آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل متحد درتازه‌ترین مورد بر اهمیت برابری زنان و مردان در علوم تاکید کرده و می‌گوید که دستیابی به پیشرفت‌های علمی و حل چالش‌های جهانی تنها با مشارکت برابر زنان و مردان ممکن است. آقای گوترش بامداد امروز (چهارشنبه، ۲۲ دلو/۱۱ فبروری) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که باوجود دسترسی بیش‌تر به آموزش، تنها یک سوم پژوهشگران در جهان را زنان تشکیل می‌دهند و این نابرابری مانع پیشرفت انسانی است. وی در ادامه تاکید کرده است که باید شرایطی فراهم شود تا زنان و دختران بتوانند به اهداف علمی خود برسند؛ نه تنها برای احقاق حقوق‌شان، بلکه برای منافع تمام جامعه جهانی. همچنین دبیر کل سازمان ملل پیش‌تر نیز بر اهمیت حمایت از آموزش و فرصت‌های برابر برای دختران و زنان تاکید کرده و گفته بود که این امر نقش کلیدی در توسعه پایدار و پیشرفت جهانی دارد. امروز برابر با روز جهانی زنان و دختران در علم و در حالی دیبرکل سازمان ملل متحد بر دسترسی زنان و دختران به علم تاکید می‌کند که حکومت فعلی پس از بازگشت به قدرت، در نخست دختران بالاتر از صنف ششم را از مکتب محروم کردند. این گروه در ادامه دانشگاه‌ها و انستیتوت‌های طبی را نیز به‌روی زنان و دختران بست. در چهار سال، با وجود درخواست‌های جهانی برای احترام به حقوق زنان و دختران، حکومت فعلی محدودیت‌های خود را تشدید کرده‌اند. این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند.

بخش زنان سازمان ملل درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که تقریباً ۷۵ درصد قانون‌گذاران امروز مرد هستند و ۱۰۳ کشور هرگز یک زن را به‌عنوان «رییس کشور» نداشته‌اند. این سازمان با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که با سرعت کنونی، برابری در رهبری سیاسی تا ۱۳۰ سال دیگر دست‌یافتنی نخواهد بود و جهان نمی‌تواند بیش از این منتظر بماند. بخش زنان سازمان ملل همزمان با ورود به سال ۲۰۲۶ میلادی، برای پیش‌برد برابری جنسیتی، ۱۵ اقدام کلیدی را مطرح کرده است. در بخشی از پیام آمده است که این اقدامات شامل مقابله با واکنش منفی علیه حقوق زنان، پایان‌دادن به درگیری‌ها و ترویج حضور زنان در روند ایجاد صلح‌ می‌باشد. همچنین سازمان بخش زنان سازمان ملل متحد بر ضرورت ریشه‌کن کردن فقر، پایان دادن به ناامنی غذایی، مقابله با خشونت علیه زنان و حذف شکاف جنسیتی تأکید کرده است. بخش زنان سازمان ملل هشدار داده است که کندی روند پیشرفت، همراه با افزایش عقب‌گرد در حوزه حقوق زنان، دستاوردهای گذشته را تهدید می‌کند. این در حالی است که در کشورهای بحران‌زده، از جمله افغانستان، زنان از اساسی‌ترین حقوق خود محروم هستند و در تصمیم‌گیری‌های سیاسی و اجتماعی هیچ نقشی ندارند. حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است.‏ این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند.

