در قرن بیست‌ویکم، پیشرفت فناوری با سرعتی بی‌سابقه زندگی انسان‌ها را دگرگون ساخته است. یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این عصر، ظهور و گسترش هوش مصنوعی است. هوش مصنوعی به مجموعه‌ای از فناوری‌ها گفته می‌شود که توانایی انجام برخی از فعالیت‌های فکری انسان، مانند یادگیری، تحلیل، تصمیم‌گیری و حل مسئله را دارند. امروزه این فناوری در بسیاری از بخش‌های زندگی، از جمله پزشکی، اقتصاد، صنعت، حمل‌ونقل و به‌ویژه آموزش، نقش مهمی ایفا می‌کند. نظام آموزشی نیز از این تحول بزرگ بی‌نصیب نمانده است. مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی در سراسر جهان به‌تدریج از ابزارهای هوشمند برای بهبود کیفیت آموزش استفاده می‌کنند. در کنار این تغییرات، نقش خانواده نیز بیش از گذشته اهمیت یافته است؛ زیرا خانواده نخستین محیط تربیتی کودک محسوب می‌شود و نحوه استفاده فرزندان از فناوری تا حد زیادی به هدایت و نظارت والدین بستگی دارد. مفهوم هوش مصنوعی هوش مصنوعی شاخه‌ای از علوم کامپیوتر است که هدف آن ساخت سیستم‌هایی است که بتوانند همانند انسان فکر کنند، یاد بگیرند، تحلیل کنند و تصمیم بگیرند. برنامه‌های ترجمه، دستیارهای صوتی، ربات‌های آموزشی، سیستم‌های پیشنهاددهنده و نرم‌افزارهای پاسخ‌گوی هوشمند، نمونه‌هایی از کاربردهای هوش مصنوعی هستند. در سال‌های اخیر، استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در آموزش با سرعت زیادی افزایش یافته است. بسیاری از دانش‌آموزان و معلمان از این ابزارها برای جست‌وجوی اطلاعات، حل مسائل، ترجمه متون و تهیه مطالب آموزشی بهره می‌برند. تأثیرات مثبت هوش مصنوعی بر آموزش ۱. دسترسی آسان به اطلاعات یکی از مهم‌ترین مزایای هوش مصنوعی، فراهم کردن دسترسی آسان و سریع به اطلاعات است. دانش‌آموزان می‌توانند در مدت کوتاهی به منابع گسترده علمی دسترسی پیدا کنند و پاسخ بسیاری از پرسش‌های خود را بیابند. این امر موجب افزایش سرعت یادگیری و گسترش دانش عمومی می‌شود. ۲. آموزش شخصی‌سازی‌شده هر دانش‌آموز دارای استعداد، توانایی و سرعت یادگیری متفاوتی است. هوش مصنوعی می‌تواند بر اساس نیازهای هر فرد، برنامه آموزشی مناسب ارائه دهد. برای مثال، اگر دانش‌آموزی در درس ریاضی ضعیف باشد، سیستم‌های هوشمند می‌توانند تمرین‌های بیشتری برای او فراهم کنند. ۳. افزایش انگیزه یادگیری استفاده از برنامه‌های تعاملی، بازی‌های آموزشی و ربات‌های هوشمند می‌تواند یادگیری را جذاب‌تر کند. دانش‌آموزان به جای حفظ کردن مطالب، از طریق فعالیت‌های عملی و جذاب آموزش می‌بینند که این امر انگیزه آنان را برای ادامه یادگیری افزایش می‌دهد. ۴. کمک به معلمان هوش مصنوعی تنها برای دانش‌آموزان مفید نیست، بلکه می‌تواند به معلمان نیز کمک کند. تصحیح خودکار امتحانات، تهیه گزارش‌های آموزشی، طراحی تمرین‌ها و تحلیل عملکرد دانش‌آموزان از جمله وظایفی است که ابزارهای هوشمند می‌توانند انجام دهند. در نتیجه، معلمان زمان بیشتری برای توجه به نیازهای آموزشی و تربیتی شاگردان خواهند داشت. ۵. آموزش از راه دور در شرایطی مانند شیوع بیماری‌ها، وقوع حوادث طبیعی یا دوری از مراکز آموزشی، هوش مصنوعی می‌تواند امکان آموزش از راه دور را فراهم سازد. صنف‌های آنلاین و سیستم‌های آموزشی هوشمند سبب می‌شوند روند یادگیری متوقف نشود. ۶. کمک به دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه برخی کودکان به دلیل مشکلات جسمی یا اختلالات یادگیری به حمایت بیشتری نیاز دارند. فناوری‌های هوشمند می‌توانند امکانات ویژه‌ای مانند تبدیل متن به گفتار، ترجمه زبان اشاره و برنامه‌های آموزشی متناسب با نیازهای آنان را فراهم کنند. تأثیرات منفی هوش مصنوعی بر آموزش با وجود مزایای فراوان، استفاده نادرست از هوش مصنوعی می‌تواند پیامدهای منفی نیز به همراه داشته باشد. ۱. کاهش تفکر و خلاقیت اگر دانش‌آموزان همه تکالیف خود را به ابزارهای هوشمند بسپارند، ممکن است قدرت تفکر، تحلیل و خلاقیت آنان کاهش یابد. یادگیری واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که فرد خود به جست‌وجو، تحقیق و حل مسئله بپردازد. ۲. وابستگی بیش از حد به فناوری وابستگی شدید به ابزارهای هوشمند می‌تواند باعث شود دانش‌آموزان مهارت‌های اساسی، مانند نوشتن، محاسبه ذهنی و مطالعه را کمتر تمرین کنند. ۳. کاهش تعامل