برچسب: زنان و دختران

6 ماه قبل - 280 بازدید

بخش زنان سازمان ملل متحد درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که تیمی از این نهاد پس از ساعت‌ها پیاده‌روی به ولسوالی نورگل در ولایت کنر یکی از مناطق آسیب‌دیده، رسیده است. این سازمان شب (چهارشنبه، ۱۲ سنبله) با نشر عکس‌هایی از رسیدن تیمی شامل زنان به این منطقه در حساب کاربری ایکس خود خبر داده است. این ولسوالی از جمله مناطقی است که بیشترین آسیب را براثر زمین‌لرزه‌ مرگ‌بار دیده است. بخش زنان سازمان ملل متحد در اعلامیه‌اش نوشته است که زنان و دختران در این منطقه گفته‌اند که سرپناه، غذا، آب سالم، پوشاک، مراقبت‌های صحی و حمایت روانی-اجتماعی از نیازهای فوری آنان است. براساس معلوماتی که مقام‌های حکومت سرپرست ارائه کرده‌اند، روستای دره مزار در ولسوالی نورگل براثر زمین‌لرزه کاملا تخریب شده است. زمین‌لرزه راه‌های مواصلاتی منتهی به این ولسوالی را نیز تخریب کرده بود. شماری از مسوولان دولتی روز چهارشنبه اعلام کردند که تمام راه‌ها بازگشایی شده است. براساس آخرین آمار، حمدالله فطرت، معاون سخنگوی حکومت فعلی گفته است که آمار جان‌باختگان زمین‌لرزه‌ی یک‌شنبه‌شب ولایت کنر به هزار و ۴۵۷ تن رسیده است. آقای فطرت روز (چهارشنبه، ۱۲ سنبله) با نشر پستی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که تعداد زخمی‌های این زمین‌لرزه‌ به ۳هزار و ۳۹۴ تن رسید است. معاون سخنگوی دولت تاکید کرده است که ۶ هزار ۷۸۲ خانه‌ی مسکونی در مناطق مختلف کنر ویران شده است.

ادامه مطلب


6 ماه قبل - 249 بازدید

مرکز حقوق بشر افغانستان (AHRC) با خانواده‌های قربانیان زمین‌لرزه‌ی مرگ‌بار شرق کشور ابراز همدردی کرده و می‌گوید که کمک به زنان آسیب‌دیده از زمین‌لرزه‌ باید در اولویت نهادهای امدادگر قرار گیرد. این مرکز امروز (چهارشنبه، ۱۲ سنبله) با نشر اعلامیه‌ای گفته است که در نتیجه‌ی زمین‌لرزه‌ی مرگ‌بار در شرق کشور بیش از هزار و ۴۰۰ تن جان باخته و صدها تن دیگر زخمی شده‌اند. مرکز حقوق بشر افغانستان به محدودیت‌های حکومت فعلی علیه زنان اشاره کرده و تاکید کرده است: « عمیقاً نگران محدودیت‌ها در خصوص کمک‌رسانی به زنان هستند.» این مرکز افزوده است: «سیاست‌های تبعیض‌آمیز حکومت فعلی علیه زنان و دختران، جان شمار زیادی از زنان را در معرض خطر قرار می‌دهد. زنانی که ممکن است بدون نجات یا کمک باقی بمانند.» مرکز حقوق بشر با اشاره به زمین‌لرزه‌ی سال ۲۰۲۳ میلادی در هرات و محدودیت‌ها علیه زنان در روند کمک‌رسانی به آسیب‌دیدگان گفته است که این تجربه نباید دوباره تکرار شود. این مرکز تاکید کرده که جان و امنیت زنان باید در تمام تلاش‌های امدادی در اولویت قرار گیرد و محافظت شود. در اعلامیه آمده است که نهادهای امدادی باید بدون قید و شرط و بدون تبعیض به قربانیان زمین‌لرزه به‌ویژه زنان خدمات ارائه‌ کنند و زنان نباید در این «فاجعه‌ی طبیعی» فراموش شوند. مرکز حقوق بشر افغانستان از جامعه‌ی جهانی و نهادهای امدادی خواستار کمک به قربانیان زمین‌لرزه‌ی مرگ‌بار شرق کشور شده است. همچنین این مرکز در بخشی از اعلامیه‌اش از کشورهای ایران و پاکستان خواسته که به حمایت از مهاجران افغانستانی ادامه داده و در این زمان بحرانی از اخراج آن‌ها به افغانستان خودداری کنند. این در حالی است که  سه روز پیش زمین‌لرزه‌ی مرگ‌بار ولایت کنر، ننگرهار، لغمان و چند ولایت دیگر را تکان داد. مسوولان حکومت سرپرست آمار تلفات زمین‌لرزه کنر را یک‌ هزار و ۴۱۱ تن اعلام کرده‌اند. ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی حکومت فعلی گفته است که شمار زخمیان این زلزله مرگ‌بار در شرق افغانستان هم به سه هزار و ‌‏۱۲۴ نفر رسیده است. وی در ادامه تاکید کرده است که پنج هزار و ۴۱۲ خانه در ولسوالی‌های نورگل، سوکی، ‏چپه‌دره، پیچ‌دره، وته‌پور و اسعدآباد کنر ویران شده است.‏