یونسکو و یونیسف در یک گزارش مشترک وضعیت نظام آموزشی در افغانستان را یکی از شدیدترین بحران‌های آموزش و یادگیری در جهان خواند و از نبود فرصت آموزش به دختران، کاهش سطح سواد کودکان در مکتب‌های ابتدائیه، نبود ساختمان مکتب‌ها، کمبود آموزگاران، به‌ویژه آموزگاران زن، نبود بودجه برای زیرساخت‌ها در نظام آموزشی و دیگر موارد اشاره شده است. در این گزارش سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) و صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف) گفته‌اند که ۹۳ درصد کودکان تا پایان دوره ابتدایی قادر به خواندن و درک یک متن ساده و متناسب با سن خود نیستند. در «گزارش وضعیت آموزش افغانستان ۲۰۲۵» آمده است که دستاوردهای حدود دو دهه در زمینه دسترسی به آموزش، از سال ۲۰۲۱ میلادی به این‌سو به‌دلیل سیاست‌های محدودکننده، کمبود مزمن سرمایه‌گذاری، محدودیت‌های مالی ناشی از تحریم‌ها و هم‌زمانی بحران‌های انسانی، به‌طور چشمگیری از میان رفته است. در گزارش آمده است که این عوامل باعث شده میلیون‌ها کودک، به‌ویژه دختران، از آموزش محروم شوند و کیفیت یادگیری در همه سطوح افت کند. بر بنیاد این گزارش، شمار دانش‌آموزان دوره ابتدایی در سال ۲۰۲۴ میلادی به حدود ۶ میلیون و ۷۷۰ هزار تن رسیده، اما رشد ثبت‌نام نسبت به سال پیش از آن متوقف شده است. از این تعداد، حدود ۳ میلیون و ۷۸۰ هزار تن پسر و نزدیک به ۲ میلیون و ۹۸۰ هزار تن دختر بوده‌اند. فقر، نیاز خانواده‌ها به کار کودکان و افت کیفیت آموزش، از عوامل اصلی کاهش مشارکت عنوان شده است. در گزارش آمده است که پس از اعلام ممنوعیت دختران بالاتر از صنف ششم از آموزش در سال ۲۰۲۲ میلادی،‌ مشارکت دختران در این زمینه به صفر رسیده و تا پایان ۲۰۲۵ چنین بوده است. یونسکو و یونیسف برآورد می‌کنند که تا اکنون حدود ۲.۲ میلیون دختر نوجوان از آموزش متوسطه محروم شده‌اند و هر سال تحصیلی نزدیک به ۳۹۷ هزار دختر دیگر نیز از ادامه تحصیل بازمی‌مانند. همچنین بیش از ۲ میلیون و ۱۳۰ هزار کودک در سن آموزش ابتدایی هنوز از مکتب بازمانده‌اند که حدود ۶۰ درصد آن‌ها دختر هستند. ثبت‌نام در مقطع متوسطه به‌طور کلی کاهش یافته است. یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد که شمار دانش‌آموزان این مقطع از اوج ۱ میلیون و ۴۲۰ هزار تن در سال ۲۰۲۱، به حدود ۱ میلیون و ۱۰ هزار تن در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است؛ کاهشی که هم ناشی از حذف کامل دختران و هم افت مشارکت پسران بوده است. در آموزش عالی، شکاف جنسیتی به‌شدت افزایش یافته است. در گزارش آمده که در سال ۲۰۲۴، شمار دانشجویان مرد ۱۸۸ هزار و ۹۵۷ تن و شمار دانشجویان زن تنها هزار و ۲۴۴ تن بوده است. در سال ۲۰۲۳، بیش از ۴۳ هزار مرد به‌عنوان دانشجوی جدید وارد دانشگاه‌ها شدند، در حالی که هیچ زنی اجازه ثبت‌نام نداشت. همچنین شمار استادان زن نیز از سال ۲۰۱۹ تاکنون حدود ۷۰ درصد کاهش یافته است. گزارش می‌گوید پیامدهای یادگیری در افغانستان از بدترین‌ها در سطح جهان است. بیش از ۹۰ درصد کودکان ده‌ساله نمی‌توانند یک متن ساده را بخوانند. در گزارش آمده که این وضعیت افغانستان را بسیار پایین‌تر از میانگین جنوب آسیا قرار می‌دهد و آنچه «مکتب بدون یادگیری» توصیف شده را نشان می‌دهد. در گزارش آمده که کمبود معلمان آموزش‌دیده، به‌ویژه معلمان زن، ضعف نظام ارزیابی و کمبود مواد آموزشی، بحران را تشدید کرده است. بر بنیاد این گزارش، نزدیک به نیمی از مکتب‌ها ساختمان ایمن ندارند، حدود ۷۹ درصد فاقد برق‌اند و بسیاری به آب سالم، خدمات بهداشتی یا دیوار حفاظتی دسترسی ندارند. در گزارش آمده که این مسائل به‌ویژه حضور دختران را کاهش می‌دهد. همچنین بیش از هزار مکتب به‌دلیل جنگ، آسیب یا بلایای طبیعی همچنان بسته‌اند.

