رسانه‌های اجتماعی، به عنوان ابزاری نوین در زندگی روزمره افراد، تغییرات قابل توجهی را در روابط خانوادگی و زناشویی ایجاد کرده‌اند. این پلتفرم‌ها، با امکان برقراری ارتباط و اشتراک‌گذاری لحظات، ارتباطات جهانی را به‌طرزی آسان‌تر و سریع‌تر کرده‌اند. با وجود مزایای فراوان این ابزارها، اثرات منفی آن‌ها بر روابط خانوادگی و زناشویی نیز قابل انکار نیست. در این مقاله، به بررسی تاثیرات مثبت و منفی رسانه‌های اجتماعی بر روابط زناشویی و خانوادگی پرداخته می‌شود. تاثیرات مثبت رسانه‌های اجتماعی بر روابط زناشویی و خانوادگی افزایش تعامل و ارتباط رسانه‌های اجتماعی به افراد امکان می‌دهند که با همسر و اعضای خانواده خود در ارتباط باشند و لحظات روزمره خود را با هم به اشتراک بگذارند. این ابزارها به ویژه برای زوجینی که به دلیل مشغله‌های کاری یا فاصله جغرافیایی نمی‌توانند به صورت فیزیکی کنار یکدیگر باشند، بسیار کارآمد هستند. همچنین به والدین و فرزندان اجازه می‌دهند تا از فعالیت‌ها و پیشرفت‌های همدیگر آگاه باشند و همواره در جریان امور روزانه یکدیگر قرار بگیرند. تقویت روابط خانوادگی از طریق شبکه‌های مشترک حضور در گروه‌ها و صفحات مشترک خانوادگی در پلتفرم‌های اجتماعی می‌تواند باعث افزایش تعاملات و مشارکت‌های خانوادگی شود. افراد می‌توانند در این گروه‌ها عکس‌ها، ویدئوها و خاطرات خانوادگی را به اشتراک بگذارند و از حال یکدیگر مطلع باشند. این امر به نزدیکی بیشتر اعضای خانواده، به‌ویژه در خانواده‌هایی که در مکان‌های جغرافیایی متفاوت زندگی می‌کنند، کمک می‌کند. افزایش آگاهی و یادگیری رسانه‌های اجتماعی فرصت‌های زیادی برای یادگیری و افزایش دانش فراهم می‌کنند. والدین می‌توانند با دسترسی به محتوای آموزشی درباره تربیت فرزندان، ازدواج و بهبود روابط، اطلاعات بیشتری کسب کنند. این آگاهی به بهبود روابط و کاهش تنش‌های خانوادگی کمک می‌کند و افراد را به سمت درک بهتری از همدیگر سوق می‌دهد. تاثیرات منفی رسانه‌های اجتماعی بر روابط زناشویی و خانوادگی ایجاد رقابت و مقایسه ناسالم یکی از مشکلات رایج در استفاده از رسانه‌های اجتماعی، ایجاد رقابت و مقایسه ناسالم است. برخی از کاربران با مشاهده زندگی‌های ایده‌آل و شاد دیگران، ممکن است حس کنند که زندگی خانوادگی آن‌ها به خوبی دیگران نیست. این موضوع می‌تواند باعث نارضایتی و حتی بروز اختلاف در روابط زناشویی شود و منجر به کاهش اعتماد به نفس و ایجاد حس ناکافی بودن در طرفین گردد. کاهش ارتباط حضوری و صمیمیت استفاده بی‌رویه از رسانه‌های اجتماعی ممکن است به کاهش ارتباطات حضوری و صمیمیت میان زوجین و اعضای خانواده منجر شود. زمانی که یکی از اعضای خانواده بیشتر وقت خود را در دنیای مجازی می‌گذراند، ممکن است به نیازهای احساسی و روانی همسر یا فرزندان خود توجه کافی نداشته باشد. این موضوع در بلندمدت می‌تواند باعث ایجاد فاصله عاطفی میان اعضای خانواده و حتی کاهش رضایت زناشویی شود. نفوذ به حریم خصوصی و ایجاد سوءتفاهم رسانه‌های اجتماعی، به دلیل خاصیت اشتراک‌گذاری عمومی محتوا و گستردگی ارتباطات، ممکن است به حریم خصوصی زوجین نفوذ کنند و باعث بروز سوءتفاهم‌ها و اختلافات شوند. زمانی که یکی از زوجین جزئیاتی از زندگی شخصی خود را در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک می‌گذارد یا با افراد دیگری تعاملات غیررسمی دارد، ممکن است حس عدم اعتماد و ناامنی