یونیسف یا صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد در افغانستان از حکومت سرپرست خواسته است که بی‌درنگ مکاتب و دانشگاه‌ها را به روی دختران باز کنند. این نهاد امروز (پنج‌شنبه، ۲۶ سنبله) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که افغانستان تنها کشور در جهان است که در آن آموزش دختران بالاتر از مقطع ابتدایی، ممنوع است. یونیسف در ادامه تاکید کرده است: «مقام‌های حاکم محدودیت‌های آموزشی را لغو کنند و به همه دختران و زنان اجازه دهند تا بی‌درنگ به مکاتب و دانشگاه‌ها بازگردند.» صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد در ادامه افزوده است که در پنج سالی که حکومت فعلی در قدرت هستند، بیش از ۲.۶ میلیون دختر از آموزش محروم شدند. این در حالی است که حکومت سرپرست پس از تسلط بر افغانستان، زنان و دختران را از آموزش و ‏تحصیل محروم کرده است. همچنان در آخرین محدودیت خود، ‏دروازه‌های انستیتوت‌های طبی را به‌روی دختران و زنان بست، در حالی که ‏بخش صحت سراسر افغانستان با کمبود پرسنل مواجه است. این اقدام حکومت فعلی باعث شده است که میلیون‌ها دانش‌آموز دختر از آموزش و تحصیل باز بمانند. در کنار آن زنان از رفتن به‌ باشگاه‌های ورزشی، رستورانت‌ها، حمام‌های عمومی، معاینه توسط پزشکان مرد، سفر بدون محرم و کار در موسسات غیردولتی داخلی و بین‌المللی و حتی دفاتر سازمان ملل در افغانستان منع شده‌اند. بر بنیاد گزارش‌ها، اگر این ممنوعیت ادامه یابد، تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به چهار میلیون دختر ممکن است از آموزش محروم شوند.

رویترز با نشر گزارشی گفته است که بحران اقتصادی ناشی از جنگ در ایران، هزاران مهاجر افغانستان را به بازگشت به کشورشان واداشته است. خبرگزاری رویترز در گفتگو با بازگشت‌کنندگان در مناطق مرزی هرات و فراه دریافته‌ است که بسیاری از آنان پیش از ترک ایران، ماه‌ها بیکار بوده‌اند و زیر فشار افزایش قیمت‌ها، بازگشت را تنها گزینه خود دیده‌اند. بر اساس داده‌های مرکز آمار ایران، قیمت مصرف‌کننده نسبت به سال گذشته نزدیک به ۹۰ درصد و قیمت مواد غذایی حدود ۱۳۰ درصد افزایش یافته است. این گزارش، تشدید تحریم‌ها و محاصره دریایی امریکا را نیز از عوامل وخامت اوضاع اقتصادی ایران معرفی کرده است. بررسی‌های سازمان بین‌المللی مهاجرت نشان می‌دهد میانگین درآمد افغانستانی‌های تازه‌بازگشته از ایران نسبت به پیش از بحران نزدیک به یک‌سوم کاهش یافته و تنها ۲۹ درصد آنان هنوز پس‌اندازی دارند. محمد سعید، یکی از بازگشت‌کنندگان به رویترز گفته است که خانواده‌اش حدود پنج سال پیش به ایران گریخته بودند، اما اکنون تقریبا دست‌خالی به افغانستان بازگشته‌اند. بر اساس داده‌های کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل، بیش از دو میلیون شهروند افغانستان در دو سال گذشته ایران را ترک کرده‌اند. بیشتر آنان پیش از موج اخیر بازگشت در جریان جنگ، اخراج شده یا برای خروج تحت فشار قرار گرفته بودند. در گزارش آمده است که اخراج اجباری همچنان از دلایل اصلی بازگشت است، اما به گفته بازگشت‌کنندگان و بر اساس داده‌های سازمان بین‌المللی مهاجرت، اکنون زنان و خانواده‌های کامل سهم بیشتری در میان آنان دارند. عبدالجبار، کارگر ۴۴ساله‌ای که خانواده‌اش نزدیک به چهار دهه در ایران زندگی کرده بودند، گفت پس از حملات به پایگاه نظامی نزدیک خانه‌شان در کرمان و ازرونق‌افتادن کار، به افغانستان بازگشته است. او دو ماه پس از بازگشت همچنان بیکار است و خانواده‌اش در خانه‌ای خشتی با یک اتاق زندگی می‌کنند. ستایش، دختر ۱۵ساله او که می‌خواهد طراح لباس شود، به رویترز گفت: «اگر می‌توانستم، برمی‌گشتم؛ برای درس‌خواندنم، برای دوستانم.»