بخش زنان سازمان ملل متحد (UN Women) درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که باید از زنان و کودکان کم‌بینا در سراسر جهان حمایت همه‌ جانبه صورت بگیرد. اين نهاد امروز (یک‌شنبه، ۱۴ جدی) به مناسبت روز جهانی بریل با نشر اعلامیه‌ای گفته است: «وقتی زنان و دختران و کودکان کم‌بینا به خط بریل دسترسی برابر داشته باشند، داستان‌های خود را می‌نویسند.» بخش زنان سازمان ملل در بخشی از اعلامیه تاکید کرده است: «زنان و دختران کم‌بینا که به خط بریل دسترسی دارند، استقلال خود را به دست می‌آورند و جهانی فراگیرتر را شکل می‌دهند.» سازمان ملل متحد نیز در اعلامیه‌ای نوشته که حتی در شرایط عادی نیز افراد دارای معلولیت، کمتر از دیگران به خدمات صحی، آموزش و اشتغال دسترسی دارند و مشارکت کمتری در جامعه دارند. سازمان ملل در ادامه افزوده است: «افراد دارای معلولیت بیشتر در معرض فقر قرار می‌گیرند، نرخ‌های بالاتری از خشونت، بی‌توجهی و سوء‌استفاده را تجربه می‌کنند و در هر جامعه‌ای که با بحران روبه‌روست، جزو به‌حاشیه‌رانده‌شده‌ترین گروه‌ها به شمار می‌آیند.» این در حالی است که روز جهانی بریل از سال ۲۰۱۹ میلادی به این‌سو با هدف افزایش آگاهی درباره اهمیت بریل به‌عنوان وسیله‌ای برای ارتباط و تحقق کامل حقوق بشر برای افراد نابینا و کم‌بینا نام‌گذاری شده است. همچنین چندی پیش بخش زنان سازمان ملل اعلام کرده بود که زنان و دختران دارای معلولیت در افغانستان با موانع جدی و «نادیده گرفته شدن» روبرو هستند. در حالی بخش زنان سازمان ملل بر حمایت از زنان و دختران کم‌بینا تاکید دارد که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است.‏ این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند.

یونیسف یا صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد اعلام کرده است که تصویر یک دختر دانش‌آموز از افغانستان به عنوان عکس سال ۲۰۲۵ میلادی این نهاد انتخاب شده است که نمادی از مقاومت ساکت اما قاطع در برابر ممنوعیت آموزشی وضع شده است. یونیسف امروز (جمعه، ۲۸ قوس/ ۱۹ دسمبر) اعلام کرده است که عکس یک دختر دانش‌آموز اهل افغانستان در مسابقه سال ۲۰۲۵ به عنوان «عکس سال ۲۰۲۵» برگزیده شده است. در اعلامیه آمده است که این عکس توسط الیزه بلانشار، فوتوژورنالیست فرانسوی در قریه‌ای در ولایت ننگرهار در شرق افغانستان گرفته شده است و دختری ۱۰ ساله به نام هاجره را غرق در نوشتن و مطالعه کتاب‌های مکتب نشان می‌دهد. این عکس سرنوشت دختران در افغانستان را بازتاب می‌دهد که به دلیل دستورهای حکومت سرپرست بعد از صنف ششم اجازه رفتن به مکتب و ادامه تحصیلات عالی را ندارند. یونیسف در برلین گفته است که این عکس نمایانگر مقاومت ساکت، اما مصمم میلیون‌ها دختر افغانستان است که بیش از چهار سال است از ادامه آموزش‌های ثانوی محروم شده‌اند. مبارزه برای حق آموزش همچنین الکه بودنبندر، خانم رییس جمهور آلمان و حامی بخش آلمانی یونیسف در ادامه تاکید کرده است که دوره کودکی برای بسیاری دختران در افغانستان به مفهوم مبارزه برای چیزی است که در اصل باید بدیهی باشد، یعنی حق آموزش. این در حالی است که حکومت فعلی در چهار سال گذشته، برعلاوه سایر محدودیت‌ها و ممنوعیت‌هایی که بر زنان و دختران وضع کرده، آن‌ها را از آموزش بالاتر از صنف ششم و تحصیلات عالی منع کرده است. جایزه دوم این مسابقه به نتالیا ساپرونووا از فرانسه به خاطر عکسش از مغولستان تعلق گرفت. این عکس کودکانی را در شهر اولان باتور نشان می‌دهد که از آلودگی شدید هوا رنج می‌برند. سوراو داس از هند به خاطر عکس راپورتاژش در مورد کار کودکان در معادن زغال سنگ «جهاریا» برنده جایزه سوم شد.