را در طرف مقابل ایجاد کند. همچنین، برخی پلتفرم‌ها امکان دسترسی دیگران به اطلاعات و تصاویر شخصی را فراهم می‌کنند که این موضوع می‌تواند منجر به حسادت و نگرانی در میان زوجین شود. این سوءتفاهم‌ها می‌توانند باعث کاهش اعتماد متقابل شده و حتی در برخی موارد منجر به اختلافات عمیق‌تری در روابط شوند. برای جلوگیری از چنین چالش‌هایی، زوجین می‌توانند با تعیین مرزهای مشخص و شفاف‌سازی انتظارات خود در زمینه استفاده از رسانه‌های اجتماعی، اعتماد و امنیت در روابط خود را تقویت کنند. کاهش اعتماد میان زوجین رسانه‌های اجتماعی به‌دلیل ویژگی‌های ارتباطی خاص خود می‌توانند منجر به کاهش اعتماد میان زوجین شوند. برای مثال، تعاملات مجازی با دوستان قدیمی یا افراد غریبه ممکن است باعث بروز حسادت و شک در یکی از طرفین شود. این موضوع در صورتی که به‌طور مداوم رخ دهد، می‌تواند باعث بی‌اعتمادی میان زوجین شده و به رابطه زناشویی آسیب برساند. وقت‌گذرانی بی‌رویه و ایجاد تنش استفاده زیاد از رسانه‌های اجتماعی ممکن است منجر به اتلاف وقت و غفلت از مسئولیت‌های خانوادگی شود. وقتی اعضای خانواده زمان بیشتری را در دنیای مجازی سپری می‌کنند، به‌طور طبیعی توجه کمتری به وظایف و نیازهای یکدیگر خواهند داشت. این موضوع می‌تواند باعث بروز تنش‌های خانوادگی و نارضایتی دیگر اعضا شود. راهکارهایی برای استفاده بهینه از رسانه‌های اجتماعی در خانواده تعیین زمان مشخص برای استفاده از رسانه‌های اجتماعی یکی از راهکارهای موثر برای کاهش تاثیرات منفی، تعیین زمان‌های خاصی برای استفاده از رسانه‌های اجتماعی است. خانواده‌ها می‌توانند قوانینی تعیین کنند که مثلا در زمان صرف غذا یا در ساعات خاصی از شبانه‌روز، گوشی‌ها و دستگاه‌های دیجیتال کنار گذاشته شوند تا زمان بیشتری برای تعامل حضوری و صمیمیت میان اعضا فراهم شود. تقویت اعتماد و شفافیت در روابط زوجین می‌توانند با ایجاد ارتباط شفاف و اعتماد متقابل، از بروز سوءتفاهم‌ها و حسادت‌های ناشی از استفاده از رسانه‌های اجتماعی جلوگیری کنند. برای مثال، صحبت درباره دوستان مجازی و اشتراک‌گذاری تجربیات خود با یکدیگر می‌تواند به افزایش اعتماد و تقویت رابطه کمک کند. آموزش نحوه استفاده درست از رسانه‌های اجتماعی به فرزندان والدین باید به فرزندان خود نحوه استفاده مسئولانه و ایمن از رسانه‌های اجتماعی را آموزش دهند. این آموزش شامل مباحثی از قبیل حفظ حریم خصوصی، مدیریت زمان و رعایت اصول اخلاقی در فضای مجازی است. این آموزش‌ها می‌تواند به فرزندان کمک کند تا از رسانه‌های اجتماعی به شکل بهینه‌تری بهره‌مند شوند و از اثرات منفی آن‌ها در امان بمانند. تلاش برای تعاملات حضوری بیشتر ایجاد فرصت‌هایی برای فعالیت‌های مشترک خانوادگی می‌تواند میزان استفاده از رسانه‌های اجتماعی را کاهش دهد. فعالیت‌هایی همچون پیاده‌روی، بازی‌های خانوادگی، سفر و یا حتی صحبت‌های ساده و روزمره، می‌توانند به تقویت روابط خانوادگی و کاهش وابستگی به رسانه‌های اجتماعی کمک کنند. استفاده از محتوای مثبت و آموزنده بهره‌گیری از صفحات و گروه‌های آموزشی و فرهنگی در رسانه‌های اجتماعی می‌تواند به توسعه دانش و بهبود روابط کمک کند. والدین می‌توانند با انتخاب محتواهای مفید و آموزنده و همراهی با فرزندان در این مسیر، تأثیرات مثبتی از رسانه‌های اجتماعی بر روابط خانوادگی خود ایجاد کنند. رسانه‌های اجتماعی ابزاری موثر و جذاب برای ارتباطات