ملاله یوسفزی، فعال حقوق بشر و برنده‌ی جایزه‌ی صلح نوبل اعلام کرد که با وجود محدودیت‌های گسترده بر آموزش دختران و زنان در افغانستان، بسیاری از آنان همچنان در خفا به یادگیری ادامه می‌دهند و از راه‌هایی چون گوش‌دادن به درس‌ها از طریق رادیو و تبادله پنهانی کتاب‌ها، تلاش می‌کنند از آموزش بازنمانند. خانم یوسفزی با نشر اعلامیه‌ای گفته است که دیدن تصویرهای دخترانی که پشت دروازه‌های بسته‌ی مکتب ایستاده‌اند، نشان‌دهنده‌ی واقعیتی است که در آن، محرومیت آموزشی به‌گونه‌ی بی‌پیشینه ادامه دارد. وی در ادامه تاکید کرده است که با این وجود، تلاش برای یادگیری نیز در میان دختران افغانستان متوقف نشده است. او اعلامیه‌اش افزوده است که این نوع آموزش‌های مخفی، هرچند با معیارهای آموزشی مورد انتظار فاصله دارد، اما بیان‌گر اراده‌ی دخترانی است که حتی در شرایط محدودکننده نیز از حق آموزش چشم‌پوشی نمی‌کنند. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است.‏ این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند. نهادهای حقوق‌بشری، بارها خواستار لغو این محدودیت‌ها شده، اما برای پنجمین سال پیاپی مکتب‌ها در ولایت‌های سردسیر افغانستان بدون دختران آغاز شد و حکومت فعلی تا اکنون به درخواست دختران و جامعه‌ی جهانی پاسخ مثبت نداده است.

دفتر نمایندگی سازمان ملل متحد (UN) در افغانستان اعلام کرده است که حکومت سرپرست از ماه سپتامبر ۲۰۲۵ میلادی دسترسی کارکنان زن ملل متحد به دفاتر این نهاد در چندین مکان را محدود کرده است. این سازمان در گزارش سالانه‌ی خود گفته که محدودیت‌ها بر کارکنان زن در برخی مکان‌ها، ارائه کمک‌ها را مختل کرد و دسترسی زنان و دختران به خدمات را کاهش داده است. در ادامه آمده است که محدودیت‌ها باعث کاهش دسترسی به برنامه‌های پاسخگو به نیازهای زنان شده و خطرات را برای خانواده‌های زن‌سرپرست و زنان و دختران بازگشته از کشورهای همسایه افزایش داده است. سازمان ملل در ادامه گزارشش تاکید کرده است که در سال ۲۰۲۵ میلادی، افغانستان با مشکلاتی همچون کاهش کمک‌های بین‌المللی، بازگشت مهاجران، مشکلات مرزی با پاکستان، تغییرات اقلیمی و محدودیت‌ها بر حضور زنان در جامعه و کار روبرو بود. در ادامه آمده است که این مشکلات، فشار زیادی به خانواده‌ها، بازارها و خدمات اجتماعی وارد کرد. سازمان ملل متحد با اشاره به کاهش کمک‌های بین‌المللی به افغانستان در سال ۲۰۲۵ میلادی، نوشته که حدود ۲۲.۹ میلیون نفر در این کشور، به کمک‌های بشردوستانه نیاز داشت. براساس گزارش سازمان ملل متحد، در پی رویداد‌های طبیعی بیش از ۸۲۰۰ خانه‌ی مسکونی در شرق افغانستان تخریب یا به شدت آسیب دید که منجر به آوارگی هزاران خانواده و اختلال در دسترسی به خدمات اساسی و بازارها شد. سازمان ملل در گزارش خود نوشت که در سال ۲۰۲۵ میلادی نیازهای بشردوستانه در افغانستان همچنان بالا بود. فقر، تغییرات اقلیمی، ماین‌ها و بازگشت مهاجران مشکلات را بیشتر کرد و محدودیت‌ها، رساندن کمک‌ها را دشوار ساخت.