اجتماعی استفاده بیش از اندازه از فناوری ممکن است ارتباط مستقیم دانش‌آموزان با معلمان، خانواده و دوستان را کاهش دهد. روابط اجتماعی یکی از عوامل مهم رشد شخصیت کودکان است و نباید نادیده گرفته شود. ۴. دریافت اطلاعات نادرست تمام اطلاعات ارائه‌شده توسط سیستم‌های هوشمند همواره دقیق و کامل نیستند. بنابراین، دانش‌آموزان باید بیاموزند که اطلاعات را بررسی کرده و از منابع معتبر استفاده کنند. ۵. مسائل اخلاقی و امنیتی استفاده از فناوری‌های نوین ممکن است مشکلاتی مانند نقض حریم خصوصی، سرقت اطلاعات و سوءاستفاده از داده‌های شخصی را به همراه داشته باشد. به همین دلیل، آموزش اصول اخلاقی و امنیتی استفاده از فناوری ضروری است. نقش خانواده در استفاده صحیح از هوش مصنوعی خانواده مهم‌ترین نهاد تربیتی جامعه است و نقش اساسی در شکل‌گیری شخصیت کودکان دارد. با گسترش هوش مصنوعی، مسئولیت والدین نیز افزایش یافته است. ۱. آگاهی و آموزش والدین والدین باید با فناوری‌های جدید آشنا شوند تا بتوانند فرزندان خود را به‌درستی راهنمایی کنند. اگر پدر و مادر شناخت کافی از هوش مصنوعی نداشته باشند، نمی‌توانند استفاده درست یا نادرست فرزندان را تشخیص دهند. ۲. تعیین زمان مناسب استفاده از فناوری یکی از وظایف مهم خانواده، مدیریت زمان استفاده از تلفن همراه، اینترنت و برنامه‌های هوشمند است. استفاده بیش از حد از فناوری می‌تواند به سلامت جسمی و روانی کودکان آسیب برساند. ۳. نظارت بر محتوای آموزشی والدین باید بر محتوایی که فرزندانشان مشاهده یا استفاده می‌کنند نظارت داشته باشند و آنان را به استفاده از منابع علمی معتبر تشویق کنند. ۴. تقویت مهارت‌های تفکر و پژوهش خانواده باید فرزندان را تشویق کند که تنها به پاسخ‌های آماده اکتفا نکنند، بلکه خود نیز تحقیق، مطالعه و تحلیل انجام دهند. هوش مصنوعی باید وسیله‌ای برای کمک به یادگیری باشد، نه جایگزینی برای اندیشیدن. ۵. آموزش ارزش‌های اخلاقی صداقت، مسئولیت‌پذیری و رعایت حقوق دیگران از ارزش‌هایی هستند که باید در محیط خانواده آموزش داده شوند. دانش‌آموزان باید بدانند که استفاده از هوش مصنوعی برای تقلب در امتحانات یا انجام کامل تکالیف بدون تلاش شخصی، رفتاری نادرست و غیراخلاقی است. ۶. ایجاد تعادل میان فناوری و زندگی واقعی خانواده باید شرایطی فراهم کند که کودکان، علاوه بر استفاده از فناوری، به فعالیت‌هایی مانند ورزش، مطالعه کتاب، بازی‌های گروهی و ارتباط با اعضای خانواده نیز بپردازند. همکاری خانواده و مکتب برای استفاده مؤثر از هوش مصنوعی در آموزش، همکاری نزدیک میان خانواده و مکتب ضروری است. معلمان می‌توانند والدین را با روش‌های نوین آموزشی آشنا سازند و والدین نیز مشکلات و نیازهای فرزندان خود را با مکتب در میان بگذارند. برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای والدین، تدوین قوانین مشخص درباره استفاده از فناوری و اجرای برنامه‌های مشترک آموزشی می‌تواند به بهره‌گیری بهتر از هوش مصنوعی کمک کند. آینده آموزش در عصر هوش مصنوعی کارشناسان معتقدند که در آینده، هوش مصنوعی نقش گسترده‌تری در نظام آموزشی خواهد داشت. کلاس‌های هوشمند، معلمان مجازی، ارزیابی‌های دقیق‌تر و برنامه‌های آموزشی شخصی‌سازی‌شده به بخشی از زندگی روزمره دانش‌آموزان تبدیل خواهند شد. با این حال، هیچ فناوری نمی‌تواند جای محبت، تربیت و هدایت انسانی را بگیرد. معلمان و خانواده‌ها همچنان نقش اصلی را در پرورش شخصیت، اخلاق و ارزش‌های انسانی کودکان بر عهده خواهند داشت. هوش مصنوعی یکی از مهم‌ترین دستاوردهای علمی عصر حاضر است که فرصت‌های فراوانی برای بهبود آموزش فراهم کرده است. دسترسی آسان به اطلاعات، آموزش شخصی‌سازی‌شده، افزایش انگیزه یادگیری و کمک به معلمان از جمله مهم‌ترین مزایای آن به شمار می‌رود. در مقابل، وابستگی بیش از حد به فناوری، کاهش تفکر مستقل و برخی چالش‌های اخلاقی از مهم‌ترین پیامدهای منفی این پدیده هستند. در این میان، خانواده نقش بسیار مهمی در هدایت فرزندان دارد. والدین با آگاهی، نظارت و ایجاد تعادل میان فناوری و زندگی واقعی می‌توانند زمینه استفاده صحیح از هوش مصنوعی را فراهم کنند. همچنین همکاری میان خانواده و مکتب می‌تواند به تربیت نسلی آگاه، خلاق، مسئولیت‌پذیر و توانمند کمک نماید. بنابراین، هوش مصنوعی باید به‌عنوان ابزاری برای پیشرفت آموزش مورد استفاده قرار گیرد، نه جایگزینی برای تفکر، خلاقیت و ارزش‌های انسانی. آینده موفق جوامع در گرو آن است که فناوری و تربیت انسانی در کنار یکدیگر قرار گیرند و نسل جدید را برای زندگی در دنیای مدرن آماده سازند. نویسنده: سحر یوسفی