و یادگیری هستند، اما استفاده نادرست و بی‌رویه از آن‌ها می‌تواند به روابط زناشویی و خانوادگی آسیب وارد کند. با مدیریت مناسب زمان و توجه به اهمیت ارتباطات حضوری و شفافیت در روابط، می‌توان از اثرات منفی رسانه‌های اجتماعی کاست و در عوض از مزایای آن‌ها برای بهبود زندگی خانوادگی بهره‌مند شد. نهایتاً، آگاهی اعضای خانواده از فرصت‌ها و چالش‌های استفاده از این ابزارها و تقویت فرهنگ گفت‌وگو و اعتماد، می‌تواند زمینه‌ساز تقویت و تعادل در روابط خانوادگی باشد.

دوریس لسینگ نویسنده‌ی بریتانیایی است که در سال ۲۰۰۷ توانست به جایزه‌ی نوبل ادبی دست یابد. او در رمان‌های خود از مضامین و فضای صوفی‌گرایانه استفاده می‌کرد. از بهترین کتاب‌های دوریس لسینگ می‌توان به عناوینی چون «زیر پوست من» و «زمستان در ماه جولای» اشاره کرد. دوریس لسینگ (Doris Lessing)، با نام کامل دوریس می لسینگ، در ۲۲ اکتبر ۱۹۱۹ در کرمانشاه از پدر و مادری بریتانیایی چشم به جهان گشود. پدر او که از مجروحان جنگ جهانی اول بود، در بانک شاهنشاهی ایران کار می‌کرد و مادرش پرستار بود. خانواده‌ی دوریس لسینگ در سال ۱۰۲۵ به زیمباوه مهاجرت کردند که در آن زمان یکی از مستعمرات بریتانیا به حساب می‌آمد. هرچند پدر و مادر دوریس لسینگ کاتولیک نبودند، او را برای تحصیلات ابتدایی به یک مدرسه‌ی کاتولیک فرستادند. دوریس لسینگ در ۱۳سالگی مدرسه را رها کرد و تحصیلاتش را به‌صورت شخصی ادامه داد. در ۱۵سالگی نیز از خانه خارج شد و برای امرار معاش، به عنوان پرستار کودک کار کرد. در همین برهه، از طریق یکی از خانه‌هایی که در آن به پرستاری مشغول بود، با کتاب‌های سیاسی و اجتماعی آشنا شد و مطالعه‌ی این قبیل کتاب‌ها را آغاز و شروع به نوشتن کرد. دوریس لسینگ در سال ۱۹۳۷ به جنوب انگلیس رفت و در آنجا به عنوان اپراتور تلفن کار کرد. او در محل کار خود با شوهر اولش آشنا شد و با او ازدواج کرد و چند سال بعد، در سال ۱۹۴۳، از او جدا شد. دوریس لسینگ پس از مدتی، جذب یک باشگاه کتاب‌خوانی شد که گرایش سیاسی داشت و نامش «باشگاه کتاب سوسیالیستی» بود. در اینجا بود که دوریس لسینگ با گوتفرید لسینگ زندگی مشترک جدیدی را آغاز کرد. او در سال ۱۹۴۹ از گوتفرید لسینگ نیز جدا شد و به همراه تنها فرزند خود به لندن رفت. در همین سال، اولین رمان خود را با عنوان «علف‌ها آواز می‌خوانند» منتشر کرد. دوریس لسینگ تا سال ۱۹۵۶ در نوشته‌های خود گرایشی کمونیستی داشت، اما از زمانی که رژیم شوروی مردم چکسلواکی را سرکوب کرد، از دیدگاه‌های خود برگشت و نظریاتی ضدکمونیستی پیدا کرد، و درون‌مایه‌های علمی تخیلی و همین‌طور رازآلود در نوشته‌های او برجسته شدند. کتاب‌ها و نوشته‌های دوریس لسینگ مورد استقبال مخاطبان و منتقدان بسیاری قرار گرفت. (من همه ی جوایز اروپا را برده ام، تک تک این لعنتی ها را، پس خوشحالم که کلکسیونم کامل می شود.( این ها سخنان دوریس لسینگ، نویسنده ی انگلیسی، پس از گرفتن جایزه ی نوبل ادبیات در سال ۲۰۰۷ است. ویدیوی این صحبت های او، غوغایی در اینترنت به پا کرد و کتاب دوستان نوجوان، همگی از نوع صحبت کردن متفاوت این نویسنده به وجد آمدند. اما لسینگ برای «باحال» جلوه کردن در نظر نوجوانان این گونه سخن نمی گفت. برای او واقعاً اهمیتی نداشت که دنیا چه فکری درباره اش می کند. دوریس لسینگ در سال ۲۰۱۳ در لندن درگذشت. دوریس لسینگ در برخی از کتاب‌های خود، به فرهنگ ایران و