وزارت تحصیلات عالی حکومت سرپرست در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که جواز فعالیت دانشگاه ‏خصوصی خاتم‌النبیین را لغو کرده و دروازه‌های ساختمان این ‏دانشگاه در کابل و نمایندگی آن در غزنی مسدود شده است. ضیاءالله هاشمی، سخنگوی وزارت تحصیلات عالی ‏امروز (چهارشنبه، ۲۵ سنبله) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود، دلیل لغو جواز این ‏دانشگاه را «عدم رعایت پالیسی‌های این وزارت، توهین به ‏ارزش‌های اسلامی و استفاده‌ی نادرست از حیثیت و جایگاه ‏دانشگاه» عنوان کرد. وی در ادامه تاکید کرده است که شورای رهبری وزارت تحصیلات عالی، تصمیم لغو ‏جواز دانشگاه خاتم‌النبیین گرفته است. او افزوده است که دانشجویان برحال دانشگاه ‏خاتم‌النبیین به سایر دانشگاه‌های خصوصی معرفی می‌شوند. قابل ذکر است که دانشگاه خاتم‌النبیین، یکی از دانشگاه‌های خصوصی معتبر ‏افغانستان به شمار می‌رفت.‏ محمدجواد محسنی، رییس تلویزیون تمدن و عبدالقیوم سجادی، ‏عضو ‏پیشین مجلس نمایندگان از مالکان این دانشگاه هستند. همچنین محمدجواد محسنی با نشر اعلامیه‌ای گفته است که فعالیت این دانشگاه پس از نزدیک به بیست سال فعالیت علمی، آموزشی و پژوهشی، در پی فشارهای وزیر عدلیه و با همراهی افرادی در وزارت تحصیلات عالی متوقف و جواز فعالیت آن لغو شده است. او تاکید کرد: «پس از آن‌که ادعاهای وزیر عدلیه درباره غصبی‌بودن زمین، وابستگی حزبی دانشگاه و سایر اتهامات مطرح‌شده با ارائه اسناد، مدارک و دلایل مستدل رد شد، وزیر عدلیه طی مکتوبی به وزارت تحصیلات عالی خواستار توقف فعالیت دانشگاه شد. در این مکتوب به موضوع مذهب و قومیت نیز اشاره شده و در صورت نیاز، متن آن رسانه‌ای خواهد شد.» وی افزوده است که وزیر تحصیلات عالی با ادعاهای وزیر عدلیه موافق نبود و طرفدار حفظ دانشگاه بود و به همین دلیل موضوع را طی مکتوبی از رهبری حکومت در قندهار استعلام کرد. حکومت سرپرست چندی قبل تلویزیون تمدن و مدرسه خاتم‌النبیین را ‏نیز بسته کرده بود. وزارت عدلیه‌ اعلام کرده بود که ‏زمین این ‏رسانه و مدرسه‌ی دینی، غصبی است.