ادیبه عرفان، دانشجوی از اهل افغانستان در دانشگاه ملبورن استرالیا، برنده جایزه نخست‌وزیر ایالت ویکتوریا و عنوان «دانشجوی بین‌المللی سال» ملبورن شد. رسانه‌های استرالیایی گزارش داده‌اند که این جایزه روز (جمعه ۷ قوس/ ۲۸ نوامبر) به او اهدا شد و ادیبه نیز این جایزه را به ۲.۵ میلیون دختر افغانستان که از سال ۲۰۲۱ میلادی از تحصیلات متوسطه و عالی محروم شده‌اند، تقدیم کرده است. این جوایز سالانه به دستاوردهای دانشجویان بین‌المللی که سهم قابل توجهی در جامعه ویکتوریا بخش آموزش و تعاملات جهانی داشته‌اند، اختصاص دارد. در گزارش آمده است که ادیبه عرفان در بخش ساینس در دانشگاه ملبورن تحصیل می‌کند، در مراسم اهدای جوایز بین‌المللی آموزش ویکتوریا گفت: «این جوایز به معنای شناخت اعتقاد من به قدرت آموزش است و من آن‌ها را از طرف ۲.۵ میلیون دختر افغانستان که از سال ۲۰۲۱ میلادی از تحصیلات متوسطه و عالی محروم شده‌اند، می‌پذیرم. من این مسوولیت را با تمام وجودم حمل می‌کنم و نماینده کسانی هستم که نمی‌توانند صدایشان شنیده شود.» وی بنیانگذار «بنیاد آموزش صورتی» است، سازمانی که به ارتقای آموزش و آگاهی سلامت برای دختران و زنان افغانستان اختصاص دارد. ادیبه پیش از این در برنامه آموزش زبان انگلیسی دانشگاه ملبورن تحصیل کرده و اکنون در مقطع کارشناسی علوم با تخصص علوم اعصاب مشغول به تحصیل است. در این مراسم، آنجلا سوجان، دانشجوی هندی رشته کامپیوتر در دانشگاه ملبورن نیز برنده جایزه «دانشجوی بین‌المللی سال در آموزش عالی» شد. برندگان جوایز فردی هر کدام ۳ هزار دلار دریافت کردند، در حالی که برنده جایزه نخست‌وزیر ۵ هزار دلار دیگر نیز دریافت کرد. در حالی ادیبه عرفان برنده‌ی این دو جایزه می‌شود که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است.‏ این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند.