صوفی‌گری اشاره کرده است. در این بخش، به بهترین کتاب‌های دوریس لسینگ خواهیم پرداخت: کتاب خاطرات یک بازمانده (The Memoirs of a Survivor): دوریس لسینگ در این کتاب سرزمینی را به تصویر می‌کشد که در آن حکومتی فاسد بر کار است. شخصیت اصلی این رمان علمی و تخیلی که برای اولین بار در سال ۱۹۷۵ منتشر شد، زنی است که دختری به نام امیلی را به خانه‌ی خود راه می‌دهد. کتاب شیرین‌ترین رؤیاها (The Sweetest Dream): دوریس لسینگ در این کتاب به زندگی زنی می‌پردازد که از شوهرش جدا شده و به همراه مادر و فرزندانش روزگار می‌گذراند. این کتاب برای نخستین بار در سال ۲۰۰۱ به دست دوست‌داران و مخاطبان رسید. کتاب زیر پوست من (Under My Skin): دوریس لسینگ در کتاب زیر پوست من، زندگی خود را از دوران کودکی با همه‌ی فرازها و فرودهایش روایت می‌کند. او در این کتاب به این موضوع اشاره می‌کند که زندگی در کردستان بر عقاید او تأثیر بسیاری گذاشته است. کتاب زمستان در ماه جولای (Winter in July): این کتاب مجموعه داستان‌های کوتاه دوریس لسینگ است که برای اولین بار در سال ۱۹۶۶ منتشر شد. داستان‌های این مجموعه در آفریقا، و به‌خصوص در فضای کشور زیمباوه، رخ می‌دهند. دوریس لسینگ در این کتاب تأثیر استعمار را در این منطقه از جهان به تصویر می‌کشد. کتاب فرزند پنجم (The Fifth Child): دوریس لسینگ در این کتاب زندگی زوج خوشبختی را روایت می‌کند که فرزند پنجم آن‌ها معلول به دنیا می‌آید و این زوج وارد چالش‌های جدیدی می‌شوند. حوادث این رمان در دهه‌ی ۶۰ میلادی در انگلیس می‌گذرد. کتاب‌هایی که در اینجا معرفی کردیم از بهترین آثار دوریس لسینگ به شمار می‌روند. دوریس لسینگ کتاب‌های دیگری نیز دارد که از آن‌ها می‌توان به «بِن در جهان» (Ben in the World) اشاره کرد. به دلیل محبوبیت و شهرت آثار دوریس لسینگ در سراسر جهان، اقتباس‌های سینمایی بسیاری از کتاب‌های او ساخته شده است. در این بخش، به این آثار اقتباسی خواهیم پرداخت: فیلم عشق‌ ورزیدن (Adore): این فیلم به کارگردانی آن فونتن و با اقتباس از یکی از رمان‌های دوریس لسینگ به نام «مادربزرگ‌ها» (The Grandmothers) ساخته شد. فیلم عشق‌ ورزیدن که در سال ۲۰۱۳ اکران شد، داستان دو زن را روایت می‌کند که از کودکی با هم دوست بوده‌اند. از بازیگران این فیلم می‌توان به نائومی واتس و رابین رایت اشاره کرد. فیلم علف‌ها آواز می‌خوانند (The Grass Is Singing): این فیلم که از روی رمانی به همین نام نوشته‌ی دوریس لسینگ اقتباس شده، در سال ۱۹۸۱ در سینماها به نمایش درآمد. شخصیت اصلی این فیلم دختری است که به مزرعه‌ی پدری خود در آفریقا می‌رود. کرن بلک و جان کانی از بازیگران سرشناس این فیلم هستند. این فیلم با عنوان Killing Heat نیز شناخته می‌شود. فیلم خاطرات یک بازمانده (Memoirs of a Survivor): این فیلم را که برای اولین بار در جشنواره‌ی کن و در سال ۱۹۸۱ به نمایش درآمد، دیوید گلدول کارگردانی کرده است. حوادث فیلم خاطرات یک بازمانده در آینده‌ای تاریک را روایت می‌کند. او همیشه دیدگاهی باز نسبت به تغییر داشت و تنها به خلق کاراکترها برای به وجود آوردن نمادهای ادبی بسنده نمی کرد، بلکه خودش نیز نوعی نماد بود و با چرخش قلم بر روی کاغذ، به شکل سحرآمیزی آینده را به تصویر می کشید. مخاطبین این نویسنده دائماً تغییر می کردند و همین موضوع، پویایی شگفت انگیزی به آثار لسینگ بخشیده است. نویسنده: قدسیه امینی