ادامه مطلب


6 ماه قبل - 273 بازدید

منابع محلی از ولایت سمنگان می‌گویند که جسد یک زن در ولسوالی خلم این ولایت که به شکل فجیع به قتل رسیده، پیدا شده است. دست‌کم دو منبع گفته‌اند که این زن به‌گونه‌ی مرموز به قتل رسیده و جسد ‏او روز گذشته (سه‌شنبه، ۱۱ سنبله) از منطقه‌ی دشت شباغلی ‏از مربوطات ولسوالی خلم پیدا شده است.‏ منبع در ادامه تاکید کرده است که در جسد این زن علایم شکنجه و لت‌وکوب ‏دیده می‌شود.‏ منبع در مورد هویت و سن این زن معلومات نداده است. به گفته‌ی منبع، چگونگی و انگیزه‌ی قتل او تا اکنون روشن ‏نیست. منبع افزوده است که جسد این زن به شفاخانه ولایتی سمنگان انتقال ‏داده شده است.‏ مسوولان محلی حکومت سرپست در ولایت سمنگان درباره‌ی این قتل ‏اظهارنظر نکرده‌اند.‏ پس از تسلط دوباره‌ی حکومت سرپرست بر افغانستان، قتل‌های مرموز زنان، کودکان و جوان در در سراسر کشور افزایش کم‌پیشینه یافته است. بیماری‌های روانی، خصومت شخصی، ازدواج‌های اجباری، خشونت خانوادگی و فشار‎های روحی ناشی از فقر و بیکاری عوامل اصلی این قتل‌ها بیان شده است. همچنین با تسلط حکومت سرپرست بر افغانستان اکثریت نهادهای حامی حقوق زنان متوقف شده است. زنان در افغانستان چون گذشته با مراجعه به نهادهای عدلی و قضایی، دیگر نمی‌توانند برای خشونت‌های وارده‌ی شان شکایت کنند و این‌گونه خشونت‌‌ها پایدار باقی مانده و افزایش پیدا می‌کند.

