امسو یا سازمان حمایت از رسانه‌های افغانستان اعلام کرده است که نیروهای حکومت سرپرست در کابل یک خبرنگار زن را هنگام پوشش رسانه‌ای مراسم عاشورا بازداشت کرده‌اند. این سازمان با نشر اعلامیه‌ای گفته است که این خبرنگار، همراه با همکارانش تا شام در یکی از حوزه‌های پولیس در بازداشت بود و با میانجی‌گری مسوولان رسانه و اعضای خانواده‌هایشان آزاد شدند. اعلامیه آمده است که امسو به دلیل ملاحظات امنیتی، درباره هویت این خبرنگار زن و شمار همکارانش که همراه او بازداشت شده بودند، جزئیاتی ارائه نکرده است. این نهاد گفته است که با این خبرنگار زن، به بهانه حضور یک «تصویربردار نامحرم»، برخوردی «نامناسب، تهدیدآمیز و ارعاب‌کننده» صورت گرفته است. همچنین امسو تاکید کرده است که خبرنگاران از پوشش رسانه‌ای مراسم مذهبی شیعیان منع شده‌اند. سازمان حمایت از رسانه‌های افغانستان این محدودیت را غیرموجه و نقض آشکار آزادی بیان و حق دسترسی به اطلاعات خوانده و محکوم کرده است. این در حالی که محدودیت‌های شدیدی بر مراسم عزاداری شیعیان وضع شده و ممنوعیت تصویربرداری و پوشش رسانه‌ای، از جمله این محدودیت‌ها است. علی‌رغم این محدودیت‌ها، مراسم عاشورا روز گذشته (جمعه، ۶ سرطان) با حضور گسترده و پرشور مردم در شماری از ولایت‌های افغانستان برگزار شد.

مراسم عزاداری روز عاشورا امروز (جمعه، ۵ سرطان) در شماری از ولایت‌های افغانستان به صورت گسترده و با حضور پرشور زنان، مردان و کودکان با وجود محدودیت‌های وضع شده از سوی حکومت سرپرست در مساجد و تکیه‌خانه‌ها برگزار شد. در مناطق شیعه‌نشین هرات از جمله شهرک المهدی جبرئیل، شهرک اندیشه و منطقه بکرآباد، مردم مراسم عزاداری و سینه‌زنی برگزار کردند. در قندهار و کابل نیز شیعیان در مساجد و تکیه‌خانه‌ها مراسم عزاداری برگزار کردند. مراسم عزاداری محرم امسال نیز، مانند سال‌های گذشته، با محدودیت‌های حکومت سرپرست همراه بود. حکومت فعلی از اوایل صبح امروز خدمات مخابراتی را در پایتخت قطع کردند. شورای علمای شیعه افغانستان دیروز در بیانیه‌ای اعلام کرد که حکومت فعلی در روزهای اخیر برخی از مسوولان مساجد و تکایا را «به‌دلیل برافراشتن نمادهای عزاداری» بازداشت کرده‌اند. در بیانیه این شورا آمده است که حکومت سرپرست «برخلاف تفاهمات و فیصله‌های کمیته موظف امارتی محرم»، پرچم‌ها و نمادهای عزاداری را از برخی مساجد و حسینیه‌ها جمع‌آوری کرده‌اند. همچنین مردم از محدودیت‌های دولت انتقاد کرده و خواستار آزادی و احترام به مراسم‌هاس مذهبی شدند. پیام‌های عاشورایی سیاسیون در کنار آن، برخی از چهره‌های سیاسی نیز به مناسبت عاشورا پیام‌های تسلیت منتشر کردند. حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین، با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است: «امام حسین، طی یک حرکت اصلاحی معنادار، با انگشت نهادن بر انحرافات اجتماعی، بر آن شد تا جامعه را به اصلاح امور و تصحیح اعمال دعوت نماید و برای بیداری و برانگیختن احساس مسوولیت مردم در برابر کج‌روی‌ها تا پای جان ایستاد و حماسه تاریخی کربلا را