سازمان غذا و داروی ایالات متحده آمریکا در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که دوای جدید کاهش وزن متعلق به شرکت الی لیلی را با نام اورفورگلیپرون و برند تجاری فوندایو تایید کرده است. این دارو دومین داروی خوراکی کاهش وزن پس از تابلیت وِگووی شرکت نُوو نوردیسک است. این دو شرکت در تلاش‌اند با ارائه تابلیت به جای داروهای تزریقی، سهم بیشتری از بازار گرم کاهش چاقی به‌دست آورند. شرکت الی لیلی اعلام کرد این دارو از ۱۷ حمل به طور آنلاین قابل سفارش است و قیمت ماهانه آن برای کمترین دوز، ۱۴۹ دالر تعیین شده است. این دارو به زودی از طریق دواخانه‌ها نیز در دسترس خواهد بود. اورفورگلیپرون یک داروی خوراکی روزانه است که با تقلید از هورمون جی‌ال‌پی-۱ اشتها را سرکوب می‌کند. مهم‌ترین مزیت تابلیت لیلی نسبت به وِگووی، مصرف آسان آن است. این دارو بدون محدودیت زمانی و در هر ساعت از شبانه‌روز قابل استفاده است، در حالی که تابلیت وِگووی باید صبح وقت و ۳۰ دقیقه پیش از مصرف هر نوع غذا، آب یا داروی دیگر استفاده شود. پس از اعلام این خبر، سهام شرکت لیلی ۴ درصد رشد کرد و در مقابل، سهام نُوو نوردیسک در بازار آمریکا نزدیک به ۲ درصد کاهش یافت. تحلیل‌گران معتقدند تابلیت‌های خوراکی جایگزین کامل داروهای تزریقی نخواهند شد، اما تا سال ۲۰۳۰ میلادی می‌توانند حدود ۲۰ درصد بازار را به خود اختصاص دهند، به‌ویژه در میان بیمارانی که مصرف تابلیت را بر تزریق ترجیح می‌دهند.

در دنیای امروز، تربیت کودکان با چالش‌هایی پیچیده‌تر از گذشته روبه‌رو شده است. پیشرفت فناوری، دسترسی گسترده به اطلاعات و تغییرات اجتماعی، سبک‌های تربیتی سنتی را به چالش کشیده و والدین را با دغدغه‌های جدیدی مواجه کرده است. کودکان در عصری رشد می‌کنند که شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های دیجیتال و محتواهای آنلاین بخش مهمی از زندگی روزمره آن‌ها را تشکیل می‌دهد. این تغییرات، علاوه بر فراهم کردن فرصت‌های یادگیری و رشد، خطراتی همچون انزوا، کاهش تمرکز و مواجهه با محتوای نامناسب را نیز به همراه دارد. علاوه بر تأثیرات فناوری، تغییرات فرهنگی و اجتماعی نیز نقش مهمی در پیچیده‌تر شدن تربیت کودکان ایفا می‌کنند. سبک زندگی پرمشغله، کاهش تعاملات خانوادگی و فشارهای آموزشی باعث شده است بسیاری از والدین در ایجاد تعادل میان محبت، آموزش و انضباط با چالش‌هایی روبه‌رو شوند. در این میان، یافتن راهکارهایی برای تربیت متعادل و هدفمند ـ به‌گونه‌ای که ارزش‌های اخلاقی، مهارت‌های اجتماعی و توانایی‌های فردی کودکان پرورش یابد ـ بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. چالش‌های تربیت کودکان در دنیای مدرن چیست؟ در عصر فناوری و تغییرات پرشتاب اجتماعی، تربیت کودکان به یکی از دغدغه‌های اصلی والدین تبدیل شده است. سبک‌های تربیتی سنتی که روزگاری پاسخ‌گوی نیازهای کودکان بودند، امروزه با تحولات فرهنگی، فناوری‌های نوین و فشارهای اجتماعی به چالش کشیده شده‌اند. در ادامه، برخی از مهم‌ترین چالش‌های تربیت کودک در دنیای مدرن بررسی می‌شود. تأثیر فناوری و فضای مجازی پیشرفت فناوری و گسترش فضای مجازی، زندگی کودکان را به شکلی بی‌سابقه تحت تأثیر قرار داده است. دسترسی آسان به تلفن‌های هوشمند، شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های آنلاین باعث شده کودکان از سنین پایین با حجم عظیمی از اطلاعات و محتوای متنوع روبه‌رو شوند. اگرچه این فضا فرصت‌هایی برای یادگیری و رشد مهارت‌های جدید فراهم می‌کند، اما در عین حال کودکان را در معرض خطراتی چون محتوای نامناسب، اخبار جعلی و خشونت رسانه‌ای قرار می‌دهد. علاوه بر این، اعتیاد به بازی‌های اینترنتی و گشت‌وگذار بی‌هدف در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند موجب افت تحصیلی و کاهش تمرکز شود. از سوی دیگر، حضور بیش از حد کودکان در فضای مجازی ممکن است روابط اجتماعی آن‌ها را تضعیف کند. کودکان به‌جای بازی‌های گروهی و تعاملات حضوری، زمان زیادی را به‌صورت انفرادی پشت صفحات نمایشگر سپری