ادامه مطلب


6 ماه قبل - 372 بازدید

روزنامه بریتانیایی «آبزرور» درتازه‌ترین مورد گزارش داده است که حدود ۴۰۰ زن و دختر افغانستانی به‌دلیل رد درخواست پناهندگی‌شان در بریتانیا در بی‌سرنوشتی به‌سر می‌برند؛ آنان نه می‌توانند بمانند و نه امکان بازگشت به افغانستان را دارند. این روزنامه امروز (یک‌شنبه، ۹ سنبله) با نشر گزارشی نوشته است که بریتانیا تا نیمه امسال درخواست پناهندگی بیش از ۶ هزار افغانستانی را رد کرده و هزاران پناهجوی افغان به‌شمول صدها زن و دختر که درخواست پناهندگی آنها رد شده بود، بدون هیچ منبع درآمد و سرنوشت نامعلوم، در هتل‌ها و اقامتگاه‌های موقت بریتانیا زندگی می‌کنند. در گزارش آمده است که آمار وزارت داخله بریتانیا نشان می‌دهد که تا پایان ماه جون ۲۰۲۵ میلادی در میان بیش از ۶ هزار درخواست ردشده، ۳۶۷ زن و دختر قرار دارند که به‌رغم نقض گسترده حقوق‌بشر در افغانستان، درخواست‌شان رد شده است. همچنین بر مبنای مطالعه‌ دانشگاه آکسفورد، نرخ پذیرش درخواست‌های پناهندگی افغانستانی‌ها در یک‌سال گذشته بیش از نصف کاهش یافته است. در ادامه آمده است که در پایان سال ۲۰۲۳ میلادی حدود ۹۹ درصد درخواست‌ها پذیرفته می‌شد، اما در نیمه نخست سال جاری این رقم تنها ۳۷ درصد بوده است. همچنین علاوه بر این، تا پایان ماه جون ۲۰۲۵ میلادی بیش از ۶ هزار و ۷۰۰ پناهجوی افغان همچنان منتظر تصمیم اولیه در مورد درخواست‌های پناهندگی خود بوده‌اند که در صورت رد درخواستشان، شمار کل آنان از ۱۰ هزار نفر فراتر خواهد رفت. وزارت داخله بریتانیا علت رد درخواست‌های پناهندگی را «امنیت افغانستان» دانسته و گفته است که فقط شواهد «محدودی» مبنی بر اینکه همه گروه‌ها در افغانستان در معرض آزار قرار دارند، وجود دارد. یک سخنگوی وزارت داخله بریتانیا به روزنامه «آبزرور» گفت: «حکومت قبلی سیستمی آشفته در حوزه پناهندگی را به ارث گذاشته بود که در آن هزاران نفر در بلاتکلیفی مانده بودند. ما در حال اصلاح سیستم هستیم؛ بازگرداندن کسانی که حق ماندن ندارند و اطمینان از اینکه کسانی که حق دارند بتوانند زندگی‌شان را پیش ببرند.» او افزود: «واضح است که زنان یکی از گروه‌هایی‌اند که ممکن است از سوی حکومت سرپرست هدف قرار گیرند، و همچنین واقعیت این است که بیشتر زنان افغان که درخواست پناهندگی می‌کنند، قبول می‌شود.» بر مبنای آمارها در شش ماه نخست امسال، بیش از ۸ هزار پناهجوی افغان از راه قایق‌های کوچک به بریتانیا رسیده‌اند.

ادامه مطلب


6 ماه قبل - 321 بازدید

دارالافتای حکومت سرپرست، مرجع صدور فتوا در دولت، درتازه‌ترین مورد با صدور حکمی اعلام کرده است که درج عکس زنان و دختران در شناسنامه‌ در داخل افغانستان اختیاری است. اما نصب تصویر در تذکره‌ تنها برای زنان افغان مقیم خارج «اجباری» است. اداره ملی احصائیه و معلومات درج عکس در تذکره‌ها را اجباری اعلام کرده بود. این اداره تاکید کرده بود که نصب عکس برای تثبیت هویت، جلوگیری از جعل و فساد، سهولت سفر و رعایت معیارهای بین‌المللی ضروری است. همچنین در یک یادداشت تفصیلی، این اداره ۱۱ دلیل برای ضرورت درج عکس در تذکره‌ها ارائه کرده بود، اما دارالافتای ۱۰ مورد از این دلایل را «غیرشرعی» دانسته و تنها یک مورد را پذیرفته است. این استثنا شامل درج عکس در تذکره زنانی می‌شود که در خارج از کشور زندگی می‌کنند یا برای درمان به کشورهای همسایه سفر می‌کنند. با این وجود، اکنون اداره ملی احصائیه و معلومات نیز درج عکس در شناس‌نامه‌ی ‏زنان را «اختیاری» اعلام کرده است. گفته می‌شود که این تصمیم به دستور ملا هبت‌الله آخوندزاده، رهبر حکومت سرپرست و براساس فتوای ‏دارالافتای دولت اتخاذ شده است.‏ دارالافتای حکومت فعلی گفته است: «نصب عکس بدون ضرورت شرعی مجاز نیست، چه تصویر تمام‌قد باشد و چه تنها صورت. زیرا برای تثبیت هویت در داخل کشور ذکر نام، نام پدر، نام پدربزرگ و نشانی محل سکونت کافی است.» بر اساس این فتوا، درج عکس زنان در تذکره ضروری شمرده نمی‌شود، اما زنانی که بخواهند می‌توانند به صورت داوطلبانه عکس خود را در تذکره درج کنند. این تصمیم با واکنش گسترده فعالان حقوق بشر و زنان معترض روبرو شده است.