به یادگار نهاد.» وی در ادامه تاکید کرد: «مردم افغانستان، همانند دیگر مسلمانان، از عاشورا و نهضت حسینی تجلیل به عمل آورده، دوستی اهل بیت رسول مکرم اسلام را عامل وحدت و برادری میان خود می‌دانند و از این فرصت برای اصلاح، روشنگری و تحکیم اتحاد و همدلی بهره می‌گیرند.» همچنین عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه حکومت پیشین نیز در پیام خود گفته است: «عاشورا یکی از روزهای بزرگ و پرمعنای تاریخ اسلام است که در آن ارزش‌های والای ایمان، تقوا، صبر، فداکاری و استقامت در برابر دشواری‌ها جلوه‌ای ماندگار یافته است.» او تصریح کرد: «این روز، مسلمانان را به تأمل در آموزه‌های دینی، تقویت روحیه همبستگی، رعایت عدالت و پایبندی به اصول انسانی و اسلامی فرا می‌خواند.» احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان، در پیامی گفته است: «عاشورا به ما آموخت که ایستادن در برابر ظلم، نه تنها یک انتخاب، بلکه مسوولیت ایمانی، انسانی و تاریخی است.» قابل ذکر است که تا لحظه نشر این خبر، هیچ پیامی از سوی مقام‌ها و سخنگویان حکومت فعلی درباره عاشورا منتشر نشده بود.

در آستانه فرارسیدن دهه محرم، «شورای علمای شیعه افغانستان» می‌گوید که انتظار می‌رود مسوولان امنیتی حکومت سرپرست، زمینه‌ی برگزاری امن مراسم عزاداری محرم و عاشورا را فراهم کنند. این شورا امروز (دوشنبه، ۲۵ جوزا) با نشر اعلامیه‌ای گفته است که حکومت فعلی حقوق دینی و مذهبی همه‌ی شهروندان را مورد توجه قرار دهند. در حالی شورای علمای شیعه افغانستان این درخواست را مطرح می‌کند که حکومت فعلی در سال‌های اخیر، بر عزاداری شیعیان در دهه‌ محرم محدودیت وضع کرده بودند. این مراسم‌ها در سال‌های گذشته با تهدیدات امنیتی نیز مواجه بودند و بارها هدف حملات مرگبار قرار گرفتند. حملات علیه شیعیان در افغانستان را عمدتأ گروه داعش برعهده می‌گیرد. این شورا گفت: «از مسوولان امنیتی کشور انتظار می‌رود که زمینه‌ی برگزاری باشکوه و امن مراسم محرم و عاشورا را فراهم نموده و حقوق دینی و مذهبی همه‌ی شهروندان را مورد توجه قرار دهند.» همچنین این شورا از مسوولان دسته‌ها و هیأت‌های عزاداری نیز خواسته است که با مسوولان و نیروهای امنیتی در تأمین امنیت مراسم همکاری کامل داشته باشند تا مجالس عزاداری در فضای آرام و امن و بدون محدودیت برگزار گردد. شورای علمای شیعه افغانستان گفته است که سخنرانان مراسم‌های عزاداری از «مطلب یا سخنی که موجب اختلاف میان ساکنان مسلمان کشور» می‌شود، خودداری کنند. این شورا گفته است: «از خطبا، وعاظ و روضه‌خوانان گرامی می‌خواهد که جوانان را با اهداف و پیام‌های حقیقی عاشورا، یعنی عدالت‌خواهی، مسئولیت‌پذیری و دفاع از ارزش‌های اسلامی با دقت و احساس مسوولیت آشنا سازند و از طرح و بیان هر نوع مطلب یا سخنی که موجب اختلاف میان ساکنان مسلمان کشور گردد اجتناب نمایند.» طی پنج سال اخیر محدودیت‌های شدیدی بر شیعیان وضع شده است. حکومت سرپرس رسمیت مذهب جعفری، قانون احوال شخیصه اهل تشیع و مضامین فقه جعفری را از نظام آموزشی افغانستان حذف کرده است.