می‌کنند که این امر می‌تواند مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی آن‌ها را کاهش دهد. همچنین مقایسه خود با زندگی‌های به‌ظاهر کامل دیگران در شبکه‌های اجتماعی ممکن است موجب کاهش اعتمادبه‌نفس و بروز مشکلات روانی مانند اضطراب و افسردگی شود. والدین با نظارت هوشمندانه می‌توانند به کودکان کمک کنند از مزایای فناوری بهره ببرند و از آسیب‌های آن در امان بمانند. کاهش تعاملات خانوادگی در دنیای پرشتاب امروز، بسیاری از والدین به دلیل مشغله‌های کاری و دغدغه‌های روزمره زمان کمتری را با فرزندان خود سپری می‌کنند. این کاهش تعاملات خانوادگی باعث می‌شود کودکان احساس کنند والدین به نیازهای عاطفی و روحی آن‌ها توجه کافی ندارند. ارتباط محدود و گفت‌وگوی کم در خانواده می‌تواند به سردی روابط میان والدین و فرزندان منجر شود و کودک را از دریافت حمایت‌های عاطفی محروم کند. نبود تعامل کافی با والدین زمینه‌ساز بروز مشکلات رفتاری، احساس تنهایی و کاهش مهارت‌های اجتماعی در کودکان می‌شود. علاوه بر این، فقدان محیطی گرم و صمیمی در خانواده ممکن است کودکان را به سمت دنیای مجازی یا گروه‌های نامناسب سوق دهد. در چنین شرایطی، کودک برای جلب توجه و محبت، بیشتر تحت تأثیر همسالان قرار می‌گیرد و ممکن است رفتارهای پرخطر از خود نشان دهد. ایجاد زمان مشخص برای گفت‌وگو، بازی‌های خانوادگی و صرف وعده‌های غذایی مشترک می‌تواند تعاملات خانوادگی را تقویت کرده و محیطی امن و حمایت‌کننده برای رشد عاطفی و اجتماعی کودکان فراهم آورد. فشارهای آموزشی و رقابت تحصیلی در بسیاری از خانواده‌ها، موفقیت تحصیلی به‌عنوان مهم‌ترین معیار سنجش آینده کودکان تلقی می‌شود. این نگاه باعث شده کودکان از سنین پایین تحت فشار کلاس‌های فوق‌برنامه، آزمون‌های متوالی و رقابت‌های آموزشی قرار بگیرند. چنین فشاری می‌تواند منجر به اضطراب، استرس و حتی فرسودگی روحی در کودکان شود. در برخی موارد، کودکان آن‌قدر درگیر تکالیف و درس‌های سنگین می‌شوند که فرصتی برای بازی، تفریح و استراحت ندارند. این نبود تعادل میان تحصیل و تفریح می‌تواند رشد خلاقیت و مهارت‌های اجتماعی آن‌ها را مختل کند. همچنین مقایسه مداوم کودکان با همسالانشان از سوی والدین و معلمان، احساس ناکافی بودن و کاهش اعتمادبه‌نفس را در آن‌ها تقویت می‌کند. والدین با تمرکز بر توانایی‌ها و علایق کودک و تشویق او به یادگیری، به‌جای تأکید صرف بر نمره، می‌توانند به کاهش استرس و ایجاد علاقه پایدار به آموزش کمک کنند. فراهم کردن فرصت‌هایی برای فعالیت‌های هنری، ورزشی و تفریحی نیز نقش مهمی در رشد متعادل جسمی و روحی کودکان دارد. تغییرات فرهنگی و اجتماعی تغییرات سریع فرهنگی و اجتماعی در دنیای مدرن باعث شده کودکان با ارزش‌ها و سبک‌های زندگی گوناگون روبه‌رو شوند. اینترنت و رسانه‌های جهانی، فرهنگ‌ها و باورهای مختلف را در معرض دید کودکان قرار می‌دهند که این موضوع می‌تواند هم فرصتی برای آشنایی با تنوع فرهنگی باشد و هم چالشی برای شکل‌گیری هویت آنان. در برخی موارد، کودکان در مواجهه با تفاوت میان ارزش‌های خانوادگی و آنچه در جامعه یا فضای مجازی می‌بینند، دچار سردرگمی و تضاد هویتی می‌شوند. علاوه بر این، تغییر در ساختارهای اجتماعی مانند افزایش خانواده‌های تک‌والد، کاهش نقش‌های سنتی و تغییر دیدگاه‌ها درباره جنسیت و شغل، ممکن است درک روشنی از نقش‌های اجتماعی را برای کودکان دشوار کند. اگر این تغییرات بدون راهنمایی مناسب والدین باشد، می‌تواند به سردرگمی و عدم تطابق کودک با محیط اجتماعی منجر شود. والدین و مربیان با آموزش ارزش‌های اخلاقی پایدار، تقویت هویت فرهنگی و کمک به کودکان برای درک و پذیرش تفاوت‌ها، می‌توانند آن‌ها را برای مواجهه با دنیای متنوع امروز آماده کنند. راه‌های مقابله با چالش‌های تربیت کودک در دنیای مدرن یکی از مهم‌ترین راهکارها برای مقابله با چالش‌های تربیت کودک در دنیای مدرن، آموزش سواد رسانه‌ای به کودکان است. والدین باید به فرزندان خود بیاموزند چگونه از اینترنت به‌عنوان ابزاری برای یادگیری و رشد استفاده کنند و در برابر محتوای نامناسب هوشیار باشند. استفاده از نرم‌افزارهای کنترل والدین، محدود کردن زمان استفاده از ابزارهای دیجیتال و تعیین قوانین مشخص برای حضور در فضای مجازی، به حفظ تعادل میان زندگی آنلاین و واقعی کمک می‌کند. همچنین تشویق