ادامه مطلب


6 ماه قبل - 367 بازدید

خبرگزاری رویترز درتازه‌ترین مورد گزارشی از تیم فوتبال دختران مهاجر افغانستان در برتون آپون ترنت، انگلستان منتشر کرده و گفته است این دختران در زمین فوتبال و به وسیله این ورزش به دنبال آزادی و داشتن صدا هستند. خبرگزاری رویترز با نشر گزارشی گفته است که الهه صفدری تنها ۱۷ سال داشت که نخستین بار به‌عنوان دروازه‌بان به تیم ملی فوتبال زنان افغانستان دعوت شد؛ اما با سقوط کابل در سال ۲۰۲۱ میلادی، مجبور به فرار شد. در گزارش آمده است که به او دستور دادند لباس‌ها و جام‌هایش را نابود کند و همه نشانه‌های حضورش در فوتبال را از شبکه‌های اجتماعی پاک کند. در بخشی از گزارش آمده است که چهار سال بعد، این هفته در سنت جورج پارک انگلستان، دوباره صدای خنده و ضربه به توپ‌ فضا را پر کرد. فیفا اردوی انتخابی بازیکنان زن مهاجر افغانستانی را برگزار کرد تا تیمی تازه شکل گیرد. الهه صفدری این اردو را «پر از عشق و شادی» توصیف کرد؛ فرصتی برای دیدار دوباره با هم‌تیمی‌هایی که نه‌تنها عشق به فوتبال، بلکه تاریخ مشترکی از رنج و مقاومت را با خود دارند. نجمه عارفی، مدافع تیم به خبرگزاری رویترز گفته است: «ما می‌خواهیم فوتبال را به‌عنوان سکویی برای رساندن صدای دختران افغانستان استفاده کنیم. با تأسف امروز یک سگ در خیابان بیشتر از زن در افغانستان حق دارد. ما می‌خواهیم دنیا بداند هنوز اینجاییم، هنوز صدای آن‌ها هستیم و ترسی نداریم.» این اردو بخشی از برنامه فیفا برای ساختن تیم ۲۳ نفره جهت حضور در بازی‌های دوستانه بین‌المللی است. هرچند جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، آن را «گامی مهم» خوانده؛ اما صفدری تاکید کرد: «ما می‌خواهیم به‌رسمیت شناخته شویم و در تبعید نماینده افغانستان در سطح جهانی باشیم.» باید گفت، در حالی‌که تیم مردان افغانستان همچنان زیر پرچم کشور بازی می‌کند، حکومت سرپرست ورزش زنان را کاملاً ممنوع کرده است. صفدری و عارفی پس از مهاجرت به انگلستان با دشواری‌های زیادی روبرو شدند: غربت، زبان ناآشنا و احساس تنهایی. الهه صفدری گفت: «پناهنده بودن سخت بود؛ اما فوتبال دوباره به من قدرت داد.» عارفی که می‌خواهد وکیل حقوق بشر شود، افزود: «زمین فوتبال برای ما جای آزادی بود؛ جایی برای رهایی از همه دردها.» صفدری اکنون پیراهن تیم ملی و جام خود را که خانواده‌اش برایش فرستاده‌اند، به‌عنوان گنجینه نگه می‌دارد: «هر بار که این پیراهن را می‌پوشم، حس می‌کنم برای تمام زنانی بازی می‌کنم که مجبور به سکوت شده‌اند. هر بار که بوت‌هایم را می‌بندم، برای زنانی بازی می‌کنم که حتی اجازه یک قدم آزاد راه‌رفتن را ندارند.»