جنبش زنان مقتدر افغانستان به ناپدیدبودن سیدقاسم هاشمی، خبرنگار و حامد احساس، سینماگر و فعال فرهنگی افغانستان در اسلام‌آباد واکنش نشان داده و از پاکستان و نهادهای امنیتی و قضایی این کشور خواستار تحقیقات فوری، شفاف و مستقل شده است. شاخه‌ کویته‌ی جنبش زنان مقتدر افغانستان با نشر اعلامیه‌ای گفته است که اگر این دو خبرنگار و سینماگر افغانستان بازداشت شده باشند نیز، محل نگه‌داری، وضعیت صحی و وضعیت حقوقی آن‌ها به صورت فوری مشخص شده و خانواده‌های شان در جریان قرار بگیرند. این جنبش از  سازمان ملل متحد و نهادهای حقوق‌بشری و نهادهای مدافع خبرنگاران خواسته است که مسئله‌ی ناپدیدشدن احساس و هاشمی را به گونه‌ی جدی دنبال کرده و برای روشن‌شدن سرنوشت آن‌ها اقدام کنند. در اعلامیه آمده است که حق حیات، امنیت شخصی و آزادی از ناپدیدشدن اجباری، از حقوق بنیادین هر انسان است و هیچ فردی نباید بدون روند قانونی و اطلاع خانواده‌اش از دست‌رس خارج شود. این در حالی است که سید قاسم هاشمی و حامد احساس حوالی ساعت هشت شب ۱۳ سرطان سال جاری خورشیدی از شهر اسلام‌آباد پاکستان ناپدید شده‌اند. ناپدید شدن این دو شهروند واکنش خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای نهادهای حقوق بشری از جمله سازمان‌ عفو بین‌الملل را به همراه داشته است. فعالان رسانه‌ای و خبرنگاران و نهادهای حقوق بشری خواستار روشن شدن سرنوشت این دو شهروند اهل افغانستان شده‌اند. با گذشت حدود سه ماه از ناپدید شدن این دو شهروند اهل افغانستان، تاکنون دولت پاکستان هیچ واکنشی نسبت به این رویداد نشان نداده است.

سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که پیش‌بینی می‌شود ۱۳.۸ میلیون نفر در افغانستان با ناامنی غذایی مواجه شوند. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد گفته است که وضعیت بشری در افغانستان همچنان رو به وخامت است. در ادامه آمده است که بازگشت گسترده مهاجران، کمبود بودجه، اختلال در تجارت و پیامدهای تغییرات اقلیمی از عوامل تشدیدکننده این وضعیت هستند. آقای گوترش افزوده است که طرح پاسخ بشری سازمان ملل برای افغانستان در سال ۲۰۲۶ میلادی به ۱.۷۱ میلیارد دالر نیاز دارد؛ اما تاکنون تنها ۳۱.۲ درصد آن تامین شده است. براساس این گزارش، بارند‌گی شدید و سیلاب‌های ناگهانی نیز در بخش‌های شرقی، جنوب‌شرقی و مرکزی افغانستان پیامد‌های بشری قابل‌توجهی برجا گذاشته‌اند. همچنین سازمان ملل متحد، از افزایش محدودیت‌ها بر فعالیت‌های بشردوستانه در پی بی‌ثباتی منطقه‌ای و اختلال در زنجیره تامین خبر داده است. بر اساس گزارش، سازمان‌های امدادرسان برای انتقال مواد ضروری به مسیرهای جایگزین، از جمله کریدور لاجورد از طریق ترکیه و اروپا، روی آورده‌اند. در همین حال، سازمان ملل وضعیت زنان و دختران در افغانستان را همچنان وخیم توصیف کرده است. این سازمان گفته است که زنان و دختران با محدودیت‌های شدید در زمینه آموزش، اشتغال، آزادی رفت‌وآمد و مشارکت در زنده‌گی عمومی روبرو هستند.

