزارشی هشدار داده است که هم‌اکنون حدود ۳۰ میلیون کودک در سراسر جهان واکسینه نشده‌اند. کیت اوبرایان، مدیر بخش واکسیناسیون و ایمن‌سازی سازمان بهداشت جهانی در گزارش گفته است که یک فرد مبتلا به سرخکان می‌تواند تا ۱۸ نفر دیگر را نیز مبتلا کند. وی در بخشی از صحبت‌هایش هشدار داده است که برخلاف تصور همگانی مبنی بر اینکه سرخکان بیماری جدی نیست، این بیماری می‌تواند کشنده باشد. دریافت دو دوز واکسن سرخکان می‌تواند تا ۹۵ درصد محافظت ایجاد می‌کند، اما اوبرایان می‌گوید کودکان به‌دلیل دسترسی محدود به خدمات صحی، بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند. بر مبنای آمار سازمان بهداشت جهانی، سال گذشته حدود ۱۱ میلیون نفر در سراسر جهان به سرخکان مبتلا شده و اکثر مرگ‌ومیرها در کودکان زیر پنج سال رخ داده است. این سازمان می‌گوید حدود ۸۰ درصد موارد ابتلا به سرخکان و مرگ‌ومیر ناشی از آن، در آفریقا و منطقه مدیترانه شرقی بوده است. شیوع‌های سرخکان همچنان به شدت افزایش یافته است؛ در سال ۲۰۲۴، حدود ۶۰ کشور شاهد شیوع گسترده این بیماری بوده‌اند.

سفارت بریتانیا برای افغانستان به مناسبت روز جهانی قابله‌ها هشدار داده است که این کشور دارای یکی از بلندترین میزان‌های مرگ‌ومیر مادران در سطح جهان است. این سفارت با نشر اعلامیه‌ای گفته است که رفع ممنوعیت آموزش طبی برای زنان، به‌ویژه در بخش قابله‌گی، اقدامی حیاتی و فوری برای نجات جان مادران محسوب می‌شود. سفارت بریتانیا برای افغانستان تاکید کرده است که آموزش طبی زنان کلید کاهش مرگ‌ومیر مادران و حفظ سلامت خانواده‌ها است. در این اعلامیه آمده است: «در روز جهانی قابله، این یک یادآوری قوی است که آموزش طبی زنان، به‌ویژه در بخش‌های حیاتی مانند قابل‌گی، برای محافظت از جان مادران و نوزادان ضروری است.» در ادامه آمده است که افغانستان در رتبه‌ی هفتم جهانی از نظر نرخ بالای مرگ‌ومیر مادران قرار دارد. همچنین نمایند‌گی اتحادیه اروپا در افغانستان نیز به مناسبت این روز از تعهد قابله‌های افغان قدردانی کرده است. این نهاد گفته است که توانمندسازی قابله‌های افغانستان، جان‌ها را نجات می‌دهد. در عین حال، سازمان ملل در حساب کاربری ایکس خود نوشته است: «قابله‌ها کلید پایان دادن به مرگ و میر قابل پیشگیری مادران و نوزادان هستند.» سازمان ملل در ادامه نوشت که جهان با کمبود شدید ارائه‌‌دهندگان خدمات ضروری صحی روبرو است. این در حالی است که حکومت سرپرست پس از بازگشت دوباره به قدرت در ماه آگوست ۲۰۲۱ میلادی، دختران بالاتر از صنف ششم را از رفتن به مکتب منع کردند و دروازه‌های دانشگاه‌های دولتی و خصوصی را نیز به روی دختران بستند. با آنکه افغانستان یکی از بالاترین نرخ‌های مرگ‌ومیر مادران و نوزادان در جهان را دارد، اما حکومت فعلی در زمستان ۱۴۰۳ خورشیدی تحصیل دختران در انستیتوت‌های طبی خصوصی را نیز ممنوع اعلام کرد. این تصمیم واکنش‌های سازمان‌ جهانی صحت و سازمان‌های مدافع حقوق بشری را در پی داشت. سازمان جهانی صحت در اعلامیه‌ای نوشت که ممنوعیت تحصيل دختران در انستیتوت‌های طبی می‌تواند سیستم صحی افغانستان را فلج کند.

حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین افغانستان بار دیگر از حکومت سرپرست خواسته است که دروازه‌های مکاتب و دانشگاه‌ها را به‌روی دختران بازگشایی کنند تا بار دیگر شاهد مرگ‌ومیر مادران و کودکان نوزاد وطن در اثر مشکلات موجود نباشد. آقای کرزی این اظهارات را شام روز (یکشنبه، ۱۴ ثور) با بازنشر گزارش اخیر یونیسف درباره‌ی افزایش میزان مرگ‌ومیر کودکان و نوزادان در قندهار مطرح و به شدت ابراز نگرانی کرده است. رییس‌جمهور پیشین کشور در ادامه تاکید کرد که علاج اساسی مشکلات در توسعه و تقویت نظام آموزشی، فراهم بودن فرصت تعلیمی برای همگی و «تمهیدات لازم برای جلوگیری از فرار قوای بشری و کادرهای علمی و مسلکی به خارج از کشور» می‌باشند. همچنین حامد کرزی در ادامه از ادارات و سازمان‌های بین‌المللی امدادرسان خواسته است که برای نجات جان مادران و کودکان اقدام کنند و در تجهیز نیازمندی‌های مراکز صحی در سراسر کشور توجه نمایند. این در حالی است که صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد، روز چهارشنبه هفته‌ی گذشته اعلام کرده است که نرخ مرگ‌ومیر نوزادان در قندهار بالاتر از میانگین ملی است. پیش از این تام فلیچر، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد در امور افغانستان، پس از بازدید از شفاخانه‌ی حوزوی قندهار، وضعیت این شفاخانه را «تکان‌دهنده» توصیف کرده بود. او در حساب کاربری ایکس خود نوشته بود که کاهش بودجه به این معنی است که نوزادان بیشتری ممکن است جان خود را از دست بدهند. معاون دبیرکل سازمان ملل متحد در امور افغانستان، کاهش بودجه برای خدمات‌رسانی به نیازمندان را «حکم اعدام» میلیون‌ها نفر به‌ویژه کودکان دانسته است.

یونیسف یا صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که ۹۰ درصد مرگ‌ومیر مادران در افغانستان با امکانات ساده قابل پیش‌گیری است. این سازمان امروز (پنج‌شنبه، ۱۱ ثور) پیام تام فلیچر، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور بشردوستانه در حساب کاربری ایکس را بازنشر و تاکید کرده که یونیسف تنها قادر به حمایت از ۶۰ درصد مراکز صحی است. صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد هشدار داده است که کاهش کمک‌ها ممکن است توانایی این نهاد در حمایت از زنان باردار را از بین ببرد. همچنین تام فلیچر، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد برای افغانستان نیز نسبت به پیامدهای کاهش کمک‌ها هشدار داده و افزوده است: «زنانی که سه ساعت با دوچرخه راهی بیمارستان می‌شوند تا زایمان کنند، مین‌هایی که پاک‌سازی نشده‌اند، نوزادانی که جان می‌دهند.» این در حالی است که ایالات متحده آمریکا، به‌عنوان بزرگ‌ترین ارایه‌دهنده کمک‌های بشردوستانه به افغانستان، تمامی برنامه‌های خود از جمله حمایت از مادران و نوزادان را قطع کرده است. قطع کمک‌های بشردوستانه آمریکا باعث شده که شماری زیادی از نهادهای بین‌المللی فعالیتش را در افغانستان متوقف کند.