ادامه مطلب


6 ماه قبل - 368 بازدید

کارشناسان سازمان ملل درتازه‌ترین مورد نسبت به اخراج قریب‌الوقوع پناه‌جویان افغانستانی از پاکستان هشدار داده و می‌گویند که زنان و دختران در میان آسیب‌پذیرترین گروه‌هایی‌اند که با بازگشت اجباری به افغانستان با خطرهای جدی رو‌برو خواهند شد. این کارشناسان، با نشر اعلامیه‌ای نوشته است که در حالی میلیون‌ها افغانستانی در آستانه‌ی اخراج از پاکستان قرار دارند که افغانستان با بحران‌های شدیدی دست‌وپنجه نرم می‌کند و آماده‌ی پذیرش این موج بازگشت‌کنندگان نیست. در اعلامیه آمده است که میلیون‌ها افغانستانی در پاکستان در معرض بازگردانده شدن به کشوری اند که با بحران انسانی شدید دست‌وپنجه نرم می‌کند و جایی که زنان و دختران از ابتدایی‌ترین حقوق خود، از جمله آزادی رفت‌وآمد، آموزش و اشتغال، محروم هستند. آنان در بخشی از اعلامیه‌اش هشدار داده‌اند که اخراج گسترده از پاکستان، آموزش هزاران کودک و نوجوان افغانستانی را متوقف خواهد کرد؛ به‌ویژه دخترانی که در افغانستان از آموزش بالاتر از صنف ششم محروم ‌اند. کارشناسان ملل متحد در ادامه افزوده‌اند که زنان سرپرست خانوار و آنانی که محرم مرد ندارند، در صورت اخراج در شرایط دشوارتری قرار خواهند گرفت، زیرا نه پناه‌گاه مطمین دارند و نه شبکه‌های حمایتی که بتواند امنیت و معیشت آنان را تضمین کند. کارشناسان سازمان ملل می‌گویند که اصل «عدم بازگردانی» یک تعهد قطعی در حقوق بین‌الملل است و هیچ کشوری حق ندارد فردی را به جایی بازگرداند که جان یا آزادی‌شان در خطر باشد. آنان از دولت پاکستان خواستند که فوراً این برنامه را متوقف کرده و به تعهدات بین‌المللی‌اش پایبند بماند. همچنین در بخشی از اعلامیه تاکید شده است که زنان و دختران افغانستانی به دلیل محدودیت‌های حکومت فعلی با خطر محرومیت مضاعف روبرو هستند و اخراج آنان، زندگی و آینده‌ی‌شان را بیش از پیش در معرض تهدید قرار می‌دهد. کارشناسان ضمن قدردانی از میزبانی طولانی‌مدت پاکستان از میلیون‌ها پناه‌جو، از جامعه‌ی جهانی خواستند تا حمایت خود را از زنان و دختران افغانستانی افزایش داده و در اسکان مجدد آنان سهم بیش‌تری بر عهده بگیرند. باید گفت که دولت پاکستان، در ۳۱ جولای اعلام کرد که بر اساس «طرح بازگرداندن غیرقانونی اتباع خارجی» تمامی افغانستانی‌ها، حتا دارندگان کارت پی‌اوآر، باید تا اول سپتمبر این کشور را ترک کنند.