سازمان ملل متحد برای افغانستان در تازه‌ترین مورد، گزارش سالانه خود درباره وضعیت این کشور در سال ۲۰۲۵ میلادی را منتشر کرد. سازمان ملل این گزارش را امروز (چهارشنبه، ۲۶ حمل) تحت عنوان «حمایت ملل متحد در پاسخ به نیازمندی‌های بنیادین بشری مردم افغانستان» منتشر کرده و براساس آن، کاهش سطح برخی کمک‌ها، بازگشت گسترده مهاجران و رویدادهای اقلیمی در سال گذشته، فشارهای سنگینی بر خانواده‌ها، بازارها و خدمات اساسی وارد کرده است. این گزارش که از سوی نهادهای مختلف سازمان ملل در افغانستان تهیه شده آمده است که با وجود کاهش کمک‌های جهانی در سال ۲۰۲۵ میلادی، ارائه خدمات اساسی و تقویت مسیرهای بهبود برای مردم افغانستان ادامه داشته‌ است. در گزارش آمده است که در سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۷ میلادی، بودجه برنامه‌های مرتبط با نیازهای اساسی انسانی در افغانستان برای سومین سال پیاپی افزایش یافته و در سال ۲۰۲۵ میلادی به ۱.۷ میلیارد دالر رسیده‌ است. اندریکا راتواته، هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل در افغانستان گفت که در سال گذشته میلادی میلیون‌ها شهروند افغانستان به خدمات اساسی و فرصت‌های اقتصادی دسترسی پیدا کرده‌اند. در گزارش آمده است که بیش از ۳۴ میلیون نفر شامل ۴۳ درصد مردان و ۵۷ درصد زنان از خدمات درمانی بهره‌مند شدند و بیش از ۴.۶ میلیون کودک با حمایت سازمان ملل به آموزش دسترسی پیدا کرده‌اند. سازمان ملل افزوده است که ۵۸ درصد این دانش‌آموزان پسر و ۴۲ درصد آن‌ها دختر بوده‌اند. به گفته سازمان ملل در این مدت همچنین حدود ۴۵ هزار شغل بلندمدت ایجاد شده است. سازمان ملل درحالی از ارائه خدمات و دسترسی مردم به کمک‌های بشردوستانه گزارش می‌دهد که نزدیک به نیمی از مردم افغانستان زیر خط فقر زندگی می‌کنند.

شماری از فعالان مدنی، حقوق زنان، حقوق بشری و سیاسی افغانستان در نامه‌ای سرگشاده به ملانیا ترامپ، بانوی اول آمریکا، خواهان توجه به وضعیت زنان و کودکان در افغانستان شدند. آنان در نامه‌ای سرگشاده وضعیت زنان و کودکان در افغانستان را «اسفناک» توصیف کردند و گفته‌اند که زنان و دختران افغانستان تقریبا به‌طور کامل از زندگی اجتماعی حذف شده‌اند. فعالان مدنی و حقوق زنان افغانستان در این نامه از ملانیا ترامپ خواسته‌اند تا از نفوذ خود در حمایت از زنان و دختران کشور استفاده کند. ۱۰۰ امضاکننده این نامه سرگشاده تاکید کردند که دختران و زنان افغانستان که زمانی رویای پزشک، معلم و روزنامه‌نگار شدن را در سر داشتند، اکنون از آموزش منع شدند. آنان در ادامه افزوده‌اند که مادران افغانستان هم با افزایش سوءتغذیه، برای تغذیه فرزندانشان تقلا می‌کنند. فعالان افغانستانی و دادخواهان در این نامه سرگشاده تاکید کردند برای کودکان، به‌ویژه دختران، آینده به شکلی محدود شده که درک آن دشوار است. در بخشی از این نامه آمده است: « اقدام‌های کوچک مانند صحبت علنی در مورد آموزش دختران، ملاقات با نهادهای که به گونه‌ی مستقیم با زنان افغان کار می‌کنند، می‌تواند به بهبود شرایط کمک کند.» امضاکنندگان این نامه سرگشاده ابراز امیدواری کرده‌اند که بانوی اول ایالات متحده از این نفوذ خود برای کمک به جلوگیری از نادیده گرفته شدن زنان و کودکان افغانستان استفاده کند. ابتکار نامه سرگشاده به بانوی اول آمریکا توسط نهاد افغانستان امپکت انجام شده است. در حالی فعالان مدنی و حقوق زنان افغانستان به ملانیا ترامپ نامه‌ی سرگشاده ارسال می‌کنند که حکومت فعلی پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است.‏ این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند.