محمدخان هدایت، مسوولان بخش اچ‌آی‌وی-ایدز شفاخانه‌ افغان-جاپان ‏می‌گوید که از ماه مارچ ۲۰۲۵ میلادی تا کنون دست‌کم ۲۸۶ ‏مورد ابتلا به بیماری ایدز یا اچ‌آی‌وی در افغانستان شده است.‏ مسوولان شفاخانه افغان‌-جاپان می‌گوید که براساس آمار منتشرشده، ۸۶ مورد مثبت تنها در پنج ماه گذشته ثبت ‏شده است و آمار ایدز در ‏مقایسه با سال‌های قبل دو برابر شده است. آقای هدایت تاکید کرده است: «ما در سال ۱۴۰۱، در تمام سال ۸۱ مریض ثبت کرده ‏بودیم و در سال گذشته ۲۰۰ نفر در یک سال ثبت کردیم. در پنج ماه ‏گذشته ۸۶ مریض را ثبت کردیم‎.‌‏»‏ آماری که سال گذشته منتشر شده بود، نشان می‌داد که از آغاز سال ‌‏۲۰۲۵ میلادی تا پایان اکتبر، بیش از ۸۲ هزار نفر آزمایش ایدز انجام شده و ‏از این میان ۳۰۰ مورد مثبت بوده است.‏ همچنین دینا پاتل، مدیر پروژه‌ی اچ‌آی‌وی در برنامه‌ی توسعه‌ای سازمان ‏ملل نیز سال گذشته گفته بود که طبق تخمین‌های جهانی، حدود ۱۳ هزار نفر در ‏افغانستان با این ویروس زندگی می‌کنند، اما تنها بخشی از این افراد ‏شناسایی شده‌اند و بسیاری از مبتلایان از وضعیت خود بی‌خبرند.‏ وی افزوده است که بیشتر موارد مثبت در میان افراد معتاد به مواد مخدر که ‏از سرنگ مشترک استفاده می‌کنند و زندانیان ثبت شده است‎.‎ به‌گفته‌ی این مقام سازمان ملل، از سال ۱۹۸۹ میلادی، زمانی که نخستین مورد ‏اچ‌آی‌وی در افغانستان ثبت شد، تا کنون چهارصد نفر جان خود را از ‏دست داده‌اند.‏ به‌گفته‌ی داکتران، ایدز بیماری ویروسی است که از طریق خون، مقاربت ‏جنسی و از طریق مادر به طفل انتقال می‌کنند.‏ این بیماری در حال حاضر در حال درمان قطعی ندارد، با مراقبت‌های ‏پزشکی مناسب قابل کنترل است.‏

منابع محلی از ولایت خوست می‌گویند که در پی انفجار یک گلوله منفجرنشده در این ولایت، یک دختر و پسر کشته و یک دختر دیگر به شدت زخمی شده است. دست‌کم دو منبع گفت که این رویداد روز گذشته (سه‌شنبه، ۲۴ سنبله) در منطقه «نمرو» از مربوطات مرکز شهر خوست رخ داده است. منبع تاکید کرد که قربانیان این رویداد یک پسر ۱۰ ساله و دو دختر بین ۱۰ تا ۱۲ ساله هستند. به گفته‌ی منبع، این گلوله زمانی منفجر شده که کودکان آن را پیدا کرده و با آن بازی می‌کردند. انفجار مهمات باقی‌مانده از دهه‌ها جنگ در افغانستان همچنان از عوامل اصلی تلفات غیرنظامیان، به‌ویژه کودکان، به شمار می‌رود. سازمان حقوق بشری «رواداری» گزارش داده است که در سال ۲۰۲۵ میلادی دست‌کم ۷۹ نفر در اثر انفجار ماین‌های زمینی و مهمات منفجرنشده کشته و ۸۵ نفر دیگر زخمی شده‌اند. این نهاد تاکید کرده است که قربانیان شامل ۳۰ مرد، ۶ زن و ۴۳ کودک بوده‌اند که نشان‌دهنده آسیب‌پذیری بالای کودکان در برابر این تهدید است. همزمان اداره مبارزه با حوادث طبیعی اعلام کرده است که از اپریل ۲۰۲۵ تا مارچ ۲۰۲۶ در سراسر افغانستان ۲۲۵ رویداد مرتبط با ماین‌ها و مواد منفجرنشده ثبت شده است. در اعلامیه آمده است که این رویدادها ۹۶ کشته و ۳۷۸ زخمی برجا گذاشته و خطر گسترده مواد انفجاری باقی‌مانده از جنگ را بار دیگر برجسته کرده است.