کودکان به فعالیت‌های آفلاین مانند کتاب‌خوانی، ورزش و بازی‌های گروهی، وابستگی آن‌ها به فضای مجازی را کاهش می‌دهد. برای مقابله با کاهش تعاملات خانوادگی، والدین باید زمان باکیفیت و اختصاصی برای فرزندان خود در نظر بگیرند. صرف وعده‌های غذایی به‌صورت خانوادگی، انجام بازی‌های گروهی و شرکت در فعالیت‌های مشترک، روابط عاطفی را تقویت کرده و احساس امنیت را در کودکان افزایش می‌دهد. این لحظات فرصتی فراهم می‌کند تا والدین درباره دغدغه‌ها، احساسات و تجربیات روزمره فرزندان خود گفت‌وگو کنند و رابطه‌ای صمیمی‌تر با آن‌ها بسازند. برای کاهش فشارهای تحصیلی نیز لازم است والدین و معلمان به‌جای تمرکز صرف بر نمره و رقابت، بر علاقه‌مند کردن کودکان به یادگیری تأکید کنند. تشویق به کشف استعدادها و علایق فردی و فراهم کردن فرصت‌های متنوع آموزشی، به کودکان کمک می‌کند از فرایند یادگیری لذت ببرند. اختصاص زمان کافی به بازی، ورزش و فعالیت‌های هنری در کنار برنامه‌های درسی، نقش مهمی در رشد همه‌جانبه ذهنی و جسمی کودکان دارد. در مواجهه با تغییرات فرهنگی و اجتماعی، آموزش ارزش‌های اخلاقی پایدار و تقویت هویت فرهنگی اهمیت زیادی دارد. بیان داستان‌های خانوادگی، آشنایی با سنت‌ها و شرکت در مراسم‌های فرهنگی می‌تواند به کودکان کمک کند به ریشه‌های خود افتخار کنند و در برابر تغییرات اجتماعی، هویتی قوی داشته باشند. همچنین آموزش احترام به تفاوت‌های فرهنگی و تقویت روحیه همدلی و همکاری، به رشد مهارت‌های اجتماعی کودکان کمک می‌کند. والدین شاغل یا تک‌والد نیز باید تلاش کنند هرچند کوتاه، اما زمانی باکیفیت را به فرزندان خود اختصاص دهند. مهم‌تر از مدت زمان حضور، کیفیت تعامل با کودک است. فعالیت‌هایی مانند قصه‌گویی پیش از خواب، بازی‌های ساده خانوادگی یا گفت‌وگو درباره اتفاقات روزمره می‌تواند پیوند عاطفی را تقویت کند. حفظ سلامت روان کودکان نیز یکی از ارکان اصلی تربیت در دنیای مدرن است. توجه به احساسات کودکان، ایجاد فضای امن برای بیان نگرانی‌ها و آموزش مهارت‌های زندگی مانند مدیریت استرس، حل مسئله، تصمیم‌گیری و تاب‌آوری، آن‌ها را برای مواجهه با چالش‌های آینده توانمند می‌سازد. نویسنده: سحر یوسفی

ایلیا زودکوفسکی و نیت سورِز، دو پژوهشگر هوش مصنوعی در کتاب جدیدشان هشدار دادند که توسعه ابرهوش مصنوعی می‌تواند بشریت را به سمت نابودی سوق دهد. این دو پژوهشگر آمریکایی، این موضوع را در کتاب جدیدی مطرح کرده‌اند که با نام «اگر کسی آن را بسازد، همه می‌میرند: چرا هوش مصنوعی فراانسانی همه ما را خواهد کشت» منتشر شده است. آن‌ها در گفتگو با شبکه ای‌بی‌سی‌نیوز گفتند که توسعه هوش مصنوعی بسیار سریع‌تر از آنچه باید و در غیبت اقدامات مناسب ایمنی، در حال پیشروی است. آقای زودکوفسکی گفت: «ما کارهای زیادی به‌جز نوشتن کتاب کردیم. و اگر در تلاش هستند جلوی انقراض کامل بشریت را بگیرید، واقعا باید کارهای زیادی که از دست‌تان برمی‌آید، انجام دهید.» ابرهوش مصنوعی، نوعی از هوش مصنوعی خواهد بود که توانایی فکری آن فراتر از انسان پیش‌بینی شده است. زودکوفسکی گفت: «شرکت‌های هوش مصنوعی می‌گویند که ابر هوش مصنوعی احتمالا ظرف دو یا سه سال دیگر ساخته خواهد شد. با این حال، به گفته او این شرکت‌ها به خوبی نمی‌دانند که چه خطراتی را به جان می‌خرند.» سورِز، نویسنده دیگر این کتاب گفت چت‌بات‌های کنونی یک قدم اولیه هستند و شرکت‌ها در تلاش‌ها اند که ابزارهای هوش مصنوعی هوشمندتر بسازند. این نویسنده افزوده است با توجه به این‌که سیستم‌های مدرن هوش مصنوعی، به جای‌ این‌که به شکل سنتی ساخته شوند، «پرورش می‌یابند»، این موضوع، کنترول آن‌ها را دشوارتر می‌کند. او گفت: «زمانی که این سامانه‌ها رفتارهای غیرمنتظره از خود نشان می‌دهند، توسعه‌دهندگان نمی‌توانند صرفاً کدها را اصلاح کنند.» او با اشاره به تهدید یک خبرنگار نیویارک‌تایمز از سوی چت‌ربات هوش مصنوعی و گزارش‌ها از نقش این فناوری در مواردی از اخاذی، گفت:‌ «این رفتارها از ویژگی پرورش‌یافتگی ابزارهای هوش مصنوعی ناشی می‌شوند، نه چیزی که کسی عمداً در آن‌ها برنامه‌ریزی کرده باشد.» پژوهشگران خواستار توقف کامل توسعه ابرهوش مصنوعی شده‌اند. زودکوفسکی هشدار داد: «فکر نمی‌کنم بخواهید برنامه‌ای بچینید برای درگیر شدن با چیزی که از بشریت باهوش‌تر است. این یک برنامه احمقانه است.»