همزمان با درگیری‌های نظامی میان نیروهای حکومت سرپرست و پاکستان، سازمان ملل متحد اعلام کرد که زنان و دختران بیش‌ترین آسیب را از این بحران متحمل شده‌ و با چالش‌های فزاینده‌ای در دسترسی به خدمات اساسی و تأمین نیازهای اولیه روبرو هستند. این سازمان با نشر گزارشی گفته است که در این درگیری‌ها حدود ۹۰ هزار نفر آسیب‌دیده و بیش از ۵۲ درصد آنان زنان و دختران اند. یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد که زنان در مقایسه با جمعیت عمومی، تاکید بیشتری بر نیاز به حفاظت، امنیت و کرامت دارند (۲۲ درصد در برابر ۱۳ درصد). در عین حال، سرپناه، خدمات صحی و مواد غذایی از مهم‌ترین اولویت‌های آنان عنوان شده است. بر بنیاد گزارش بخش زنان سازمان ملل متحد، با افزایش درگیری‌ها، دستر‌سی زنان به خدمات اساسی، به‌ویژه سرپناه و غذا به‌طور چشم‌گیری دشوارتر شده است. بسیاری از زنان همچنان از کاهش یا از دست‌دادن منابع درآمد و افزایش بی‌جاشدن به‌عنوان چالش‌های جدی یاد کرده‌اند. در گزارش آمده است که هشت درصد از خانواده‌های آسیب‌دیده خانواده‌هایی اند که سرپرست آن‌ها زنان هستند؛ خانواده‌هایی که در شرایط بحران، با فشارهای اقتصادی و اجتماعی بیش‌تری مواجه‌‌اند. قابل گفت که در بخشی از این گزارش به محدودیت‌های موجود در مشارکت زنان در روند ارزیابی‌های میدانی اشاره می‌کند که در برخی منطقه‌ها، حضور زنان در این ارزیابی‌ها بسیار محدود بوده و در موردهای، با وجود مجوز حکومت فعلی، نهادهای انسان‌دوستانه به دلیل کم‌بود منابع و مشکل‌های لجستیکی نتوانسته‌ زنان را به منطقه‌های آسیب‌دیده اعزام کنند. در کنار این، زنان گزارش داده‌اند که انجام مسوولیت‌های روزمره‌‌ی‌شان پس از تشدید درگیری‌های حکومت فعلی و پاکستان دشوارتر شده است. پیش از این نیز محدودیت‌های گسترده بر کار، آموزش و حضور اجتماعی زنان در افغانستان اعمال شده بود؛ وضعیتی که با درگیری‌های اخیر به‌یژه در ولایت‌های شرقی، زندگی زنان و دختران را با چالش‌های گسترده روبرو کرده است. درگیری‌های پسین، پس از آن آغاز شد که پاکستان در ماه حوت سال گذشته‌ی خورشیدی، بخش‌های از ننگرهار و پکتیکا را بم‌باران کرد؛ رویدادی که با پاسخ «انتقام‌جویانه‌»ی نیروهای دولتی روبرو شد. درگیری بدون وقفه ادامه یافته و بر بنیاد آخرین آماری که از سوی حکومت فعلی منتشر شد، در حمله‌های پاکستان 761 غیرنظامی کشته و 626 نفر دیگر زخمی شده‌اند.