ادامه مطلب


6 ماه قبل - 346 بازدید

مسوولان از ولایت ننگرهار می‌گویند که در پی بارندگی‌های شدید و جاری شدن سیلاب در چهار ولسوالی این ولایت، پنج تن از جمله دو کودک دختر کشته و ۱۵ نفر دیگر زخمی شدند. ریاست اطلاعات و فرهنگ ولایت ننگرهار با نشر اعلامیه‌ای گفته است که این افراد در نتیجه‌ی بارندگی، جاری شدن سیلاب و فروریختن سقف یک خانه، جمعه‌شب (۷ سنبله) و صبح امروز (شنبه، ۸ سنبله) در ولسوالی‌های سپین‌غر، اچین، رودات و چپرهار قربانی شده‌اند. در اعلامیه آمده است که در نتیجه‌ی بارندگی شدید و فرو ریختن سقف یک خانه‌ی مسکونی در ولسوالی سپین‌غر ننگرهار دو کودک دختر جان باخته و سه عضو دیگر این خانواده‌ زخمی شده‌اند. ریاست اطلاعات و فرهنگ ننگرهار هویت، جنسیت، سن و وضعیت صحی زخمی‌های این رویداد را مشخص نکرده است. قابل ذکر است که شاهراه تورخم-جلال‌آباد نیز در نتیجه‌ی جاری شدن سیل به روی ترافیک بسته شده و هزاران هکتار زمین زراعتی نیز بر اثر سیلاب تخریب و صدها خانه‌ی مسکونی ویران شده است. قابل ذکر است که در هفته‌های اخیر، چندین ولایت افغانستان شاهد طوفان‌های شدید، بارش‌های سنگین و سیلاب بوده‌اند. این رویدادهای طبیعی در ولایت‌های شرقی، از جمله خوست، کنر و میدان وردک، تلفات جانی و خسارات گسترده‌ای برجای گذاشته است.

ادامه مطلب


6 ماه قبل - 392 بازدید

کارشناسان سازمان ملل متحد درتازه‌‍ترین مورد از دولت پاکستان خواسته‌اند که اخراج ‏برنامه‌ریزی‌شده‌ی مهاجران افغانستان را متوقف کرده و به تعهدات ‏بین‌المللی خود احترام بگذارد.‏ کارشناسان با نشر یک بیانیه‌ای مشترک تاکید کردند که میلیون‌ها مهاجر در پاکستان در ‏معرض خطر فرستادن به کشوری هستند که قادر به مقابله با بحران ‏بشری موجود نیست. کارشناسان سازمان ملل متحد با اشاره به ‏نگرانی‌های گسترده‌ درباره‌ی نقض حقوق بشر، به‌ویژه محرومیت زنان ‏و دختران از آزادی، کار و آموزش گفته‌اند: «پاکستان براساس قوانین بین‌المللی ‏حقوق بشر و پناهندگان مکلفیت دارد که کسی را به مکانی برنگرداند ‏که با تهدیدات جدی علیه جان یا آزادی‌شان مواجه باشد‎.‌‏»‏ آنان تاکید کرده‌اند که مکلفیت عدم بازگشت اختیاری نیست، این سنگ ‏بنای پیمان و قانون بین‌المللی عرفی است که باید رعایت شود‎.‌‏ در اعلامیه آمده است، بسیاری از مهاجرانی که با اخراج روبرو ‏هستند خانه‌ای برای برگشت در افغانستان ندارند و فاقد شبکه‌های ‏حمایتی خانواده و جامعه‌ اند.‏ کارشناسان می‌گویند: «ما مخصوصا در مورد وضعیت خانواده‌هایی که توسط ‏زنان رهبری می‌شوند و آنانی که محرم (سرپرست مرد) ندارند و در ‏معرض خطر بیشتر قرار دارند، نگران هستیم.» همچنین آنان از کاهش و توقف برنامه‌های دولت‌هایی که به شهروندان ‏افغانستان وعده‌ی اسکان مجدد داده بودند، ابراز تأسف کرده و گفته‌اند که ‏این کشورها از اصول همبستگی بین‌المللی و اشتراک مسئولیت با ‏کشورهای میزبان پناهندگان روی برگردانده‌اند‎.‎ قابل ذکر است که دولت پاکستان اول سپتامبر را آخرین مهلت برای بازگشت تعیین کرده است. در این مرحله دارندگان کارت پی‌او‌آر نیز شامل‌ هستند.‏ مهاجران مقیم پاکستان شامل افرادی هستند که چند دهه قبل مهاجر ‏یا در آن‌جا متولد شده‌اند. بخشی از این مهاجران، نظامیان و کارمندان ‏حکومت پیشین هستند که به پاکستان رفته و در آن‌جا به‌دنبال پناهندگی ‏در دیگر کشورها اند.‏