منابع محلی از ولایت هرات می‌گویند که نیروهای حکومت سرپرست شبانه پرچم‌ها و «موکب‌‌های»‌ عزاداری محرم را در برخی مناطق شیعه‌نشین این ولایت تخریب کرده و دو نفر دیگر نیز زخمی شدند. دست‌کم سه منبع گفته‌اند که نیروهای حکومت فعلی دیشب (سه‌شنبه، ۱۰ سرطان) پرچم‌ها و موکب‌های عزاداری محرم را در مناطق «جبرئیل»، «محله حاجی عباس» و «کوره ملی» جمع‌آوری کرده و حدود ۱۳ تن از عزاداران را نیز با خود بردند. منبع تاکید کرد که از سرنوشت این ۱۳ نفر تا اکنون خبری نیست. یک منبع دیگر از مقام‌های حکومت سرپرست خواست که به اجازه دهند تا مراسم‌های مذهبی‌شان را بدون محدودیت و درگیری‌ها برگزارکنند. این منبع افزوده است که محدودیت‌های وضع شده، باعث ایجاد فاصله بین مردم و حکومت می‌شود. مسوولان محلی حکومت سرپرست در ولایت هرات تا اکنون در مورد جمع‌آوری پرچم‌ها و موکب‌های عزاداری محرم اظهارنظر نکرده‌اند. این در حالی است که نیروهای حکومت فعلی سال پیش نیز در هرات پرچم‌های عزاداری محرم را تخریب و جمع‌آوری کرده بودند. قابل ذکر است که حکومت فعلی پس از تسلط دوباره بر افغانستان، محدودیت‌های گسترده‌ای بر عزاداری شیعیان در دهه‌ی محرم وضع و آنان را از نصب پرچم در مکان‌های عمومی و حضور در جاده‌ها، منع کرده‌ است. در برخی موارد، نیروهای حکومت فعلی برای ممانعت از حضور عزاداران در مکان‌های عمومی، اقدام به تیراندازی کرده‌اند که باعث کشته و زخمی‌شدن شماری از عزاداران شده است.

سازمان حمایت از خبرنگاران افغانستان اقدام اخیر حکومت سرپرست مبنی ‌بر ممنوعیت حضور خبرنگاران زن بدون «محرم» در محل کارشان در ننگرهار را «زن‌ستیزانه» خواند و آن را به شدت محکوم کرده است. این سازمان با نشر اعلامیه‌ای گفته است که این تصمیم نقض آشکار حقوق اساسی زنان و همچنان ضربه‌ای جدی به آزادی رسانه‌ها و مشارکت زنان در اطلاع‌رسانی است. سازمان حمایت از خبرنگاران تاکید کرده است: «زنان خبرنگار با وجود تمامی چالش‌ها و تهدیدها، همواره نقش برجسته‌ای در انعکاس صدای مردم، به‌ویژه زنان و اقشار آسیب‌پذیر ایفا کرده‌اند.» «کمیته دادخواهی بانوان خبرنگار» سازمان حمایت از خبرنگاران، افزوده است که منع زنان از حضور بدون «محرم» در محل کارشان، زمینه حذف تدریجی آنان از صحنه رسانه‌ای کشور را فراهم می‌کند. این سازمان از ملل متحد و نهادهای حامی رسانه‌ها خواسته است در برابر سیاست‌های «زن‌ستیزانه» سکوت نکنند و برای حمایت از حضور آزاد، مؤثر و امن زنان در رسانه‌ها اقدام کنند. سازمان حمایت از خبرنگاران افغانستان می‌گوید: «ما از مقامات می‌خواهیم تا به جای اعمال محدودیت‌های خودسرانه و تبعیض‌آمیز، زمینه مشارکت برابر و محترمانه زنان را در تمامی عرصه‌ها، به ویژه در رسانه‌ها، فراهم سازند. ادامه این روند تنها موجب انزوای بیشتر افغانستان در سطح بین‌المللی خواهد شد.» این در حالی است که منابع محلی می‌گویند که ریاست اطلاعات و فرهنگ ولایت ننگرهار گفته است که خبرنگاران زن نمی‌توانند بدون محرم به محل کار خود بروند. ریاست اطلاعات و فرهنگ در ننگرهار علاوه بر ممنوعیت حضور زنان خبرنگار بدون محرم در محل کار، محدودیت‌هایی را برای حضور آنها در برنامه‌های زنده با مردان نیز وضع کرده است. حکومت سرپرست به تدریج محدودیت‌ها بر رسانه‌ها، خبرنگاران به ویژه خبرنگاران زن را افزایش داده است. در برخی ولایت‌ها، نشر تصاویر زنده از رسانه‌ها ممنوع شده که در نتیجه آن، شماری از تلویزیون‌های محلی فعالیت خود را متوقف کردند.

