واژینوز باکتریایی (Bacterial Vaginosis یا BV) یکی از شایع‌ترین اختلالات واژینال در زنانِ سنین باروری است. بسیاری از افراد آن را با عفونت قارچی اشتباه می‌گیرند، در حالی‌که ماهیت این دو کاملاً متفاوت است. واژینوز باکتریایی در حقیقت به‌هم‌خوردن تعادل طبیعی باکتری‌های واژن است؛ تعادلی که نقش مهمی در سلامت عمومی و باروری زنان دارد. در این مقاله، به‌صورت علمی اما ساده بررسی می‌کنیم که واژینوز باکتریایی چیست، چرا ایجاد می‌شود و چه تأثیری بر باروری و بارداری دارد. واژینوز باکتریایی چیست؟ واژن به‌طور طبیعی محیطی زنده و پویا دارد که توسط باکتری‌های مفید، به‌ویژه گونه‌های لاکتوباسیلوس، محافظت می‌شود. این باکتری‌ها با تولید اسید لاکتیک، محیط واژن را اسیدی نگه می‌دارند و مانع رشد میکروب‌های مضر می‌شوند. در واژینوز باکتریایی، تعداد لاکتوباسیل‌ها کاهش می‌یابد و در مقابل، باکتری‌های بی‌هوازی مضر مانند Gardnerella vaginalis بیش از حد رشد می‌کنند. در نتیجه، pH واژن افزایش یافته و تعادل طبیعی میکروبی آن برهم می‌خورد. نکته مهم این است که BV یک بیماری مقاربتی کلاسیک محسوب نمی‌شود، هرچند فعالیت جنسی می‌تواند در بروز آن نقش داشته باشد. علائم شایع واژینوز باکتریایی برخی زنان هیچ علامتی ندارند، اما در صورت بروز علائم، موارد زیر شایع‌تر است: ترشحات رقیق خاکستری یا سفید بوی ناخوشایند شبیه بوی ماهی، به‌ویژه پس از رابطه جنسی سوزش خفیف هنگام ادرار خارش خفیف واژن شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است و گاهی این اختلال به اشتباه به‌عنوان عفونت قارچی درمان می‌شود؛ موضوعی که می‌تواند مشکل را تشدید کند. چرا واژینوز باکتریایی ایجاد می‌شود؟ عوامل مختلفی می‌توانند تعادل باکتریایی واژن را برهم بزنند، از جمله: شست‌وشوی داخلی واژن (دوش واژینال) داشتن شرکای جنسی متعدد مصرف برخی آنتی‌بیوتیک‌ها سیگار کشیدن تغییرات هورمونی به‌طور کلی، هر عاملی که جمعیت باکتری‌های مفید را کاهش دهد، می‌تواند زمینه را برای رشد بیش‌ازحد باکتری‌های مضر فراهم کند. تأثیر واژینوز باکتریایی بر سلامت باروری یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها درباره BV، تأثیر آن بر باروری و سلامت بارداری است. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که این اختلال می‌تواند پیامدهای قابل توجهی داشته باشد. ۱. کاهش شانس بارداری طبیعی افزایش pH واژن می‌تواند بر حرکت و بقای اسپرم اثر منفی بگذارد. اسپرم برای حرکت مؤثر به محیطی متعادل نیاز دارد و تغییرات ناشی از BV ممکن است تحرک آن را کاهش داده و احتمال لقاح را کمتر کند. همچنین التهاب خفیف ناشی از این اختلال می‌تواند کیفیت مخاط دهانه رحم را تغییر دهد؛ مخاطی که نقش مهمی در عبور اسپرم دارد. ۲. افزایش خطر بیماری التهابی لگن (PID) در صورت درمان‌نشدن، باکتری‌ها ممکن است به رحم و لوله‌های فالوپ گسترش پیدا کنند و باعث بیماری التهابی لگن شوند. این بیماری می‌تواند: موجب انسداد لوله‌های فالوپ شود خطر بارداری خارج‌رحمی را افزایش دهد به ناباروری دائمی منجر شود به همین دلیل، تشخیص و درمان به‌موقع اهمیت زیادی دارد. ۳. تأثیر بر موفقیت درمان‌های کمک‌باروری برخی مطالعات نشان داده‌اند زنانی که تحت