رویا کریمی، زن ورزشکار رشته‌ی بدن‌سازی اهل افغانستان در رقابت جهانی «ویلنس نچرال»، موفق به کسب مقام سوم شده است. خانم کریمی با نشر پیامی در حساب کاربری اینستاگرامش از این موفقیت خبر داده و گفته است که اين رقابت جهانی در شهر سانتا سوزانا در نزدیکی شهر بارسلونا کشور اسپانیا برگزار شده بود و آن را به زنانی در افغانستان تقدیم کرده که از آزادی‌های ابتدایی محروم شدند. وی تاکید کرده است که این رقابت‌ها شامل IFBB Pro World Championships در شاخه‌هایی از جمله Body Fitness و Wellness Fitness بود و رویا کریمی در این رقابت جهانی در بخش حرفه‌ایِ زیبایی‌اندام (Pro) شرکت کرده بود و از میان حدود ۴۵ شرکت‌کننده به این مقام رسیده است. او در بخشی از این پیامش تاکید کرده است: «در صحنه‌ی جهانی من آزاد ایستاده‌ام؛ اما این پیروزی برتر سه را تقدیم می‌کنم به زنان افغانستانی که از آزادی محروم شده‌اند. تو قدرت من هستی و روح من در کنار هر زنی که در افغانستان بال‌هایش محدود است، ایستاده است. قدرتِ تو مرا به این‌جا کشاند. این پیروزی از آنِ توست.» رویا کریمی در سال‌های اخیر به‌عنوان یکی از چهره‌های موفق افغانستانی در رشته‌ی زیبایی‌اندام مطرح شده و با حضور در رقابت‌های معتبر اروپایی، چندین عنوان رده‌بالا در سطح آماتور و حرفه‌ای کسب کرده است. او پیش از حضور در رقابت «ویلنس نچرال» نیز در چند مسابقه‌ی بین‌المللی روی صحنه رفته و به‌دلیل پیش‌رفت چشم‌گیر، انضباط ورزشی و استمرار در تمرینات، به یکی از چهره‌های شناخته‌شده‌ی این رشته در میان ورزش‌کاران مهاجر تبدیل شده است. رویا کریمی در حالی روی صحنه جهانی درخشیده و موفق به کسب مدال‌ شده است که زنان و دختران در افغانستان علاوه بر محدودیت‌های گسترده، از ورزش نیز منع شده‌اند.

رسانه‌های کانادایی اعلام کرده‌اند که سه داشنجوی دختر اهل افغانستان در قطر که پس از قطع کمک‌های آمریکا در معرض اخراج قرار گرفتند، برای ادامه تحصیل در دانشگاهی به شهر رجینای کانادا منتقل شدند. رسانه‌ای دولتی کانادایی سی‌بی‌سی با نشر گزارشی گفته است که آن‌ها نخستین گروه از ۲۵ تا ۳۰ نفر از دختران اهل افغانستان هستند که با دریافت بورسیه دانشگاه رجینا، به کانادا منتقل می‌شوند. در گزارش آمده است که دانشگاه رجینای کانادا با همکاری بنیاد «رهبران زن فردا» برای انتقال ۳۰ دختر دانشجوی افغانستان که پس از قطع کمک‌های مالی آمریکا در قطر گرفتار مانده‌اند، اقدام کرده است. این رسانه به نقل از سپوژمی هاشمی، یکی از این دانشجویان نوشته است: «هنگام رسیدن به فرودگاه رجینا نسیم خنک کانادا او را به یاد افغانستان که کشوری سردی است، انداخت.» وی در ادامه تاکید کرده است که اکنون احساس امنیت می‌کند و در جایی است که حقوق و آزادی‌ها رعایت می‌شود. نیلوفر نادری و تهمینه خالقی، دو تن دیگر از این دانشجویان هستند. این دانشجویان تحصیل خود را در دانشگاه آمریکایی کابل آغاز کرده بودند، اما پس از سقوط افغانستان در سال ۲۰۲۱ و ممنوعیت آموزش دختران، برای ادامه تحصیل به قطر رفتند. با توقف کمک‌های مالی آمریکا، برنامه‌ تحصیلی آنان نیز متوقف شد و خطر بازگرداندن شان به افغانستان وجود داشت. خانم هاشمی و دو دانشجوی دیگر در فرودگاه رجینا با استقبال فریبا رضایی، بنیان‌گذار بنیاد «رهبران زن فردا»، و کارکنان دانشگاه روبرو شدند. قرار است آن‌ها از ماه جنوری تحصیل خود را در دانشگاه رجینا از سر بگیرند. رضایی گفت که انتقال این دانشجویان به دلیل موانع اداری بسیار دشوار بود و افزود که تاکنون ۸۱۵ هزار دالر برای انتقال حدود ۳۰ دختر افغانستانی از قطر جمع‌آوری شده است. او در ادامه افزوده است: «کانادا آخرین امید این زنان است؛ دنیا آن‌ها را تنها گذاشته است.»