ادامه مطلب


6 ماه قبل - 246 بازدید

در کوچه‌های خاکی شهر، پشت دروازه‌ی زنگ‌زده‌ی یک خانه‌ی کرایی، زنی زند‌گی می‌کند که روزی با هزاران امید و آرزو قدم به دانشگاه طب گذاشته بود. زینب در خانواده‌ای متوسط در کابل به دنیا آمده بود. پدرش کارمند ساده‌ی دولت و مادرش زن خانه‌دار بود. از همان کودکی، زینب با هم‌سن‌وسالانش فرق داشت. وقتی دختران کوچک همسایه سرگرم عروسک‌بازی بودند، او با یک جعبه‌ی کمک‌های اولیه که از یک داکتر همسایه گرفته بود، زانوهای زخمی بچه‌های کوچه را پانسمان می‌کرد. هرگاه کسی در خانه مریض می‌شد، نخستین کسی که دست‌پاچه دماسنج می‌آورد و پتویی نازک روی مریض می‌انداخت، زینب بود. در ذهنش، خود را در روپوش سفید داکتری تجسم می‌کرد که در شفاخانه‌ای بزرگ کار می‌کند؛ همان داکتر مهربانی که همه با امید سراغش می‌آیند. در مکتب، بهترین شاگرد بود. همیشه نمراتش از همه بالاتر بود و در مضامینی چون بیولوژی و کیمیا، ممتازترین. معلم‌هایش می‌گفتند: «این دختر اگر همین‌طور ادامه بدهد، روزی داکتر می‌شود.» همین جمله‌ها، آتشی از انگیزه در درون زینب شعله‌ور می‌کرد. شب‌ها زیر چراغ کم‌نور نفتی می‌نشست و تا نیمه‌شب درس می‌خواند. گاهی مادرش از او می‌خواست که بخوابد، اما او با اصرار جواب می‌داد: «مادر جان، من باید بخوانم. من باید داکتر شوم.» سال‌های دشوار مکتب گذشت و او در کانکور کامیاب شد. وقتی خبر رسید که در رشته‌ی طب دانشگاه قبول شده، چنان خوشحالی فضای خانه‌شان را پر کرد که مادرش از خوشی گریه کرد و پدرش، برای نخستین بار در زندگی، یک دست لباس نو برای دخترش خرید. زینب احساس می‌کرد دیگر فاصله‌ای میان او و رؤیای دیرینه‌اش نمانده است. روزهای دانشگاه برایش پرمشغله، اما شیرین بود. صبح‌ها زود از خانه بیرون می‌زد، در صنف‌هایی پر از دانشجو می‌نشست و با شوق، سخنان استادان درباره‌ی تشریح و فیزیولوژی را یادداشت می‌کرد. در لابراتوار، وقتی اسکلت مصنوعی را لمس می‌کرد یا قلب پلاستیکی را در دست می‌گرفت، نوری از شوق در دلش می‌درخشید. او حتی در شفاخانه‌ی آموزشی، در کنار داکتران واقعی ایستاده بود، فشار خون مریضان را گرفته، تاریخچه‌ی بیماری نوشته و گوش به توصیه‌های پزشکی سپرده بود. در آن روزها، خودش را به‌روشنی در آینده می‌دید؛ با روپوش سفید، در اتاق معاینه‌ای که بیماران با اعتماد در آن صف کشیده‌اند. اما همان سال چهارم، ورق زندگی‌اش برگشت. پدر و مادرش با صدایی آرام اما قاطع گفتند که وقت ازدواجش رسیده است. زینب مات و مبهوت ماند. گریه کرد، التماس کرد که بگذارند تحصیلش را تمام کند. اما در خانواده‌های سنتی، کمتر صدای دختر شنیده می‌شود. آن‌ها گفتند: «دختر جان، تحصیل همیشه هست، اما نصیب اگر آمد، نباید رد کرد. شوهر خوب پیدا شده، رنگ‌مال است، زحمت‌کش است، با تو خوش خواهد بود.» زینب دل‌شکسته بود. شب‌های زیادی را در سکوت گریه کرد، بی‌آن‌که به هم‌صنفی‌هایش بگوید چه در دل دارد. عاقبت، ازدواج کرد. شوهرش – جاوید – مردی