درمان‌هایی مانند IVF یا IUI قرار می‌گیرند و هم‌زمان دچار عدم تعادل میکروبی واژن هستند، ممکن است شانس موفقیت کمتری داشته باشند. محیط التهابی و تغییر در فلور واژینال می‌تواند بر لانه‌گزینی جنین اثر بگذارد. به همین دلیل، برخی متخصصان پیش از آغاز درمان ناباروری، وضعیت میکروبی واژن را بررسی می‌کنند. ۴. عوارض در دوران بارداری واژینوز باکتریایی در دوران بارداری با مشکلاتی مانند موارد زیر مرتبط دانسته شده است: زایمان زودرس پارگی زودرس کیسه آب وزن کم نوزاد هنگام تولد عفونت‌های پس از زایمان اگرچه همه زنان مبتلا دچار این مشکلات نمی‌شوند، اما احتمال بروز آن‌ها در مقایسه با زنان بدون BV بیشتر است. آیا واژینوز باکتریایی قابل درمان است؟ بله. درمان معمولاً با آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند مترونیدازول یا کلیندامایسین انجام می‌شود که ممکن است به‌صورت خوراکی یا واژینال تجویز شوند. با این حال، عود BV نسبتاً شایع است و حدود ۳۰ درصد زنان طی چند ماه دوباره علائم را تجربه می‌کنند. به همین دلیل، پزشکان معمولاً توصیه می‌کنند: از دوش واژینال پرهیز شود مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک کاهش یابد در برخی موارد از پروبیوتیک‌های مخصوص واژینال استفاده شود هدف اصلی، بازگرداندن تعادل طبیعی باکتری‌های مفید است، نه فقط از بین بردن باکتری‌های مضر. نقش سبک زندگی در پیشگیری اگرچه همیشه نمی‌توان از BV پیشگیری کرد، اما برخی اقدامات می‌توانند خطر ابتلا را کاهش دهند: پرهیز از شست‌وشوی داخلی واژن استفاده از کاندوم در روابط جدید ترک سیگار رعایت بهداشت بدون افراط مراجعه به پزشک در صورت تغییر غیرطبیعی ترشحات بدن زنان دارای سیستم دفاعی پیچیده و حساسی است و گاهی حتی ساده‌ترین مداخلات می‌تواند تعادل طبیعی آن را برهم بزند. جمع‌بندی واژینوز باکتریایی اختلالی شایع اما اغلب نادیده‌گرفته‌شده است که می‌تواند فراتر از یک ترشح ساده باشد. این مشکل نه‌تنها کیفیت زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه در صورت درمان‌نشدن، ممکن است بر سلامت باروری، روند بارداری و حتی سلامت نوزاد اثر بگذارد. خبر خوب این است که با تشخیص به‌موقع، درمان مناسب و رعایت چند نکته ساده می‌توان خطرات آن را تا حد زیادی کاهش داد. آگاهی، نخستین گام در حفظ سلامت باروری است و هر تغییر غیرعادی در ترشحات یا بوی واژن، نیازمند بررسی پزشکی خواهد بود. سلامت باروری تنها به باردار شدن محدود نمی‌شود؛ بلکه به حفظ تعادل طبیعی بدن و مراقبت آگاهانه از آن وابسته است. نویسنده: قدسیه امینی

وضعیت سلامتی زنان در بسیاری از مناطق، به‌ویژه در کشورهایی با چالش‌های اقتصادی و اجتماعی بالا مانند کشور ما، همواره در کانون توجه بوده است. در کنار مسائل آشکار، یک بحران پنهان وجود دارد که سلامت عمومی را به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد: سوءتغذیه مزمن و تأثیرات مخرب آن بر سیستم گوارشی. این دو پدیده در زنان و کودکان افغانستان، نه صرفاً دو مشکل موازی، بلکه دو روی یک سکه هستند که چرخه‌ای معیوب از بیماری و ضعف را رقم می‌زنند. درک این ارتباط دوسویه، کلیدی‌ترین گام برای طراحی مداخلات بهداشتی مؤثر است. سوءتغذیه مزمن در زنان؛ فراتر از