صندوق فیلم هالند اعلام کرد که فیلم «پیکار» ساخته داوود هلمندی، فیلم‌ساز اهل افغانستان، به‌عنوان نماینده رسمی هالند برای اسکار انتخاب شده است. داوود هلمندی با تایید این خبر گفت که فیلم به زبان فارسی است، در افغانستان ساخته شده و کارگردان آن هم از افغانستان است. آقای هلمندی می‌گوید که این فیلم بعد از یک رقابت و تحقیق جدی از میان فیلم‌های هالندی، به عنوان نماینده رسمی این کشور در اسکار انتخاب شد. فیلم پیکار پیش از این از جشنواره ایدفا ۲۰۲۵ سه جایزه برده بود و از Hot Docs نیز جایزه گرفته بود. قرار است برگزیدگان جوایزه اسکار در ۱۵ دسامبر سال جاری میلادی و نامزدی‌ها در ۲۱ جنوری سال‌پیش رو اعلام شود. مراسم اسکار در چهاردهم مارچ ۲۰۲۷ برگزار و برگزیدگان اعلام خواهند شد. فیلم پیکار یک مستند ۹۷ دقیقه‌ای است که داوود هلمندی آن را درباره تاریخچه خانواده خودش، مهاجرت، دوری از وطن و به‌ویژه رابطه‌اش با پدر سالخورده و سخت‌گیرش ساخته است. او پس از سال‌ها دوری، به ایران و افغانستان برمی‌گردد و تلاش می‌کند رابطه‌اش با پدرش را دوباره برقرار کند. فیلم به فارسی و هالندی ساخته شده است. این فیلم موفقیت بسیار چشمگیر در جشنواره بین‌المللی مستند آمستردام (IDFA) در سال ۲۰۲۵ به دست آورد. «پیکار» در این جشنواره سه جایزه گرفت: بهترین فیلم اول (Best First Feature)، جایزه فیپرشی (FIPRESCI) و تقدیر ویژه در بخش بهترین فیلم هالندی. داوران ایدفا فیلم را اثری شجاعانه توصیف کردند که به پیچیدگی خانواده‌ای می‌پردازد که نسل‌ها تحت تأثیر جنگ و آوارگی بوده است. آنها همچنین رابطه پدر و پسر در فیلم را روایتی شاعرانه و فراتر از مرزها و سنت‌ها دانسته‌اند. در ادامه آمده است که جذاب‌ترین وجه «پیکار» این است که صرفاً یک فیلم درباره افغانستان یا مهاجرت نیست؛ یک روایت خانوادگی است که از طریق رابطه پدر و پسر، موضوعات بزرگ‌تری مثل جنگ، تبعید، هویت، تعلق، خانه و آزادی را بررسی می‌کند.

اوچا یا دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد در تازه‌ترین مورد اعلام کرده است که برای خانواده‌های بازگشته از پاکستان آغازکردن زندگی تازه بسیار دشوار است؛ زیرا این خانواده‌ها با دستان خالی به کشور بازمی‌گردند. این سازمان امروز (سه‌شنبه، ۲۴ سنبله) با نشر پیامی در حساب کاربری ایکس خود نوشته است که بازگشت‌کنندگان به افغانستان با آینده‌ای نامعلوم روبرو هستند. اوچا در ادامه تاکید کرده است که افراد بازگشته به سرپناه مناسب و کمک‌های کافی دسترسی ندارند و با نزدیک‌شدن به زمستان نیازهای آن‌ها نیز بیشتر می‌شود. امی مارتین، رییس اوچا در افغانستان، که از نزدیک از شماری از خانواده‌های بازگشته از پاکستان در ننگرهار دیدن کرده، گفته است که آن‌ها به زمین دسترسی ندارند، به مدارکی دسترسی ندارند که بتوانند کودکان شان را به مکتب شامل کنند. خانم مارتین از نهادهای تمویل‌کننده و کشورها، خواستار پشتیبانی از برنامه‌های متمرکز بر ارائه‌ی کمک به بازگشت‌کنندگان شده است. خانم مارتین در ادامه افزوده است که بازگشت‌کنندگان می‌خواهند که به آن‌ها زمین، سرپناه و کار فراهم شود تا بتوانند درآمد داشته باشند و نیازهای خوراکی اعضای خانواده‌ی خود را تأمین کنند و کودکان شان را به مکتب بفرستند.