با گسترش روزافزون دنیای دیجیتال و نفوذ ابزارهای تکنولوژیک به زندگی روزمره، تربیت فرزندان در این فضا به یکی از مهم‌ترین چالش‌ها و وظایف والدین تبدیل شده است. کودکان و نوجوانان امروز به دلیل دسترسی آسان به اینترنت، گوشی‌های هوشمند، تبلت‌ها و دیگر ابزارهای دیجیتال، بیش از هر زمان دیگری در معرض محتواهای متنوع و تجربیات آنلاین قرار دارند. والدین در این میان وظیفه دارند که با آموزش سواد دیجیتال به فرزندان خود، آن‌ها را برای زندگی در این دنیای جدید آماده کنند. سواد دیجیتال نه‌تنها به معنای یادگیری کار با ابزارهای تکنولوژیک است، بلکه شامل توانایی تفکر انتقادی، ارزیابی صحیح اطلاعات و محافظت از خود در برابر خطرات موجود در فضای مجازی نیز می‌شود. کودکان و نوجوانان به طور طبیعی به تکنولوژی علاقه‌مند هستند و در بسیاری از مواقع سریع‌تر از بزرگسالان با آن سازگار می‌شوند. با این حال، این سرعت یادگیری به معنای توانایی مدیریت درست از این ابزارها نیست. به همین دلیل، والدین باید نقش فعالی در هدایت فرزندانشان در این مسیر داشته باشند. آن‌ها باید نه تنها نحوه استفاده از ابزارهای دیجیتال را به فرزندان خود بیاموزند، بلکه آن‌ها را در درک و تحلیل محتواها و اطلاعات موجود در فضای مجازی یاری دهند. از این رو، نقش والدین در ایجاد آگاهی و هدایت فرزندان در استفاده مسئولانه و هوشمندانه از تکنولوژی بسیار حائز اهمیت است. اهمیت آموزش سواد دیجیتال: گامی به سوی آینده سواد دیجیتال در دنیای امروز به یکی از مهم‌ترین نیازهای هر فرد تبدیل شده است. با گسترش اینترنت و رسانه‌های اجتماعی، کودکان و نوجوانان به‌طور مداوم با حجم عظیمی از اطلاعات مواجه می‌شوند. برخی از این اطلاعات ممکن است سودمند و آموزشی باشند، اما بخش بزرگی از آن‌ها نیز می‌تواند مضر، نادرست یا حتی خطرناک باشد. آموزش سواد دیجیتال به کودکان و نوجوانان به آن‌ها کمک می‌کند تا بتوانند به‌طور هوشمندانه از ابزارهای دیجیتال استفاده کنند و اطلاعات مفید را از اطلاعات نادرست و خطرناک تشخیص دهند. یکی از جنبه‌های مهم سواد دیجیتال، توانایی مقابله با مخاطرات اینترنت است. اینترنت مکانی است که در آن انواع خطرات مانند کلاهبرداری‌های آنلاین، محتواهای نامناسب و نقض حریم خصوصی وجود دارد. کودکان و نوجوانان که اغلب به‌صورت ناآگاهانه وارد این فضا می‌شوند، نیاز به آموزش‌های مناسبی دارند تا بتوانند از خود در برابر این تهدیدات محافظت کنند. والدین باید فرزندان خود را درباره این خطرات آگاه کنند و به آن‌ها بیاموزند که چگونه در مواجهه با چنین موقعیت‌هایی رفتار کنند. علاوه بر این، یکی دیگر از جنبه‌های مهم سواد دیجیتال، توانایی مصرف هوشمندانه محتوا است. کودکان و نوجوانان با دسترسی به اینترنت به راحتی می‌توانند به هر نوع محتوایی دسترسی پیدا کنند. برخی از این محتواها مناسب سن آن‌ها نیست و می‌تواند تأثیرات منفی بر روح و روان آن‌ها داشته باشد. والدین باید به فرزندان خود آموزش دهند که چگونه محتوای مناسب را انتخاب کنند و از محتواهای مخرب و نامناسب دوری کنند. نقش والدین در هدایت فرزندان در فضای مجازی والدین به عنوان نخستین معلمان فرزندان خود، نقشی اساسی در هدایت آن‌ها در فضای مجازی دارند. اولین قدم در این راه، ایجاد یک گفتگوی باز و شفاف با فرزندان است. والدین باید فضای مناسبی فراهم کنند تا فرزندان بتوانند به‌راحتی نگرانی‌ها و سوالات خود را مطرح کنند. این گفت‌وگو باید حول موضوعات مختلفی از جمله ایمنی در فضای مجازی، حفظ حریم خصوصی و رفتار مسئولانه در اینترنت باشد. ارتباط صمیمانه بین والدین و فرزندان به آن‌ها کمک می‌کند تا در مواجهه با مسائل و مشکلات فضای مجازی به والدین خود مراجعه کنند و از آن‌ها راهنمایی بگیرند. یکی دیگر از اقداماتی که والدین می‌توانند انجام دهند، تعیین محدودیت‌های زمانی و محتوایی برای استفاده از تکنولوژی است. استفاده مداوم و بی‌رویه از ابزارهای دیجیتال می‌تواند به مشکلات جسمی و روانی منجر شود. والدین باید محدودیت‌های مشخصی برای زمان استفاده از اینترنت و گوشی‌های هوشمند تعیین کنند و نظارت دقیقی بر محتوایی که فرزندان مشاهده می‌کنند، داشته باشند. این محدودیت‌ها باید با توجه به سن فرزند و نیازهای تحصیلی و تفریحی او