اداره آموزش و پرورش تهران درتازه‌ترین مورد اعلام کرده است که دانش‌آموزان مهاجر دارای برگه سرشماری و برگه بازگشت به افغانستان نمی‌توانند برای سال تعلیمی ۱۴۰۴ ثبت نام کنند. رسانه‌های ایرانی با نشر اعلامیه‌ای گفته‌اند که تمامی دانش‌آموزان افغانستانی دارای برگه سرشماری از آموزش در مکاتب جمهوری اسلامی محروم شده‌اند. یوسف بهارلو، مدیر کل آموزش و پرورش ولسوالی‌های/شهرستان‌های تهران در نامه‌ای از مسوولان مکاتب خواسته است که از ثبت نام دانش‌اموزان مهاجر دارای برگه سرشماری و برگه خروج، خودداری کنند. وی در ادامه از مدیران مکاتب خواسته است اولیای این دسته از دانش‌آموزان را به اداره کل ارجاع ندهند. رسانه‌ها با نشر گزارشی گفته‌ است که حدود دو میلیون مهاجر افغانستانی در ایران برگه سرشماری دارند. نادر یاراحمدی، رییس مرکز امور مهاجران ایران قبلا اعلام کرده بود که ۶۱۰ هزار و ۳۱۷ دانش‌آموز مهاجر در مکاتب این کشور مشغول فراگیری آموزش هستند. این مقام ایرانی اما واضح نکرد که چه تعداد از این دانش‌آموزان دارای برگه سرشماری و برگه بازگشت به افغانستان هستند. باید گفت که بسیاری از دانش‌آموزان افغانستانی در ایران از ادامه آموزش محروم شده‌اند. این در حالی است که بسیاری از خانواده‌های افغانستانی پس از ممنوعیت آموزش دختران توسط حکومت فعلی در افغانستان، برای ادامه تحصیل فرزندان خود به ایران مهاجرت کرده‌اند. گفتنی‌ست که ایران از سال‌ها به این‌سو میزبان میلیون‌ها افغانستانی‌ است. در ماه‌های اخیر این کشور، روند اخراج اجباری شهروندان افغانستان را آغاز کرده است. پس از حاکمیت حکومت فعلی در آگوست ۲۰۲۱ میلادی، تعدادی از شهروندان افغانستان به‌شمول زنان معترض، فعالان حقوق زن، نظامیان پیشین و خبرنگاران به کشورهای مختلف از جمله ایران مهاجرت کردند.

منابع محلی از ولایت سرپل می‌گویند که افراد ناشناس با بمب دستی به عزاداران محرم در این ولایت حمله کرده و در نتیجه هفت تن در این حمله زخمی شدند. دست‌کم سه منبع در شهر سرپل به رسانه گوهرشاد گفته‌اند که این حمله ساعت 11:00 پیش از چاشت روز گذشته (جمعه 29 سرطان) در منطقه‌ی «توحید آباد» از مربوطات شهر سرپل صورت گرفته است. منبع تاکید کرد که حمله‌کننده سوار بر موتورسایکل بود و بمب دستی را بر عزاداران حسینی که شربت توزیع می‌کردند، پرتاب و فرار کرده است. باید گفت که تا اکنون مسوولیت این حمله را هیچ فرد و یا گروهی برعهده نگرفته است. مسوولان محلی حکومت سرپرست در سرپل نیز تا اکنون در این مورد به رسانه‌ها چیزی نگفته‌اند. این در حالی است که مراسم عزاداری محرم امسال با وجود محدودیت‌های شدید در امنیت کامل در ولایات مختلف برگزار شد. در این مورد، امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه امارت اسلامی، روز جمعه در یک نشست خبری، صحبت می‌کرد و گفت: برنامه‌هایی که از یکسال پیش برای ایجاد خون‌ریزی در مراسم عاشورای امسال طرح شده بود از سوی نیروهای امنیتی امارت اسلامی خنثی و این مراسم در سراسر افغانستان در فضای امن برگزار شد. وی تاکید کرد که نیروهای امنیتی امارت اسلامی برنامه‌های گروه تروریستی داعش را خنثی و ثابت کردند که توجه یکسان به شهروندان شیعه و سنی در افغانستان دارند.