کمبود وزن سوءتغذیه مزمن در این بستر، صرفاً به معنای گرسنگی شدید نیست، بلکه شامل کمبود ریزمغذی‌ها (ویتامین‌ها و مواد معدنی ضروری) و دریافت ناکافی کالری باکیفیت در بلندمدت است. زنان به دلیل نقش‌های چندگانه‌ای که در تأمین غذای خانواده و بارداری ایفا می‌کنند، اغلب در اولویت‌های انتهایی دریافت مواد غذایی قرار می‌گیرند و ذخایر بدنشان به‌سرعت تحلیل می‌رود. اشکال کلیدی سوءتغذیه: کم‌خونی فقر آهن: این شایع‌ترین شکل سوءتغذیه است که مستقیماً با خستگی مفرط و کاهش عملکرد فیزیکی همراه است. کمبود ویتامین A و D: این کمبودها سیستم ایمنی بدن را تضعیف کرده و جذب مواد مغذی دیگر را مختل می‌سازند. این کمبودها بدن را در وضعیت دفاعی ضعیف قرار می‌دهند و زمینه را برای بروز اختلالات گوارشی فراهم می‌آورند. سیستم گوارشی و سوءتغذیه سیستم گوارشی، شامل معده، روده‌ها و میکروبیوم روده، نیازمند یک جریان ثابت از انرژی، پروتئین و ویتامین‌های گروه B برای بازسازی مداوم دیواره‌های سلولی و تولید آنزیم‌های لازم برای هضم است. وقتی سوءتغذیه مزمن رخ می‌دهد، این منابع حیاتی کاهش می‌یابند و مشکلات گوارشی پدیدار می‌شوند: ۱. اختلال در عملکرد سد روده‌ای (Gut Barrier Dysfunction) دیواره روده مانند یک سد عمل می‌کند و تنها به مواد مغذی اجازه ورود به جریان خون را می‌دهد. کمبود پروتئین و برخی اسیدهای آمینه، مانند گلوتامین، باعث فرسایش این سد می‌شود. این وضعیت به پدیده‌ای موسوم به «سندرم روده نشت‌کننده» (Leaky Gut) منجر می‌شود؛ در نتیجه، مواد ناخواسته وارد جریان خون شده و التهاب سیستمیک ایجاد می‌کنند که خود به تشدید مشکلات گوارشی کمک می‌کند. ۲. تغییر در میکروبیوم روده (Dysbiosis) تغذیه نامناسب، به‌ویژه کمبود فیبر و تنوع غذایی، مستقیماً بر تعادل باکتری‌های مفید روده اثر می‌گذارد. در زنان دچار سوءتغذیه، تعداد باکتری‌های مفید کاهش می‌یابد و باکتری‌های فرصت‌طلب رشد می‌کنند. این عدم تعادل (دیس‌بیوز) می‌تواند به نفخ، گاز، اسهال‌های مزمن یا یبوست منجر شود که در این مناطق شایع هستند. ۳. کاهش ترشح آنزیم‌های گوارشی بدن در شرایط کمبود انرژی، عملکرد اندام‌های غیرضروری برای بقای فوری را کاهش می‌دهد. تولید اسید معده و آنزیم‌های پانکراس کاهش می‌یابد و نتیجه آن سوءهاضمه مزمن و جذب ناکافی مواد مغذی موجود در غذا ـ حتی اگر اندک باشند ـ است. کاهش اشتها به دلیل ناراحتی گوارشی: درد شکمی یا نفخ مداوم باعث می‌شود زنان حتی در صورت دسترسی به غذا، تمایل کمتری به خوردن داشته باشند. سوءجذب مواد مغذی حیاتی: به دلیل اختلال در دیواره روده، زنانی که ظاهراً غذای کافی دریافت می‌کنند، در جذب ویتامین‌های ضروری مانند فولات و B12 با مشکل مواجه می‌شوند و این امر خود زمینه‌ساز کم‌خونی شدیدتر است. راهکارهای پیشنهادی: تمرکز بر درمان یکپارچه درمان صرفاً از طریق مکمل‌یاری یا فقط رسیدگی به مشکلات گوارشی کافی نیست و مداخلات باید رویکردی جامع داشته باشند: تقویت بهداشت روده: استفاده از پروبیوتیک‌ها (در صورت دسترسی) و تمرکز بر منابع محدود فیبر موجود می‌تواند به بازسازی میکروبیوم کمک کند. تغذیه هدفمند با ریزمغذی‌ها: تمرکز بر منابع غنی از آهن و فولات برای مقابله مستقیم با کم‌خونی که خود عاملی