آرام، خاموش و زحمت‌کش بود. در آغاز، جاوید او را تشویق می‌کرد که درسش را ادامه دهد، اما زندگی همیشه آن‌طور که آدم انتظار دارد پیش نمی‌رود. تنها چند ماه بعد، زینب باردار شد. این خبر، همه‌چیز را تغییر داد. روزهای بارداری برایش سخت و طاقت‌فرسا بود. صبح‌ها نمی‌توانست به صنف برود و شب‌ها از تهوع و بی‌خوابی رنج می‌برد. استادان دانشگاه سخت‌گیر بودند و غیبت‌ها را به‌راحتی نمی‌پذیرفتند. هم‌صنفی‌هایش پیش می‌رفتند، اما او جا ماند. هر بار که تصمیم می‌گرفت بازگردد، صدای گریه‌ی طفل کوچکش مانع می‌شد. مادر شدن، او را در مسیری انداخت که بازگشتی از آن ممکن نبود. سال‌های بعد، زینب مادر دو کودک شد: پسری سه‌ساله و دختری هجده‌ماهه. زندگی‌اش پر از گریه‌های نیمه‌شب، بی‌خوابی، و دل‌نگرانی بابت شیر خشک، دوا و کرایه‌ی خانه بود. در خانه‌ی کوچک کرایی‌شان، هر روز می‌نشستند و حساب‌وکتاب می‌کردند که آیا معاش جاوید کفایت می‌کند یا نه. جاوید، صبح‌ها زود از خانه بیرون می‌رفت، با قلم‌مو و دبه‌های رنگ، تا دیوارها و دروازه‌های خانه‌های مردم را رنگ بزند. عصرها با شانه‌های خمیده و لباس‌هایی چرک‌آلود برمی‌گشت. دست‌هایش همیشه بوی رنگ و تینر می‌داد، پوستش ترک‌خورده و زبر شده بود. زینب بارها دیده بود که شوهرش، خسته از روزگار، سرش را به دیوار تکیه می‌داد و آه می‌کشید. دلش برای جاوید می‌سوخت، اما می‌دانست که رنگ‌مالی، کاری پرزحمت با درآمدی اندک است و نمی‌تواند تمامی هزینه‌های زندگی را تأمین کند. همین شد که زینب به صنایع دستی روی آورد. ابتدا با نخ‌ها و پارچه‌هایی که از جهازش باقی مانده بود، گلدوزی می‌کرد. یک روز، همسایه‌اش کار او را دید و خواست یکی برایش بدوزد. وقتی زینب در ازای آن کار، مبلغ اندکی دریافت کرد، دلش از امید لبریز شد. پس از آن، شروع کرد به ساختن کیف‌های کوچک، دستمال‌های گلدوزی‌شده و زیورآلات دستی. شب‌ها، وقتی کودکانش به خواب می‌رفتند، چراغ کوچک اتاق را روشن می‌کرد و پشت میز کار می‌نشست. گاهی تا نیمه‌شب می‌دوخت؛ چشمانش سرخ می‌شد، اما وقتی صبح حاصل کار شبانه‌اش را می‌دید، خستگی از تنش بیرون می‌رفت. رفته‌رفته، زنان دیگر محله نیز به او پیوستند. کنار هم می‌نشستند، کار می‌کردند و درد دل می‌گفتند. زینب به آن‌ها یاد می‌داد که چگونه با نخ و پارچه چیزی زیبا بیافرینند. می‌گفت: «اگر نمی‌توانیم بیرون از خانه کار کنیم، حداقل می‌توانیم در خانه دست‌ساخته تولید کنیم. نباید دست خالی بمانیم.» صنایع دستی، برای زینب فقط وسیله‌ای برای تأمین نان نبود؛ بلکه مایه‌ی عزت و امید شده بود. او امروز در دو دنیا زندگی می‌کند؛ دنیای حسرت و دنیای امید. حسرتِ آن‌چه از دست داده، و امید به آن‌چه شاید روزی دوباره به دست بیاورد. زینب می‌گوید: «اگر نتوانستم داکتر باشم، دست‌کم داکتر خانواده‌ام هستم. من باید داکتر دردهای کودکانم باشم، داکتر زندگی خودم باشم.» همین اندیشه است که او را سر پا نگه می‌دارد. نویسنده: سارا کریمی

ادامه مطلب