مراسم عزاداری روز عاشورا امروز (سه‌شنبه، ۲۶ سرطان) در شهرها و ولایت‌های مختلف افغانستان با حضور گسترده‌ و پرشور زنان، کودکان، نوجوانان و مردان برگزار شد. تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که این مراسم در ولایات مختلف افغانستان به ویژه ولایت هرات با حضور گسترده مردم برگزار شده است. تصاویر از هرات نشان می‌هد که مراسم عزاداری روز عاشورا، در منطقه‌ی «شهرک المهدی-جبرئیل» هرات در غرب کشور، با وجود محدودیت‌های مکرر حکومت سرپرست، در یک مکان عمومی و با حضور گسترده‌ی مردم برگزار شده است. نیروهای حکومت سرپرست در آغاز ماه محرم پرچم‌های عزاداری را در چندین ساحه شیعیه‌نشین هرات پایین و پاره کرده بودند که با اعتراض باشندگان محل و انتقاد تند مردم مواجه شد. همچنین براساس تصاویر نشر شده در شبکه‌های اجتماعی، در کابل، پایتخت نیز مراسم عزاداری روز عاشورا در مساجد و حسینیه‌های مختلف مناطق شیعه‌نشین برگزار شده است. تصاویر نشان می‌دهد که شماری از مقام‌های حکومت سرپرست، از جمله شهاب‌الدین دلاور، سرپرست ریاست عمومی هلال احمر در مراسم عزاداری روز عاشورا در مسجد خاتم‌النبیین شرکت کرده‌ است. ویدیوهایی که در شبکه‌های اجتماعی نشر شده، نشان می‌دهد که سید حسین عالمی بلخی، سخنگوی «شورای علمای شیعه افغانستان» از نحوه‌ی برخورد نیروهای امر به معروف و نهی از منکر با عزاداران شیعه انتقاد می‌کند و می‌گوید که «ما از نحوه‌ی رفتار آنان گِله‌ داریم». همچنین نعمت‌الله غفاری، عضو «شورای علمای شیعه افغانستان» و عضو پیشین مجلس نمایندگان نیز در این مراسم بر احترام به مذاهب تأکید کرده است. در ویدیویی که تلویزیون خصوصی تمدن منتشر کرده او می‌گوید: «راه‌حل ساده این است برادر عزیز! یک، هرکس به مذهب خودش عمل کند، دوم، به سایر مذاهب هم احترام بگذارد.» او با اشاره به اظهارات شماری از مقام‌های حکومت سرپرست، گفت: «هرکس طبق مذهب خود عمل کند، اما دیگران را گمراه، منحرف، خارج از دین و کافر و مشرک نداند.» قابل ذکر است که امسال حکومت سرپرست برای دومین سال متوالی محدودیت‌های گسترده‌ای بر مراسم‌های عزاداری محرم وضع و شیعیان را از راهپیمایی در روز عاشورا و برگزاری مراسم عزاداری در مکان‌های عمومی منع کردند. محدودیت‌های وضع‌شده بر عزاداری محرم، انتقادات گسترده‌ی گروه‌های سیاسی افغانستان را نیز در پی داشته است و شماری از جریان‌های سیاسی این محدودیت‌ها را «غیرانسانی» و «غیراسلامی» خوانده‌اند.