تشدیدکننده خستگی و عدم تحمل غذایی است. آموزش و توانمندسازی: آموزش خانواده‌ها درباره اهمیت تغذیه برابر و نه تفکیک‌شده برای زنان و کودکان، به‌منظور شکستن چرخه انتقال سوءتغذیه از مادر به فرزند. نتیجه‌گیری ارتباط میان سوءتغذیه مزمن و اختلالات گوارشی در زنان افغانستان، چالشی چندوجهی است که ریشه در فقر، محدودیت‌های فرهنگی و دسترسی محدود به خدمات بهداشتی دارد. این وضعیت نه‌تنها کیفیت زندگی فردی این زنان را کاهش می‌دهد، بلکه توانایی آنان در مراقبت از نسل آینده را نیز به خطر می‌اندازد. توجه هم‌زمان به سلامت دستگاه گوارش و تأمین نیازهای تغذیه‌ای، سنگ‌بنای هر راهبرد موفق برای بهبود سلامت این قشر آسیب‌پذیر جامعه خواهد بود. نویسنده: داکتر معصومه پارسا

یک مطالعه تازه نشان می‌دهد که کودکان و نوجوانان پناهنده افغانستان که بدون همراه به بریتانیا رسیده‌اند، با آسیب‌های عمیق و دوام‌دار روانی، از جمله اضطراب شدید، افسردگی، بی‌خوابی و تنهایی مزمن روبرو هستند. دانشگاه ایست آنجلیا این تحقیق را منتشر کرده و گفته است که پژوهشگران وضعیت ۱۲ پناهنده زیر سن قانونی از افغانستان را بررسی کرده‌اند و این افراد پس از سقوط کابل در سال ۲۰۲۱، بدون همراهی والدین یا سرپرست، در شرایط دشوار به بریتانیا رسیده‌اند. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که شرکت‌کنند‌گان هنگام ورود به بریتانیا بین ۱۴ تا ۲۱ سال سن داشته‌اند و پیش از مهاجرت، تجربه‌هایی چون جنگ، تهدیدهای امنیتی، خشونت، جدایی از خانواده و از دست دادن اعضای نزدیک خانواده را پشت سر گذاشته‌اند. پژوهشگران می‌گویند که آثار روانی ناشی از این تجربه‌ها، حتی پس از سال‌ها زندگی در بریتانیا، همچنان در زندگی این پناهندگان ادامه دارد. شماری از شرکت‌کنند‌گان گفته‌اند که هنوز با کابوس‌های شبانه، افکار مزاحم، بی‌خوابی‌های طولانی و اضطراب شدید روبرو هستند. در تحقیق آمده است که بسیاری از این مشکلات ریشه در خاطرات خشونت و جنگ در افغانستان دارد. در روایت‌های ثبت‌شده در این پژوهش، برخی از این جوانان گفته‌اند که یادآوری مرگ اعضای خانواده یا صحنه‌های خشونت‌بار، سبب افزایش استرس و حتا بروز دردهای جسمی در آنان شده است. این مطالعه نشان می‌دهد که بخشی از پناهند‌گان علاوه بر مشکلات روانی، با علایم جسمی ناشی از فشارهای روحی نیز مواجه‌اند. خسته‌گی شدید، دردهای مزمن و مشکلات جسمی مرتبط با اضطراب، از جمله مواردی است که در میان شرکت‌کنندگان گزارش شده است. پژوهشگران افزوده‌اند که این وضعیت در برخی موارد باعث محدود شدن فعالیت‌های روزمره و افزایش انزوای اجتماعی شده است. آنان تاکید کردند که تنهایی و دشواری در ایجاد روابط اجتماعی از مهم‌ترین چالش‌های کودکان پناهنده بدون همراه به شمار می‌رود. با این حال، پژوهشگران تاکید کرده‌اند که بخشی از این جوانان با دریافت خدمات حمایتی، مشاوره روانی، فعالیت‌های اجتماعی و ورزشی مانند کریکت و ایجاد روابط اجتماعی توانسته‌اند تا حدی وضعیت روانی خود را بهبود ببخشند. این مطالعه در نهایت نتیجه‌گیری می‌کند که کودکان پناهنده بدون همراه از افغانستان، یکی از آسیب‌پذیرترین گروه‌ها در حوزه سلامت روان هستند و نیازمند حمایت‌های تخصصی، پایدار و بلندمدت در کشورهای میزبان‌اند.