تنظیم شوند تا بتوانند به سلامت و رفاه فرزندان کمک کنند. علاوه بر تعیین محدودیت‌ها، والدین باید فرزندان خود را درباره نحوه برخورد با تهدیدات آنلاین نیز آموزش دهند. کودکان باید بدانند که در صورت مواجهه با پیام‌های نادرست یا درخواست‌های نامطمئن چگونه رفتار کنند و به چه کسی اطلاع دهند. آن‌ها باید بیاموزند که اطلاعات شخصی خود را به اشتراک نگذارند و از تعامل با افرادی که نمی‌شناسند پرهیز کنند. آموزش این نکات به کودکان می‌تواند از آن‌ها در برابر بسیاری از خطرات فضای مجازی محافظت کند. ترویج استفاده مفید از ابزارهای دیجیتال یکی از مهم‌ترین جنبه‌های تربیت فرزندان دیجیتال، ترویج استفاده مفید و سازنده از تکنولوژی است. ابزارهای دیجیتال امکانات فوق‌العاده‌ای برای یادگیری و توسعه مهارت‌های خلاقانه فراهم می‌کنند. والدین می‌توانند با معرفی برنامه‌های آموزشی و اپلیکیشن‌های مناسب به فرزندان خود، آن‌ها را به سمت استفاده مثبت و مفید از تکنولوژی هدایت کنند. استفاده از بازی‌های آموزشی، نرم‌افزارهای یادگیری زبان و برنامه‌های تعاملی می‌تواند به کودکان کمک کند تا مهارت‌های تحصیلی و خلاقیت خود را تقویت کنند. همچنین، والدین باید از نرم‌افزارهای کنترل والدین برای نظارت بر فعالیت‌های آنلاین فرزندان خود استفاده کنند. این نرم‌افزارها به والدین امکان می‌دهند تا بر محتواهای مشاهده‌شده، زمان استفاده و فعالیت‌های فرزندشان در اینترنت نظارت داشته باشند و از دسترسی آن‌ها به محتواهای نامناسب جلوگیری کنند. اما در عین حال، این نظارت باید با احترام به حریم خصوصی فرزندان انجام شود تا اعتماد متقابل حفظ شود و فرزندان احساس نکنند که آزادی آن‌ها محدود شده است. در دنیای مدرن و دیجیتالی امروز، نقش والدین در تربیت فرزندان برای زندگی در فضای مجازی بسیار حیاتی است. آموزش سواد دیجیتال نه تنها به فرزندان کمک می‌کند تا از ابزارهای تکنولوژیک به شکل مؤثر و ایمن استفاده کنند، بلکه باعث می‌شود آن‌ها بتوانند با آگاهی و مسئولیت‌پذیری بیشتری در دنیای آنلاین حرکت کنند. ایجاد تعادل بین استفاده از تکنولوژی و زندگی واقعی، تربیت اخلاقی و مسئولانه در فضای مجازی و نظارت هوشمندانه، از جمله وظایف والدین در این عصر دیجیتال است. با ایجاد محیطی که در آن فرزندان بتوانند نگرانی‌ها و سوالات خود را در مورد فضای مجازی مطرح کنند و با توجه به نیازهای فیزیکی، روانی و اجتماعی آن‌ها، والدین می‌توانند فرزندان خود را به مصرف‌کنندگان هوشمند و آگاه در دنیای دیجیتال تبدیل کنند. هدف نهایی این است که فرزندان بتوانند از تکنولوژی به‌عنوان ابزاری مفید برای رشد و پیشرفت خود بهره ببرند و در عین حال از مخاطرات آن آگاه بوده و به شکل مسئولانه از آن استفاده کنند.

خبرگزاری رویترز با استناد به یک سند داخلی از شرکت متا که جزییات سیاست‌های مربوط به رفتار چت‌بات‌ها را مشخص می‌کند، گزارش داد که این سند به محصولات هوش مصنوعی متا اجازه داده است با کودکان وارد گفتگوهایی با محتوای عاشقانه یا حسی شوند. طبق این سند، متا به محصولات هوش مصنوعی خود اجازه داده است اطلاعات پزشکی نادرست تولید کنند و به کاربران کمک کنند، استدلال‌هایی در حمایت از این باور که سیاه‌پوستان «کم‌هوش‌تر از سفیدپوستان» هستند ارائه دهند. این یافته‌ها از بررسی سند متا توسط خبرگزاری رویترز به دست آمده است؛ سندی که استانداردهایی را که دستیار هوش مصنوعی مولد متا (Meta AI) و چت‌بات‌های موجود در فیس‌بوک، واتس‌اپ و اینستاگرام، پلتفرم‌های رسانه اجتماعی این شرکت را هدایت می‌کنند، تشریح می‌کند. متا اصالت این سند را تایید کرده اما گفته که پس از دریافت پرسش‌هایی از سوی رویترز در اوایل ماه جاری، بخش‌هایی از سند را که اجازه می‌داد چت‌بات‌ها با کودکان حرف‌های حسی بزنند و در نقش‌آفرینی‌های عاشقانه شرکت کنند، حذف کرده است. این سند که عنوان «هوش مصنوعی مولد: استانداردهای ریسک محتوایی» را دارد، توسط بخش‌های حقوقی، سیاست‌گذاری عمومی و مهندسی متا، از جمله رییس بخش اخلاق این شرکت تایید شده است. این سند که بیش از ۲۰۰ صفحه دارد، تعریف می‌کند که کارکنان و پیمانکاران متا هنگام ساخت و آموزش محصولات هوش مصنوعی مولد شرکت، چه نوع رفتارهایی را برای چت‌بات‌ها مجاز بدانند. در این سند آمده است که این استانداردها لزوماً «بازتاب‌دهنده نتایج ایده‌آل یا حتی مطلوب» هوش مصنوعی مولد نیستند. اما رویترز دریافته که این استانداردها اجازه رفتارهای تحریک‌آمیز توسط ربات‌ها را داده‌اند. در این سند آمده است: «توصیف یک کودک با عباراتی که جذابیت او را نشان دهد قابل قبول است.» همچنین سند اشاره می‌کند که گفتن جمله‌ای به یک کودک هشت‌ساله برهنه از کمر به بالا مانند: «هر سانتیمتری از تو یک شاهکار است گنجی که عمیقاً دوستش دارم» نیز قابل قبول خواهد بود. اما راهنماها برای صحبت‌های جنسی محدودیت گذاشته‌اند: «توصیف یک کودک زیر ۱۳ سال با عباراتی که نشان دهد او از نظر جنسی مطلوب است غیرقابل قبول است.» همچنین در بخشی از گزارش آمده است که اندی استون، سخنگوی متا، گفت که شرکت در حال بازنگری این سند است و چنین گفتگوهایی با کودکان هرگز نباید مجاز می‌بود. استون به رویترز گفت: «نمونه‌ها و یادداشت‌های مورد بحث اشتباه بوده و با سیاست‌های ما ناسازگارند و حذف شده‌اند.» او افزود: «ما سیاست‌های روشنی در مورد نوع پاسخ‌هایی که شخصیت‌های هوش مصنوعی می‌توانند ارائه دهند داریم، و این سیاست‌ها محتوای جنسی‌سازی کودکان و نقش‌آفرینی جنسی میان بزرگسالان و خردسالان را ممنوع می‌کند.» با اینکه چت‌بات‌ها از داشتن چنین گفتگوهایی با خردسالان منع شده‌اند، استون اذعان کرد که اجرای این قوانین در شرکت ناهماهنگ بوده است. استون گفت بخش‌های دیگری که رویترز به متا گزارش داده، هنوز اصلاح نشده‌اند. شرکت از ارائه نسخه به‌روز این سند خودداری کرد.

سایت علمی زی‌بیزینس در گزارشی اعلام کرده است که یک دستگاه مبتنی بر هوش مصنوعی که در «دانشگاه لستر» ابداع شده است، در آزمایش‌ها توانست ضربان قلب نشان‌دهنده آریتمی بطنی را با موفقیت تشخیص دهد. پژوهشگران دانشگاه لستر به بررسی این موضوع پرداخته‌اند که آیا هوش مصنوعی می‌تواند خطر ضربان قلب کشنده را پیش‌بینی کند یا خیر. در آزمایش دانشگاه لستر، یک دستگاه مبتنی بر هوش مصنوعی در ۸۰ درصد موارد به درستی ضربان قلب کشنده را شناسایی کرده، ابداع کرده است. آریتمی بطنی، یک اختلال در ضربان قلب است که از حفره‌های پایینی (بطن‌ها) نشات می‌گیرد. در این شرایط، قلب آن قدر سریع می‌تپد که فشار خون کاهش می‌یابد و در صورت عدم درمان فوری می‌تواند به سرعت به از دست دادن هوشیاری و مرگ ناگهانی منجر شود. این دستگاه مبتنی بر هوش مصنوعی، نتایج الکتروکاردیوگرام هولتر چندین بزرگسال را بررسی کرد که در طول زندگی عادی روزانه آنها در خانه گرفته شده بود. شرکت‌کنندگان، افراد بالغ بودند که بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۲، روش الکتروکاردیوگرام هولتر را به عنوان بخشی از مراقبت‌های درمانی دریافت کردند. نتایج برای این بیماران مشخص بود و ۱۵۹ نفر به ‌طور میانگین ۱.۶ سال پس از آزمایش، آریتمی‌های کشنده بطنی را تجربه کردند. این دستگاه هوش مصنوعی موسوم به «VA-ResNet-50» برای بررسی ضربان قلب بیماران استفاده شد تا بررسی کند که آیا قلب آنها ضربان‌های کشنده را نشان می دهد یا خیر. پروفسور آندره نگ از پژوهشگران این پروژه گفت: دستورالعمل‌های بالینی کنونی که به ما کمک می‌کنند تا تصمیم بگیریم کدام بیماران بیشتر در معرض خطر ابتلا به آریتمی بطنی هستند و چه کسانی از درمان نجات‌بخش با «دفیبریلاتور کاردیوورتر قابل کاشت»(ICD) بیشتر سود می‌برند، دقت کافی ندارند. آنها ممکن است به بروز یک اختلال قابل توجه منجر ‌شوند و تعداد مرگ و میر ناشی از این وضعیت را افزایش دهند. نگ ادامه داد: ما متوجه شدیم که این دستگاه هوش مصنوعی در مقایسه با دستورالعمل‌های پزشکی کنونی، عملکرد خوبی دارد و به درستی پیش‌بینی می‌کند که قلب کدام بیمار در چهار مورد از هر پنج مورد به آریتمی بطنی دچار می‌شود. وی افزود: وقتی دستگاه می‌گفت که یک شخص در معرض خطر است، خطر رویداد کشنده سه برابر بیشتر از بزرگسالان عادی بود. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهند که استفاده کردن از هوش مصنوعی برای مشاهده نوار قلب بیماران کمک می‌کند تا خطر ابتلا به آریتمی بطنی را تعیین کنیم، درمان مناسب را پیشنهاد دهیم و در نهایت جان افراد را نجات دهیم. این پژوهش در مجله «European Heart Journal» به چاپ رسید.